FLE blaðið - 01.01.2015, Side 34

lögbundinni endurskoðun. Það er þó undir aðildarríkjunum sjálf-
um komið að ákveða hvort þau innleiði slíkt undanþáguákvæði
í sín lög og ef svo, hvaða viðmiðunargildi þau nota. En þar sem
innleiðing undanþáguákvæðis getur haft mikil áhrif á áreiðan-
leika ársreikninga er mikilvægt að hvert aðildarríki hafi það í
huga við innleiðingu undanþágu frá lögum. Viðmiðunargildi ESB
hafa hækkað reglulega frá árinu 1978, en síðasta hækkun við-
miðunargildanna kom árið 2006. En eftir innleiðingu Alþjóðlegra
endurskoðunarstaðla myndaðist aukin þrýstingur frá minni fé-
lögum um að draga úr auknum kröfum sem fylgdu stöðlunum.
Minni félög töldu staðlana sniðna að þeim stóru og þær auknu
kröfur sem fylgdu innleiðingu þeirra leiddi til mikils kostnaðar
fyrir þau. ESB lét undan þessum þrýstingi og hækkaði við-
miðunargildin, en markmið ESB með þeirri hækkun viðmiðunar-
gilda fyrir undanþágu var að draga úr endurskoðunarkostnaði
innan aðildarríkjanna um 25% á næstu þremur árum frá hækkun
ákvæðisins með áherslu á minni fyrirtæki.
Framkvæmd laga um lögbundna endurskoðun
Ef skoðað er hvernig aðildarríki ESB brugðust við hækkun und-
anþáguákvæðisins frá árinu 2006, kemur í Ijós að flest innleiddu
ákvæðið, en aðeins eitt aðildarríki (Bretland) innleiddi viðmið-
unargildi ESB um undanþágu frá endurskoðunarskyldu óbreytt.
Nokkur þeirra (t.d Þýskaland og Holland) settu aðeins lægri við-
miðunargildi, en langflest aðildarríkin voru langt undir þessum
viðmiðunargildum ESB. Ef horft ertil Norðurlandanna, sem við
berum okkur gjarnan saman við sést að þau skera sig nokkuð úr
þegar kemur að undanþáguákvæðinu, en rík hefð er fyrir endur-
skoðun í þessum löndum. Svíar innleiddu undanþáguákvæðið
í sin lög árið 2011 og Norðmenn ári seinna. Frá árinu 2006
hafa bæði Danir og íslendingar hækkað viðmiðunargildi sín. í
töflunni hér að neðan má sjá viðmiðunargildi ESB og Norður-
landana eins og þau voru árið 2006 og stöðuna eins og hún var
í árslok 2013 (Tafla 1.)
Það er ekki viðfangsefni þessarar greinar að skýra hvernig
hinar Norðurlandaþjóðirnar settu sér viðmiðunargildi, en ætla
má að þau hafi haft að leiðarljósi markmið ESB að draga úr
endurskoðunarkostnaði með áherslu á minni félög án þess að
undanþáguákvæðið næði til meirihluta fyrirtækja, með áreiðan-
leika ársreikninga í huga. Ef horft er til viðmiðunargilda Norður-
landanna er Ijóst að ísland sker sig úr hópi þeirra, ekki eingöngu
varðandi fjárhagsleg viðmið heldur einnig þegar horft er til fjölda
starfsmanna. Ef borin eru saman viðmiðunargildi fyrir árin 2006
og 2013 sést að fjárhagsleg viðmiðunargildi hafa hækkað á ís-
landi milli áranna, þannig að ætla mætti að fleiri fyrirtæki séu
undanþegin lögboðinni endurskoðun á íslandi árið 2013 en var í
aðdraganda hrunsins 2006.
Samanburður á lögbundinni endurskoðun á íslandi
og Svíþjóð
Á íslandi er krafa um lögboðna endurskoðun sett fram i 96.
grein laga um ársreikninga nr. 3/2006. í 98. grein sömu laga er
þeim félögum sem eru undir tveimur af þremur viðmiðunargild-
unum tvö næstliðin reikningsár veitt undanþága frá lögboðinni
endurskoðun. Litið er til sömu viðmiða til að meta heimild til
undanþágu og gert er hjá ESB, þ.e heildartekjur, heildareignir
og starfsmannafjöldi. Þess má þó geta að félögum sem falla
undir undanþáguákvæðið ber að kjósa sér skoðunarmann, en
hlutverk skoðunarmanna er þó að mörgu leiti óljóst. í lögum
um ársreikninga eru sett fram mjög opin hæfnisskilyrði5 og sú
aðferðafræði6 sem skoðunarmenn eiga að beita til að tryggja
áreiðanleika ársreikninga er mjög óljós.
Tafla 1 Viðmiðunargildi ESB og Norðurlandann a um undanþágu frá endurskoðunarskyldu árin 2006 og 2013
Land Heildartekjur MEUR Heildareignir MEUR Starfsmenn fjöldi
2006 2013 2006 2013 2006 2013
Evrópusambandið 8,80 8,80 4,40 4,40 50 50
Svíþjóð * 0,32 * 0,16 * 3
Noregur * 2,70 * 0,75 * 10
Danmörk 0,40 1,10 0,20 0,54 12 12
ísland 2,40 2,70 1,20 1,40 50 50
*Engin undanþága frá lögboðinni endurskoðun. MEUR milljón Evrur.
5. 2.tl.97. greinar
6. 2.tl. 102. greinar
32 • FLE blaðið janúar 2015