Hugur - 01.01.2008, Síða 148

Hugur - 01.01.2008, Síða 148
146 Hjörleifur Finnsson og Davíð Kristinsson Draga má í efa að frönsk tunga sameini ríkustu og fátækustu úthverfi Parísar. Meirihluti Frakka skilur kaldhæðni rithöfundarins Anatole France sem í lok nítj- ándu aldar komst svo að orði: „Mikilfenglegt jafnrétti laganna bannar ríkum jafnt sem fátækum að sofa undir brúm, betla á götum úti, og að stela brauði."9 Enda þótt tungumálið geri ólíkum stéttum og hópum í Frakklandi kleift að skilja þessa setningu breytir það litlu um óh'k lífsskilyrði íbúa landsins. Franski félagsfræð- ingurinn Pierre Bourdieu hefur gagnrýnt þjóðtungurómantík af meiði Einars Más. Bourdieu gagnrýnir þá hugmynd nítjándu aldar heimspekingsins Auguste Comte að tungumálið sé sameiginlegur fjársjóður málsamfélags sem allir eigi hlutdeild í, en þessa sameignarhugmynd álítur Bourdieu dæmigerða „tálsýn um málvísindalegan kommúnisma“.10 Með þetta orðalag Bourdieus í huga mætti kannski segja að í Bréfi til Maríu sé ginning „þjóðtungukommúnismans" sam- tvinnuð „þjóðmenningarkommúnisma“ en hvorttveggja sameinar alþýðu atvinnu- rekendum og stjórnmálamönnum. I þessum þjóðríkjum þar sem menntun var á háu stigi stóð alþýða and- spænis atvinnurekendum sem höfðu sömu tungu og menningu og hún, þannig að hvorir gátu í rauninni skilið aðra og höfðu svipaðar viðmiðanir. Atvinnurekendur höfðu auk þess ekki í nein önnur hús að venda, þeir bjuggu innan sömu landamæra og annar almenningur. Sama gilti um stjórnmál: almenningur hafði aðgang að þeim sem fóru með völdin, þingmönnum, ráðherrum og öðrum, og því betri sem réttindi hans jukust meir. Fulltrúar lágstétta komust í valdastöður og hösluðu sér völl í þjóð- félaginu. Þess vegna varð verkalýðsbaráttan skipuleg, hún fylgdi ákveðn- um reglum, og í öllum sviptingum hennar fór gjarnan svo á endanum að báðir aðilar höfðu jafnframt hag heildarinnar fyrir augum. (321) Það að tala um „hag heildarinnar“ eða „almenningsheill" (27) jafngildir því að gera ráð fyrir að til séu gæði sem séu öllum sameiginleg óháð hagsmunum, valda- tengslum, menningarlegri og pólitískri stöðu hópa og einstaklinga." Slíkur „þjóð- arkommúnismi“ tryggir það að fyrirtækjarekstur innan þjóðríkisins er, ólíkt alþjóðavæðingunni, ekki kapítalískur heldur jafn samheldinn og tungumálið. Innan ramma þjóðríkis fer því rekstur fyrirtækja í ákveðinn farveg: mark- miðið er ekki að græða sem mest á sem stystum tíma heldur hafa öruggt lifibrauð til frambúðar og veita sér og öðrum atvinnu. (321) 9 Anatole France, Les Lys Rouge, 1894. 10 Pierre Bourdieu, Ce queparler veut dire. L’économie des échanges linguistiques, París: Fayard 1982, s. 24. 11 Þetta er nokkuð í anda skynsemishyggju Rousseaus sem gerir greinarmun á „vilja allra“ og „almannavilja“. Almannavilji tjáir hinn sanna hag allra og er til óháð vilja allra, sem er vilji sem tjáir ekki skynsemina. Almannaviljinn er hins vegar samhverfur skynseminni og tjáir því hag allra jafnvel þótt allir vilji annað. Sjá Samfélagssáttmálann, þýð. Björn Þorsteinsson og Már Jónsson, Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag 2004, s. 91-94.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.