Árbók Tryggingarstofnunar ríkisins - 01.12.1956, Blaðsíða 110

108
a. Tekjur.
Aðaltekjustofn sjúkrasamlaga eru iðgjöld samlagsmanna, en ríkissjóður og
bæjar- eða sveitarsjóður leggja hvor um sig fram þriðjung á móti greiddum iðgjöld-
um, þó ekki yfir ákveðna hámarksupphæð á ári fyrir hvern tryggðan mann. Með
auknum útgjöldum hefur hámark þetta verið hækkað, og nam það kr. 72.00 1953—
1954 og kr. 78.00 1955, hvorttveggja að viðbættri verðlagsuppbót. Fyrir árið 1956
var hámarkið í fyrstu ákveðið 90.00 kr., en með lögunum, sem gengu í gildi 1. apríl
það ár, var hámarksákvæðið fellt niður. Alls námu iðgjöld 23,4 millj. kr. 1953,
25,4 millj. kr. 1954, 29,4 millj. kr. 1955, og árið 1956 munu þau hafa numið
38,9 millj. kr. Hér hefur því átt sér stað mjög veruleg iðgjaldahækkun, en þó hefur
orðið halli á rekstri mjög margra samlaga þessi ár.
Samkvæmt lögunum frá 1943 var iðgjaldaupphæð ákveðin í samþykktum
sjúkrasamlags. Hinn 1. apríl 1956 varð sú breyting á, að Tryggingastofnunin
skal ákveða iðgjöld í hverju samlagi að fengnum tillögum sjúkrasamlagsstjórna
og umsögn stjórnar héraðssamlaga, þar sem þau eru. Iðgjaldsákvörðun er háð
staðfestingu ráðherra.
Eftir að bráðabirðalög, nr. 64/1956, um festingu verðlags og kaupgjalds voru
sett, hefur alloft komið fyrir, að ekki hefur fengizt staðfesting ráðherra á ið-
gjöldum, sem Tryggingastofnunin í samráði við sjúkrasamlög hefur viljað ákveða.
Frá árinu 1948 hefur lífeyrisdeild Tryggingastofnunarinnar greitt sjúkra-
samlagsiðgjöld elli- og örorkulífeyrisþega. Frá 1. apríl 1956 skulu einnig lífeyris-
sjóðir, sem viðurkenndir eru af Tryggingastofnuninni, greiða sjúkrasamlags-
iðgjöld ellilífeyrisþega sinna, sem orðnir eru 67 ára (svo og örorkulífeyrisþega),
ef þeir hafa ekki svo háar tekjur, að útiloka mundu ellilífeyri frá almannatrygg-
ingunum.
í töflu 41 hér að framan sjást ársiðgjöld hvers samlags 1954—1956. Yfirleitt
kemur þar fram mjög mikill munur á kaupstaða- og sveitarsamlögum. Árið 1956
var iðgjald lægst 108 krónur, en hæst 498 krónur.
Eins og nú er ástatt um efnahag sjúkrasamlaga, skipta vaxtatekjur afar htlu
máli í rekstri þeirra. í Reykjavík og á ísafirði eru tekjur af húseignum taldar í
liðnum vaxtatekjur o. fl.
b. Gjöld.
TJtgjöId sjúkrasamlaga hafa aukizt mjög árin 1954 og 1955, svo sem fram
kemur í töflum 42 og 43. í töflu 44 eru sýnd meðalútgjöld samlaga í heild á hvern
Tafla 44. Meðalútgjöld sjúkrasamlaga á hvern samlagsmann 1951—1955.
Tegund greiðslna 1951 kr. 1952 kr. 1953 kr. 1954 kr. 1955 kr.
Læknishjálp 104,65 119,11 126,44 132,25 158,67
Lyf 78,19 74,66 77,62 102,28 116,40
Sjúkrahúskostnaður 94,22 124,59 150,30 169,36 195,88
Ýmis sjúkrakostnaður 16,73 19,52 21,39 21,62 26,87
Skrifstofu- og stjómarkostnaður 27,02 28,73 30,09 34,15 38,31
Alls 320,80 366,62 405,84 459,65 536,13