Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2002, Side 29

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2002, Side 29
Séra Hallgrímur og Pascal vísur, sálma og andleg ljóð. Ekki verður um það sagt hvort hann hafi orðið fyrir sérstakri trúarreynslu en vissulega hefur hann verið trúaður að hætti aldarinnar. Ekkert af þessu tengir þessa tvo menn svo afgerandi sé. En þeir eru á svipuðum aldri. Hallgrímur fæddur 1614, Pascal níu árum síðar, árið 1623. Þeir lifðu báðir lungann úr sautjándu öldinni. En er þá eitthvað í andlegu eða veraldlegu lífi þeirra sem bendir til annars konar skyldleika? Hallgrímur var mótaður af lúterskum rétttrúnaði jafnframt því að vera vel heima í íslenskum skáldskap, fornum og nýjum, og íslenskri tungu. Hann þekkti vel til alls er við kom sjálfsþurftarbúskap í harðbýlu landi og hafði vanist á erfiðisvinnu. Blaise Pascal hefur vafalaust aldrei unnið erfiðisvinnu af neinu tagi og varla nokkru sinni þurft að hafa áhyggjur af því að hafa ekki sæmilega til hnífs og skeiðar án þess að sinna öðrum störfum en þeim sem hann valdi sér sjálfur. Hann ólst upp á katólsku heimili þar sem mikil virðing var borin fýrir kirkjunni og þjónum hennar. Og þó að hann kæmi til varnar vinum sínum sem aðhylltust útvalningarkenningu jansenista átti hann enga samleið með þeim mótmælendum öðrum sem voru svipaðrar skoðunar. Það var ódýr og auðveld lausn að finna einhver atriði sem voru þessum mönnum sameiginleg og láta þar við sitja. Eg fann þó að það nægði ekki heldur var eitthvað sem ég gerði mér ekki grein fyrir sem kallaði fram séra Hallgrím þegar ég var að lesa hinn sundurslitna texta Hugsananna, Les Pensées, blaðabúntin sem fundust í herbergi Pascals að honum látnum. Þar er texti sem átti að verða varnarrit kristninnar, rit sem átti að sannfæra les- endur um sannindi trúarinnar og hve skynsamlegt væri að taka við henni og trúa því að Jesús Kristur hefði opinberað hin endanlegu sannindi um líf manna og dauða. í trúnni var ráðin bót á tilvistarvanda manneskjunnar. Þegar Pascal íjallar um manneskjuna horfir hann á hana frá tveimur sjón- arhólum. Annars vegar sér hann eymd hennar og vesöld, hins vegar mikilleik hennar. Eymd og mikilleiki eru stef sem eru endurtekin hvað eftir annað. Manneskjan er syndug og spillt en samtímis stórkostleg af því að hún hugsar, getur gert sér grein fyrir eymd sinni og niðurlægingu og þar með öðlast þekkingu á því hvernig skuli farið að boði Guðs. Hún getur þrátt fyrir allt valið að fylgja Kristi eða hafna honum, lifa kristilegu lífi eða ókristilegu. Þessi sömu stef hljóma líka hjá séra Hallgrími. Hinn syndugi og spillti maður getur valið og hann ber ábyrgð á lífi sínu. Og mikilleiki manneskj- unnar birtist líka í því að hún getur jafnvel sungið Guði sínum lof á himni eins og kemur fram í tuttugasta og fimmta Passíusálminum. Hið syndum spillta mannkyn er þrátt fyrir allt gætt því eðli sem gerir því fært að þekkja 27
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.