Íþróttablaðið - 01.11.1979, Qupperneq 44

III. Staða íþróttalæknisfræði í
dag
íþróttalæknisfræði mun ekki
hafa orðið viðurkennd sérgrein
læknisfræðinnar annars staðar á
vesturlöndum en í Noregi og
önnur vestræn ríki hafa ekki til
skamms tíma haft skyldulæknis-
skoðun íþróttamanna nema þá
helst ísland. í austurevrópuríkj-
um hefur slíkt fyrirkomulag hins
vegar verið við líði alllengi enda
hefur íþróttalæknisfræði staðið
þar með einna mestum blóma
undanfarin ár.
í Sovétríkjunum er mjög vel
skipulagt samstarf milli heil-
brigðisyfirvalda og yfirvalda
iþróttamála. Barnalæknar annast
þar árlegt eftirlit forskólabarna
sem stunda íþróttir, skólalæknar
fylgjast með öllum skólanem-
endum og annað eftirlit með
íþróttamönnum er fléttað inn í
almenna heilsugæslu. Kenningin
bak við starf íþróttalækna í
Soveíríkjunum mun vera sú að
iðkun íþrótta sé ein besta leiðin
til að bæta heilsu þjóðarinnar og
eftirlitið gengur m.a. út á að finna
þá einstaklinga sem ekki hafa
náð fullum líkamlegum þroska
og fá þeir síðan sérstaka þjálfun
og meðferð. Tékkar hafa svipað
kerfi og Sovétmenn með skyldu-
eftirliti allra íþróttaiðkenda og
mjög vel uppbyggðu kerfi
íþróttalækna einstakra félaga eða
liða (team doctors) einkum fyrir
afreksíþróttamenn.
í Svíþjóð, Danmörku og Finn-
landi stendur íþróttalæknisfræði
á mjög traustum grunni. í Stokk-
hólmi hefur verið rekin íþrótta-
læknisfræðileg göngudeild um
langt árabil, opin öllum íþrótta-
iðkendum en sérstakt og mjög
náið eftirlit er haft með fremstu
íþróttamönnum landsins t.d.
landsliðum. Stofnun þessi sinnir
jöfnum höndum reglulegu eftir-
liti svo og meðhöndlun íþrótta-
meiðsla. Á síðustu 20 árum hafa
verið stofnaðar slíkar stöðvar
víðar um landið. Svíar hafa lengi
verið framarlega í hópi þeirra
þjóða sem stunda íþróttalæknis-
fræðilegar rannsóknir og frá því
um 1940 hefur starfað sérstök
rannsóknarstofa í þeim fræðum
við íþróttaháskólann í Stokk-
hólmi (Gymnastiska sentralins-
tituionen). Flestar aðrar rann-
sóknarstofur í kliniskri lífeðlis-
fræði víðs vegar um landið hafa
að meira eða minna leyti fengist
við rannsóknir á þessu sviði.
í Danmörku er ekki rekið
skyldueftirlit með íþróttamönn-
um, en víða, einkum í stærri
bæjum hafa um alllangt skeið
starfað sérstakar íþróttalækning-
arstofur, alls rúmlega 30 í land-
inu, til greiningar og meðferðar á
íþróttameiðslum. Við ríkisspítal-
ann í Kaupmannahöfn er höfuð-
íþróttaklinik landsins í tengslum
við endurhæfingardeild spítalans
og sérstök rannsóknarstofa í
klímskri lífeðlisfræði við Kaup-
mannahafnarháskóla sinnir
rannsóknum í íþróttalæknis-
fræði. Danir eiga sterka erfða-
venju á þessu sviði frá dögum
þeirra Krogh og Lindhardt (sá
fyrrnefndi var sérstaklega þekkt-
ur fyrir rannsóknir á öndunar- og
blóðrásarfræðum og hlaut
Nóbelsverðlaun í læknisfræði og
lífeðlisfræði 1920).
í Bandarikjum Norður—
Ameríku er þróað kerfi íþrótta-
lækna í tengslum við ákveðin lið
44