Morgunblaðið - 05.03.1977, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 05.03.1977, Blaðsíða 22
22 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 5. MARZ 1977 pnrgmtM&foífr Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingasjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar hf. Árvakur, Reykjavík. Haraldu; Sy>einsson. Matthfas Johannessen. Styrmir Gunnarsson. Þorbjórn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Árni Garðar Kristinsson. Aðalstrætifi. simi 10100. Aðalstræti 6. simi 22480 Áskriftargjald 1100.00 kr. á mánuði innanlands. j lausasölu 60.00 kr. eintakið. Sparifjáreigendur og vextir Fyrir nokkru skýrði Jón Skaftason, formaður banka- ráðs Seðlabankans, frá því í umræðum á Alþingi, hvaða kjörum sparifjáreigendur, sem staðið hafa undir útlánum banka- kerfisins, hafa orðið að sæta með ávöxtun sparifjár síns á undanförnum árum. í ræðu þingmannsins kom fram, að á árinu 1 970 urðu raunvextir þeirra, sem sparifé áttu mínus 8%. Á árinu 1971 reyndust raunvextir af spariinnlánum mínus 5%, á árinu 1972 mínus 9%. Ástandið versnaði enn á árinu 1973, en þá reyndust raunvextir mínus 19% og á árinu 1974 urðu neikvæðir vextir sparifjáreigenda hvorki meira né minna en 23Vi% og á árinu 1975 urðu raunvextir mínus 1 8%. Eðlileg afleiðing þessara slæmu kjara, sem í raun hafa þýtt, að sparifjáreigendur hafa ekki aðeins lánað bönkunum fé til útlána heldur og borgað með láninu (!) hefur orðið sú, að sparifé hefur farið minnkandi. Þannig námu spariinnlán á föstu verðlagi á árinu 1970 27% af vergri þjóðarframleiðslu og uxu það ár um 5%. Á árinu 1971 jukust spariinnlán um 10% og hlutfall sparifjáraf þjóðarframleiðslu varð 27%. Á árinu 1972 nam vöxtur spariinnlána 1% og hlutfall sparifjár af þjóðarframleiðslu var 25%. Á árinu 1973 minnkaði sparifé á föstu verðlagi miðað við árið á undan um 7% og hlutfall spariinnlána fór niður í 22%. Á árinu 1974 minnkaði sparifé enn um 1 1 % og var það ár aðeins 1 9% af vergri þjóðarframleiðslu og á árinu 1975 minnkaði sparifé enn um 8% og var í hlutfallí af þjóðarframleiðslu aðeins 18%. Þessar tölulegu staðreyndir um meðferðina á sparifjáreigend- um er gagnlegt að hafa í huga nú, þegar rætt er um nauðsyn þess að lækka útlánsvexti til þess að létta útgjöldum af atvinnurekstrin- um, svo að hann eigi hægar með að greiða hærra kaupgjald. Sannleikurinn er auðvitað sá, að ekki er hægt að lækka útláns- vexti nema með þvi að lækka innlánsvextí. En þrátt fyrir það, að innlánsvextir hafi verið býsna háir á undanförnum árum hefur verðbólgan þó haft það I för með sér, :ð í raun hafa sparifjár- eigendur orðið að þola neikvæða vexti og afleiðingin er auðvitað sú, að spariinnlán í innlánsstofnunum hafa farið stöðugt minnk- andi. Sparifjáreigendur hafa í vaxandi mæli sett sparifé sitt í verðtryggð spariskírteini, sem þýðir aftur á móti, að það er í auknum mæli ríkisvaldið, sem tekur til sín sparifé landsmanna og beinir því i opinberar framkvæmdir, en hlutur bankakerfisins og þar af leiðandi atvinnurekstursins fer minnkandi. Við þessar aðstæður er erfitt að sjá, að nokkurt skynsamlegt samhengi geti verið í ráðstöfunum, sem mundu kalla á lækkun innlánsvaxta enda yrði afleiðangin eingöngu sú, að ennþá stærri hluti af sparifé landsmanna hyrfi úr bankakerfinu og þar með úr útlánum til atvinnufyrirtækja ílandinu. Á hinn bóginn er það út af fyrir sig alveg rétt, að vextir hér eru afar háir og þeir eru orðnir umtalsverð útgjaldabyrðí fyrir atvinnuvegina. En