Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1987, Side 63

MISMUNANDI SKÓGRÆKT TIL „NYTJA“.
Skógrækt til hvers: Markmið/ tilgangur Kröfur Umfang/ staðsetning Fjárþörf* m.kr.: Fjármagn hverra
Árlega 35 ára tímabil
1. Markviss trjárækt Fegrun næsta umhverfis Fegrun og skýling Dreift um landið Einstaklingar og sveitarfélag
2. Skógar- búskapur Búskapar- breytingar Atvinna og einhverjar tekjur Valdir teigar 10-15 350-500 (80-140 ha) Landeigendur og ríkið
3. Umhverfis- skógar Markviss fegrun í stærri stíl Aðgangur og nálægð við þéttbýli Allstór svæði 22 770 (100 ha) Ríki, sveitarfélög og einstaklingar
4. Arðskógar Fjárhagslegur arður Standist samanburð um arðgjöf Stór svæði Suður- og Austurland 70-130 2500- (6-1200 ha) 4500 Atvinnurekstur og fjármála- stofnanir
áföllum sem þessum fæst engin trygging. Annað
er svo það að náttúruauðæfi eru háð því að þau
hafi markaðsgildi. Annars eru þau ekki auður í
þeim skilningi sem við ræðum málið hér. Hvernig
náttúruauður hrynur höfum við einkar gott dæmi
um.
Á sjöunda og áttunda áratugnum voru hörð
átök um náttúruverðmæti alls ekki svo ósvipuð
skóginum. Sjónarmið olíuútflutningsríkja var það
að þeirra þjóðarauður fælist í óunninni olíu í
jörðu. Eins og öllum góðum búhöldum sæmir þá
sækjast þeir eftir því að viðhalda höfuðstólnum
og ávaxta hann sem best. Olíuríkin gengu svo
langt að í krafti einokunar var olíuverð margfald-
að og tekjur stórauknar. Efnahagur vestrænna
ríkja raskaðist mjög mikið sem menn eru enn
þann dag í dag að súpa seyðið af. Það sem er
einkar eftirtektarvert var það að iðnríkin að-
löguðu sig fremur fljótt að breyttum aðstæðum.
Nýir orkugjafar voru beislaðir og aðrir efldir.
Auk þess dró iðnaður úr orkufrekju sinni. Það er
síðan önnur saga, að efnahagsafleiðingarnar urðu
m.a. þær að vextir á fjármagnsmörkuðum hækk-
uðu sem olli ýmsum olíuútflutningsríkjum, svo
ekki sé talað um fátækari ríki, ómældum erfið-
leikum.
SKÓGRÆKT OG FRAMSÝNI
Hvar stend ég þá í þessari umræðu? Ég held ég
skýri það best með því að segja að mér sé alls ekki
ljóst hve djúpt menn hafa hugsað um efnislegar
nytjar af skóginum. Það er nefnilega stór munur á
því að hafa arðgefandi nytjar eða einhverjar
nytjar. Á hitt fellst ég manna fyrstur að mæling á
peningalegum arði ein sér dugar ekki til þess að
hjálpa okkur við að ákveða hvort út í skógrækt
eigi að leggja. En ég legg áherslu á það, að sé
fjárhagslegur arður lítill samanborið við það sem
okkur stendur annars staðar til boða þá þurfum
við að hugsa um skógrækt út frá öðrum sjónar-
miðum og gildum.
Ef einhvers staðar þarf að hafa framsýni er það
í ráðstöfun eða uppbyggingu á náttúrugæðum.
Þess vegna er það að sjónarsvið sem markast af
hálfri, heilli eða tveim öldum krefst allt annarrar
hugsunar heldur en gerist að jafnaði. Það teljast
framsýnir landsfeður sem skynja framtíðina í
fjórðungi aldar. Meiri hluti allrar þjóðfélagsum-
ræðu og stefnumótunar spannar ekki einu sinni
svo langt tímabil. Algengara er að hugsa í fjög-
urra ára tímaskeiðum, eins árs eða þaðan af
styttri. f umfjöllun um skógrækt þurfa menn að
rífa sig upp úr þessu fari. Það er svo margt sem
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1987
61