Samtökin '78 - 30 ára Afmælisrit Samtakanna '78 - 01.06.2008, Page 46

Samtökin '78 - 30 ára Afmælisrit Samtakanna '78 - 01.06.2008, Page 46
Svo fór að berast ein og ein Ijósmynd af grindhoruðum mönnum með beinaber andlitogsokkinaugu. HowAIDS Changed Amcnca Cmt wi*st* vs »r intit, tvt wt mmtit f*« K*f, M H HMiM t*t í* AÞMA14 tHAt lift A« A4f\«(i V«M C% 0i**4t<*»* 0V« (UttVAI AM» OlAtOfiO k *-> it» Mww >uM< • V>< iki# >wW mi »W-[i«w>|iriiKiiÍ W f#—i« <oy»» **» MMMm ÍM tr* Hk>l(Wttl 1IW*t W» \ í«»<y«r iNM\“l m |M*« »<íi Vm ímiJ l^ii tV**nH«WA' •«* «> m*. orw»1 «.»>. V • En þrátt fyrir að illa gengi með baráttumálin gekk betur inn á við: okkur tókst að fá sífellt fleiri til að verða sýnileg, koma úr skápnum einsog það var kallað, þó það væri ekki nema í þröngum hópi eða á Samtakaböllunum. Æ fleiri gengu til liös við Samtökin ‘78. Hérgegndi skemmtanalífið innan Samtakanna aðalhlutverki. Það lokkaði marga útúr skápnum og hjálpaði þeim að kynnast öörum samkynhneigðum og öölast jákvæðari sjálfsmynd. Og auðvitað var vonin um ástina og kynlífið sem skemmtanalífið lofaði öllum í ríkum mæli... aðalhvatinn. Þótt hægt gengi var allt á uppleið og menn bjartsýnir og lífsglaðir. //Fyrstu fréttirnar En þá fór að berast ein og ein frétt að utan um sjúkdóm sem virtist herja mest á homma. Sjúkdómurinn var í fyrstu illa skílgreindur og nafnlaus en svo virtist sem hann birtist í sortuæxlum og alvarlegri lungnabólgu og veikti ónæmiskerfið. Svo fór að berast ein og ein Ijósmynd af grindhoruöum mikió veikum ungum mönnum, hommum, með beinaber andlit og sokkin augu. Sjúkdómurinn leiddi til dauða og engin lækning til og engin lækning í sjónmáli, Hvað var að gerast? Hvernig smitaóist sjúkdómurinn? Upplýsingarnar komu hægt og bítandi. Uppúr 1980 veittu bandarískir læknar því athygli að samkynhneigðir menn voru að veikjast af sama sjúkdómi að því er virtist. Næstu árin jókst fjöldi veikra til muna. Fljótlega kom í Ijós að hér var á ferðinni smitsjúkdómur sem eyðilagði ónæmiskerfið og leiddi til dauða. Áhættuhóparnir voru fyrst og fremst hommar og svo sprautufíklar en auðvitað gátu allir smitast. Smitleiðirnar voru kynlíf og blóðgjafir. Þessar upplýsingar byrjuðu að streyma inn 1983 og þá oftar en ekki pakkaðar inn í fordóma- og hatursfullar hryllingsumbúðir. Maður þurfti oft að grafa eftir staðreyndunum í sorpblaðamennskunni. Fyrirsagnir eins og „Telur svínasótt orsök kynvillingaplágunnar í Bandaríkjunum" (Mbl. 28.4.83) voru algengar. Hér eru tvö dæmi til viöbótar: „Vilja rannsaka alla kynvillinga í landinu" (Sænsk heilbrigðisyfirvöld) (Mbl 18.8.93), „AIDS - Kynvillingaplágan" (Dagbl 15.8.83) Þegar hér var komið sögu var komið nafn á sjúkdóminn, AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome), sem á íslensku var nefnt eyðni og síðar alnæmi. Sjúkdómurinn var samt enn fjarri veruleika okkar hér á landi og við upplifðum hann aðallega í gegnum dagblöð og sjónvarp en ekki úr nánasta umhverfi. Næstu tvö árin gerðist lítið en sjúkdómurinn tikkaði inn í okkar hóp óséður, einsog moldvarpa. //Viðurkenndu ekki samkynhneigð Það var ekki fyrr en haustið 1986 sem alvaran blasti við. Þá var í Morgunblaðinu birt grein um útbreiðslu alnæmis hér á landi og tölurnar voru ógnvænlegar. í Ijós kom að 29 manns höfðu verið greindir með veiruna og 70% þeirra eða 20 manns voru hommar. Alls höfðu 116 hommar farið í mótefnamælingu þannig að 17,2 % þeirra voru smitaðir. Þetta var stór hópur í litlu samfélagi og við vöknuöum upp við vondan draum og skildum allt í einu að samfélagið var ekkert að sinna okkur - fyrr enn sem dauðvona sjúklingum á spítölum. En við vildum að samfélagið axlaði ábyrgð gagnvart samkynhneigðum og tæki á mjög slæmri félagslegri stöðu þessa hóps vegna þess að það væri besta forvörnin gegn alnæmi. Og við vildum öflugt forvarnarstarf sem beindist að samkynhneigðum. En hér stóð hnífurinn í kúnni. Samfélagið hafði aldrei viðurkennt tilvist samkynhneigðra hvað þá réttindi til handa samkynheigðum eða skyldur gagnvart þeim. En nú var sú staða komin upp að stofnanir samfélagsins neyddust til að byrja samræðu við samkynhneigða og það var í fyrsta skipti sem það átti sér stað. Læknarnir Helgi Valdemarsson prófessor í ónæmisfræði og Kristján Erlendsson, nýútskrifaður læknir í ónæmisfræðum, riðu á vaðið og mynduðu tengsl og umræðugrundvöll við nokkra meðlimi Samtakanna ‘78. Þessi viðleitni þeirra til að mynda tengsl við stærsta áhættuhópinn og reyna að skilja sjónarmið samkynhneigðra í víðara samhengi var ekki alltaf vel séð af ráðamönnum. Yfirvöld vildu taka á sjúkdómnum

x

Samtökin '78 - 30 ára Afmælisrit Samtakanna '78

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Samtökin '78 - 30 ára Afmælisrit Samtakanna '78
https://timarit.is/publication/1493

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.