Tímarit Máls og menningar - 01.12.1996, Blaðsíða 16

virkar í huganum og líkamanum.
Maður sem vinnur með hrynj-
andina er alltaf með hið óþekkta
í höndunum, prófar og prófar
þangað til að hún er allt í einu
komin, smollin saman. Þegar ég
var að setja saman Án fjaðra þá
var það stöðug leit. Það getur ver-
ið að sviðið sem þarna er sett upp
virki tengslalítið við íslenskan
veruleika en það er nú samt ekki
alveg svo því þarna eru rammíslensk element, sérstaklega hljómfall úr göml-
um kraftaskáldskap. Einnig eru hugmyndatengsl við alþýðuspeki, nokkuð
sem ég held að sé burðarás í ljóðahefð á íslandi. Ef allt væri tínt til þá sæist
að það morar allt þarna í tengslum við íslenskar bókmenntir, allt frá atóm-
skáldunum og Einari Ben aftur í galdraþulur ýmislegar.“
Tengjast galdraþulurnar, hljómfallið og alþýðuspekin ekki einnig trúnni á
goðsögulegan mátt orðsins? Þessi trú virðist vera mjög ríkjandi í bókinni.
„Þrátt fyrir allt póstmódernískt hjal um að tungumálið sé lítið annað en
dautt efni þá er nú trúin á það ekki dauð. Enda skil ég ekki almennilega af
hverju þessi risavaxna stétt manna sem fæst við skriftir væri að þessu ef allt
þetta fólk tryði því að tækið sem það notaði væri ónýtt. Ég held að þetta hljóti
að vera í nösunum á flestum. Það spilar enginn á ónýtt hljóðfæri alla sína
ævi. Eins er það þegar menn segjast vera hættir að trúa á orgínalítetið þá er
það eins og þegar launkristinn maður segist vera heiðinn. Það er líka
stórháskalegt að kasta alveg þeirri trú. Það er í henni fólginn svo magnaður
hvati til að gera sitt allrabesta. Menn verða að trúa á verkið af töluvert miklu
ofstæki til þess að verða góðir. Menn þurfa að geta staðið á hengifluginu,
fullvissir um að þeir hafi eitthvað raunverulega mikilvægt fram að færa,
menn verða að geta æst sig upp í þann ham að þeir trúi því að það sem þeir
eru að gera sé einstætt. Trúi menn ekki sjálfir á verkið er hætt við að vantrúin
skili sér í öðru veldi til lesandans sem leiði. Það heyrist nú varla í þeim
rithöfundi sem ekki hamrar á því að hann vakni eldsnemma á morgnana og
sé sestur fyrir framan tölvuna stundvíslega klukkan níu en það hlýtur bara
að vera eitthvað meira við þetta en stundvísi og regla, einhver kraftur. Trúin
á mátt tungumálsins byggir á því að hægt sé að magna upp nýjan veruleika
með orðanna hljóðan og þeirri staðreynd að einn samsetningur sé öðrum
Búkur strjúki burt vakur,
bolur óþolur, í holur,
marður, barður, meinsærður
meltist, smeltist, fráveltist;
dökkur sökkvi djöfuls skrokkur
í dimmu stimmu þá rimmu;
okaður slokið illskuhrak
hjá öndum, þeim fjöndum í böndum.
Jón Guðmundsson lærði: „Snjáíjallavísur
hinar síðari, í móti þeim síðara gangára á
Snæfjöllum 1612“ Huld. Safn alþýðlegra
fræða íslenzkra. Rv. 1895, bls. 23.
14
TMM 1996:4