Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2016, Síða 59

Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2016, Síða 59
Berggrunnur Breiðuvíkur Mynd 20: Hlíðin umhverfis Aura og Kerlingarjjall. Aurar nefnist hœðin rétt vinstra megin við miðja mynd. 1 láglendri hlíðinni hægra megin við miðja mynd er Kerlingarfjall og lengst til hœgri sést í Grenmó. Líklegast er að súra bergið sem myndar Bálksíjallaraðir séu nokkrir súrir hraungúlar sem liggi þama á svipuðum slóðum og hafi komið upp með tiltölulega stuttu millibili, en inn á milli þeirra hafi mnnið basalthraun. Fjallaröðin hefur mjög áberandi norðaustlæga stefnu. Ummyndun berggrunnsins er talsverð á öllu þessu svæði innan norðurhluta rann- sóknarsvæðins, en þó sérstaklega innst í dalnum. Erfitt er í sumum tilfellum að segja til um hvort um basalt eða súrt berg sé að ræða og súra bergið er víða kísilrunnið. A melunum austan undir Marteinshnjúk má fínna ópal- brot, og jaspis í dalbotninum. Berggangar úr basalti sem koma fyrir innst í dalnum (og í Moldarbotnum) era víða það ummyndaðir að bergið er ljósgrátt og yfír í brún- eða grænleitt í fersku brotsári, en veðrunarkápan er áberandi brún. Tekið var sýni af slíkum berggangi og sýndu rannsóknir að aðeins um 40% bergsins em upprunalegar steindir, sem og að mjög lítill kísill er eftir í berginu. A nokkmm stöðum fellur (það sem líklega er) ókristallaður kísill út úr lindarvatni og myndar hvítar eða Ijósar útfellingar á steinum og gróðri. Þetta er mest áberandi í Stóralæk þar sem undirlag lækj- arins og grjót í farvegi hans er alveg húðað þó nokkra leið niður hlíðina (sjá mynd 19). Ekki var hægt um vik að frnna góðar opnur á svæðinu umhverfis Aura og Kerlingarljall vegna lausra jarðlaga sem hylja berggrunninn. Auk þess er ummyndun bergs sumstaðar slík að ekki er með vissu hægt að greina bergið. Óvissa á þessu svæði á berggrunnskortinu (sjá síðar í greininni á mynd 27) er því talsverð. Sjá má yfirlitsmynd af svæðinu á mynd 20. Þóleiítbasalt virðist mynda stærstan hluta berggrunnsins og finnst víða í opnum, en einnig er nokkuð af súru bergi. I fæstum til- fellum er gott að gera sér grein fyrir hvemig súm myndanir liggja miðað við jarðlagahalla á svæðinu. Austur af Kerlingarfjalli er betra að gera sér grein fyrir legu jarðlaga þó enn sé um talsverða óvissu í túlkun að ræða. Efsti hluti Kerlingarfjalls (sem sjá má á mynd 21) er þunnur Iagskiptur stafli af þóleiítbasalt- hraunum, súrum hraunum og bergi sem virðist vera tlikruberg. Staflinn hefur verið rofínn í hyrnu og hallar lögunum í henni um 21° SV, en norðan megin í fjallinu og rétt vestan við hyrnuna virðast þó koma fram lárétt þóleiítbasaltlög. Niður til suðvesturs frá Kerlingarijalli liggurmjög áberandi hryggur. Eftir honum endilöngum má á yfirborði fínna brot af flikruberginu sem sést í hyrnunni. Passar það við strikið og jarðlagahallann að lagið komi þarna fram og þar sem bergið veðr- 57
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Múlaþing: byggðasögurit Austurlands

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Múlaþing: byggðasögurit Austurlands
https://timarit.is/publication/1153

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.