Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1989, Side 57

tegundum gæti verið skynsamleg, þar sem stafa-
fura og sitkagreni vaxa álíka vel, jafnvel sem eins
konar „tryggingarblanda“ til þess að önnur teg-
undin bregðist ekki.
MÖGULEIKAR Á KYNBÓTUM
Eftir 10 daga ferð, þar sem óhjákvæmilega er
komið við á nokkrum völdum stöðum, er aðeins
hægt að setja fram hugmyndir, sem engan veginn
eru endanlegar. Og ég var svo óheppinn að geta
ekki rætt þær fyrst við Þórarin Benedikz, sem á
þessum tíma dvaldist í Noregi. Hér á eftir ræði ég
hugmyndir mínar að því er varðar einstakar ætt-
kvíslir trjáa:
Larix (lerki). Það var talsvert undrunarefni,
hve vel hefir tekist til með síberíulerkiÁ Jafnvel
eftir heimsókn mína til íslands 1967 trúði ég því í
rauninni ekki, að þessi trjátegund, sem vex í ein-
hverju mesta meginlandsloftslagi, sem finnst á
jörðinni, gæti raunverulega þrifist á Islandi, þar
sem hálfgert úthafsloftslag ríkir (a.m.k. í sumum
landshlutum). Þessi skoðun mín hlaut nú að breyt-
ast, þegar ég sá órækar sannanir bæði í eldri og
yngri lerkiteigum á Hallormsstað og annars stað-
ar. Að hluta til hlýtur velgengni þessarar teg-
undar að stafa af hæfileika hennar til þess að nýta
köfnunarefni í köldum jarðvegi við skilyrði, þar
sem aðrar trjátegundir eiga erfitt með það.
Kvæmatilraunir með síberíulerkið eru engan
veginn sjálfsögð lausn og eru líklega ekki nauð-
synlegar. Þar eð hér eru þegar til staðar góðir
lerkiteigar til þess að rækta af sérstaka fræöflun-
arteiga. Ég segi þetta vegna þess, að síberíu-
lerkið nær yfir svo óhemjustórt svæði og örðugt
reynist að treysta á að fá fræ frá Sovétríkjunum.
Fræöflunarteigana þyrfti að grisja mjög sterkt
(skilja eftir formfallegustu trén) til þess að trén
geti myndað stóra krónu, sem gefur mikla upp-
skeru af könglum á ha lands. Þessa teiga ætti að
hirða fyrst og fremst með tilliti til þess að láta þá
bera fræ, en ekki að hugsa um timburframleiðslu,
enda væru þeir mikil prýði þeinr, sem einungis
vilja njóta skógarins í útivist. Ég er sannfærður
11 Höfundur ræðir hér um tegundirnar tvær rússa- og
síberíulerki sem eina: síberíulerki, svo sem margir
höfundar gera enn.
um, að ég er ekki of bjartsýnn á, að þessi trjáteg-
und geti borið fræ reglulega. Sönnunina tel ég
mig hafa í mörgum lerkiteigum á íslandi og sjálf-
sáningu hennar á Hallormsstað. En að sjálfsögðu
á að nota sér það að geta fengið kynbætt fræ úr
frægörðum á Norðurlöndum.
Picea (greni). Mér sýnist það koma betur og
betur í ljós, að „hreint“ sitkagreni frá Alaska
muni reynast betur en sitkabastarðurinn að því er
varðar lífslíkur, vaxtarhraða og viðnám gegn
meindýrum. Fyrr á árum voru kvæmatilraunir
hrjáðar af frostskemmdum í gróðrarstöðvunum,
meðan uppeldið fór fram í beðum. Eins árs
gamlar plöntur eru viðkvæmar fyrir frost-
skemmdum og frostþolið (eða a.m.k. hæfileiki
smáplantnanna til þess að ná sér) eykst með ári
hverju nokkur fyrstu ár æviskeiðsins. Ræktun í
gróðurhúsum, þar sem plönturnar eru verndaðar
yfir veturinn (hitaleiðslur í jörðu o.fl.), mun

Roger Lines og Aðalsteinn Sigurgeirsson hjá sjálfsáðu
lerkitré við Guttormslund á Hallormsstað. Mynd: Sig.
Blöndal.
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1989
55