Tímarit Máls og menningar - 01.12.1996, Síða 13

„Tengingarnar við verk hans eru fjölmargar og eins er þarna nokkuð um
beinar vísanir í þau. En íyrst og fremst er Hlýja skugganna tengd suður-amer-
ískum skáldskap, t.d. Paz og töfraraunsæinu sem beint er vísað til. Ég var að
reyna að skapa mér nýjan vettvang, mína eigin aðferð til að skapa myndræn
tengsl milli ólíkra
sviða reynslu, skynj-
unar og hugmynda.
Eitthvað hliðstætt því
sem ýmsir stórkallar
höfðu gert en hvað
aðferðafræðina varð-
aði höfðuðu Suður-
Ameríkumennirnir
sem sagt mest til mín.
Svo þurfti ég að hafa
mikið fyrir því að
losna við fyrirmynd-
irnar. Ég held að það
hafi tekist nokkurn veginn en hvort þetta er svo ofan eða neðan banalmarka
verða aðrir að dæma um. Margir voru síðan spenntir þegar næsta bók kom
út því þeir vildu fá að sjá aðra eins og urðu víst fyrir vonbrigðum.“
Sé maðurinn tvöfaldur eða þrefaldur eru menningar-
heimar og samfélög það einnig. Hver þjóð heldur uppi
samræðum við ósýnilegan viðmælanda, sem er í senn
þjóðin sjálf og önnur þjóð, tvífari hennar. Tvífari henn-
ar? Hvor skyldi þá vera upprunaleg og hvor hugarburð-
ur? Eins og í Möbiusarræmunni er hvorki til ytri né
innri hlið og annarsvitundin er ekki utanvið, heldur
fyrir innan: annarsvitundin er við sjálf. Tvískiptingin er
ekki einhver álímdur, falskur aukahlutur; hún er hluti
af veruleika okkar: án annarsvitundar er engin eining.
Octavio Paz: „Annað Mexíkó“. Vólundarhús einsemdar-
innar, líf og hugsun í Mexíkó. Ólafur J. Engilbertsson
þýddi úr spænsku. Reykjavík 1993, bls. 177.
Refjalaus módernismi
Munurinn á þeim er enda mikill. Hvaða fagurfrceðilegu hugleiðingar lágu að
baki Ánfjaðra?
„Vinnan við Ánfjaðra byggðist á þróunarpælingum sem ég tel ennþá að séu
ekkert úreltar. Þá þóttist ég vera kominn í sjálfstætt framhaldsnám í aðferða-
fræði hjá þeim sem mér fannst hafa verið í fremstu víglínu í ljóðagerð á
öldinni. Mér fannst sem þróun módernísks kveðskapar á íslandi hefði
numið staðar á ákveðnu skeiði. Við hefðum ekki stigið nokkur skref sem
stigin voru allsstaðar í löndunum í kringum okkur, í Frakklandi og í Suður-
Evrópu t.a.m. fóru menn miklu lengra með þessi módernísku ferli. Þessar
slóðir heilluðu mig. Sérstaklega hvað varðaði hinn skynræna þátt tungu-
málsins sem hérlendis hafði ekki nema að litlu leyti verið ræktaður óháð
röklegri málskipan og það sama gilti um myndrænu hliðina. Mig langaði til
að sjá hvert þessi ferð tæki mig. Það er reyndar villandi að tala bara um
TMM 1996:4
11
L