Tímarit Máls og menningar - 01.12.1996, Síða 63

undir þeim aldri og takmarkar stimpillinn því áhorfendafjöldann mjög
mikið.
Þrátt fyrir þessar miklu breytingar á kvikmyndaeftirlitinu má enn í dag
sjá leifar af gömlu gildunum í flokkun kvikmynda að því leyti að kynlíf fellur
undir X eða R, bölv og ragn undir R en ofbeldi, sadismi og annað slíkt undir
PG. Þetta hefur mörgum þótt undarlegt gildismat, enda er erfítt að sjá
hvernig kynlíf og nekt geta mögulega haft verri áhrif á áhorfendur en morð
og annað ofbeldi.
Fyrsta myndin sem fékk stimpilinn NC-17 var mynd Philip Kaufmans,
Henryand June (1990), og á síðasta ári féll mynd Paul Verhoevens, Showgirls
(1995), í þennan flokk. Báðar þessar myndir fengu slakar viðtökur gagn-
rýnenda en urðu umtalaðar vegna stimpilsins NC-17.
Aftur til fortíðar
Um nokkurt skeið hefur verið mikil umræða í Bandaríkjunum um ofbeldi
og klám í kvikmyndum. Margir telja að allt of langt sé gengið, frelsið sé of
mikið og ástandið jafnvel orðið svo slæmt að unga kynslóðin, sem glápt hefur
á kvikmyndir í kvikmyndahúsum og heima, oft án eftirlits frá því hún man
eftir sér, sé orðin svo veruleikafirrt að hún greini ekki muninn á réttu og
röngu, eða raunveruleika og ímyndun. Sumir telja að vaxandi ofbeldi í
samfélaginu eigi ekki síst rætur að rekja til sívaxandi framleiðslu ofbeldis-
og glæpamynda. Forsetaframbjóðandinn Bob Dole hratt af stað herferð,
svipaðri þeirri frá fjórða áratugnum, við misjafnar undirtektir landa sinna.
Hann telur þjóðarímyndina í hættu og er þeirrar skoðunar að þvinga verði
kvikmyndaframleiðendur til að endurmeta afstöðu sína til þess efnis sem
þeir senda frá sér og draga þá til ábyrgðar. Dole telur að fjölda glæpa megi
rekja til ákveðinna kvikmynda. Margir talsmenn Hollywood telja þó að Dole
sé að byrja á röngum enda því hann sé meðmæltur einkaeign á skotvopnum
og glæpir blómstri ekki síst vegna þess hve frjálsleg lögin eru um eign og sölu
skotvopna. Átakið verði því að byrja þar.
Það er álitamál hvort mögulegt er að koma böndum á kvikmyndaiðnað-
inn í Bandaríkjunum þar sem frelsi einstaklingsins er hálfgert þjóðarslagorð,
og Hollywood lítur á allar tilraunir til að heffa iðnaðinn sem svívirðilega
frelsisskerðingu.
Ýmsar kristilegar hreyfmgar í Bandaríkjunum hafa mótmælt harðlega
vaxandi ofbeldi og klámi í bandarískum kvikmyndum og jafnvel óskað eftir
að taka aftur upp reglugerðina frá 1934 og það er ljóst að milljónir Banda-
ríkjamanna, sem fyrir löngu eru búnir að fá nóg af hömluleysinu í kvik-
myndunum, taka undir þetta.
TMM 1996:4
61