Strandapósturinn - 01.06.2013, Síða 103

101
Eftir lesturinn var gengið að súkkulaði- og kaffidrykkju sem
framreitt var ásamt ýmiss konar meðlæti á langborðum í gesta-
stofunni. Þegar drykkju lauk og fólk hafði jafnað sig var rýmt til í
stofunni, gengið í kringum jólatréð og sungnir jólasálmar og ætt-
jarðarljóð. Jólatréð hafði pabbi smíðað úr rekavið. Var stofninn
margstrendur, svona 1,5 metra hár og borholur í flötunum til að
festa í álmunum er báru kertin. Álmurnar voru 18, þær lengstu
festar neðst en þær stystu efst, og voru höfð þrjú lítil kerti á
hverri álmu. Þessi litlu kerti voru innflutt, keypt í versluninni á
Norðurfirði, ýmislega lit, hvít, gul, græn, blá og rauð. Í efri enda
bolsins eða stofnsins var hola sem heimagerðu þríkerti (kónga-
ljós) var fest í. Voru því alls 57 ljósin á trénu. Kerti til jólanna og
heimilisnotkunar yfirleitt voru ávallt steypt einhvern daginn fyrir
jólin. Var smjörstrokkurinn notaður til að steypa þau í, hann
fylltur af sjóðheitu vatni og bráðinni tólg, kveikjuþráðunum
dyfið í feitina þrem í senn festum við mjóa spýturenglu er náði
vel út fyrir strokkbarmana. Spýtan með kveikjunum síðan færð
yfir á stengur (hrífusköft) er lágu milli stóla eða bekkja þar sem
feitin storknaði meðan umferðinni lauk og önnur hófst. Þannig
haldið áfram uns kertin voru orðin hæfilega digur. Oftast held
ég að hafi verið steypt þannig 2–3 hundruð kerti fyrir hver jól.
Ekki held ég að hafi verið mikið um jólagjafir á fyrstu tveim
tugum aldarinnar eins og nú tíðkast, þó var öllum bjargað frá
jólakettinum með einhvers konar flík og nokkrum kertum, bæði
heimagerðum og útlendum. Öllum var úthlutað svokölluðum
„stóraskammti“ á jóladag. Var hann ætlaður sem algjör aukageta
er fólk gæti gripið í eftir hentugleikum. Þetta var aðallega
hangikjöt, magálar, síður og bringur svo og flatkökur, harðfiskur,
smjör og kæfa. Þetta geymdist allt vel svo að sumir gátu lumað á
þessu fram eftir öllum vetri, jafnvel allt að páskum, enda vel úti-
látið. Sultur í búi held ég að aldrei hafi verið hjá pabba, hvorki
hjá mönnum né skepnum.
Á jóladag var jafnan sunginn sálmurinn „Í dag er glatt í döpr-
um hjörtum“, en ekki man ég í hvaða postillu venjulega var lesið
en mér þóttu lestrarnir langir og erfitt að sitja þegjandi og kyrr
undir þeim lestrum en stöku sinnum var lesið í Péturspostillu og
fannst mér hún skárri, líklega hafa lestrarnir í henni verið heldur
styttri. Um kvöldið var farið í jólaleiki með ýmiss konar tilbrigðum