eins og verðbólgan er um þessar mundir er auðvitað tómt mál að tala um vaxtalækkun, sem efnahagsráðstöf- un eina sér Ekkert vit væri í slikri vaxtalækkun nema jafnframt fylgdu með mjög róttækar og harkalegar ráðstafanir til þess að ráða bug á verðbólgunni og þær þyrftu að vera mjög harðneskju- legar til þess að skynsamlegt væri að lækka vexti jafnhliða. Það verður að ætlast til þess, að umræður um viðhorfin í efnahagsmálum og kjaramálum fari fram á málefnalegri grund- velli en þeim, að ábyrgir stjórnmálamenn og fjölmenn almanna- samtök kasti fram kröfu um vaxtalækkun án þess að gera grein fyrir því, hvernig tryggja eigi hag sparifjáreigenda, sem hafa verið svo hart leiknir á undanförnum árum, sem raun ber vitni um. s Verðbólgan jálfsagt eru margir vondaufir um, að takast megi að vinna bug á verðbólgunni og minnka hana enn frá því sem nú er. Þó er það svo, að sýnt hefur verið fram á með sterkum rökum, að verðbólgan mundi fara niður í 16—18% á þessu ári, ef samningar þeir sem Bandalag háskólamanna hefur nú við vinnuveitendur sína yrðu látnir gilda yfir allt launakerfið. Þeir samningar gera ráð fyrir 4% kauphækkun um mitt árið, en síðan koma fullar vísitölubætur 1. júní, 1. september og 1. desember. Ef þessir samningar yrðu í gildi fyrir alla launþega, mundi draga mjög verulega úr hraða verðbólgunnar og hún yrði komin niður i ¦ 16—18% viðlokársins. Það fer ekki á milli mála, að þeir sem mundu hafa mestan hag af því, að verðbólgan minnkaði svo mjög, væru hinir lægst launuðu og verst settu, en þeir sem hafa mestan hag af því að ný kollsteypa ríði yfir þjóðfélagið eru spekúlantar og verðbólgubrask- arar. Er það hlutverk alþýðusamtakanna að vinna að framgangi hagsmunamála hinna síðarnefndu? Afgreiðslu ályktunar um lánamál frestað öðru sinni TILLAGA Allsherjarnefndar um lánamál bændastéttarinnar kom á fundi Búnaðarþings f gær aftur til sfðari umræðu, en þeirri umræðu hafði fyrr f vik- unni verið frestað eftir að Ijðst var að þingfulltrúar voru ekki á eitt sáttir um afgreiðslu til- lögunnar. Milli umræðnanna hafði nefndin gert nokkrar breytingar á orðalagi ályktun- arinnar en við umræðurnar f gær var þess enn óskað að af- greiðslu málsins yrði frestað, þrátt fyrir að framsögumaður allsherjarnefndar legði til að ályktunin yrði samþykkt með þeim breytingum, sem nefndin gerði á henni milli umræðna. Agreiningur við afgreiðslu til- lögunnar hefur eiknum risið vegna verðtryggingar lána til landbúnaðar. Jarða- og bú- stofnskaupalán verði överðtryggð Egill Bjarnason )Bsb. Skag.) og framsögumaður Allsherjar- nefndar gerði grein fyrir þeim breytingum, sem nefndin hafði gert á tillögu sinni milli um- ræðna en hún hafði bætt í ályktunina setningu, sem sagði að jarða- og bústofnskaupalán skyldu verða óverðtryggð. Og lagði Egill til að ályktunin yrði samþykkt eftir breytingar þess- ar. Verðtrygging lánafer aðeins að hlutaút íverðlagið Egill Jónsson Bsb. A.-Skaft.) kvaddi sér hljóðs og sagði að nefndin hefði greinilega ætlað að leika á búnaðarþingsfulltrúa með þessari afgreiðslu sinni. Ofurlitlar umbætur hefðu feng- ist en ekki teljandi. Alyktunin væri stuðningur við ásetning nefndarinnar um verðtrygg- ingu lána. Kvað Egill allsherj- arnefnd ekki hafa haft neitt samband við andstóðumenn af- greiðslu tillögunnar I þessu formi. Fór Egill fram á að af- greiðslu málsins yrði enn frest- að. Gunnar Guðbjartsson (Bsb. Snæf.) sagðist hafa skrifað undir nefndarálit allsherjar- nefndar með fyrirvara um sam- þykki sitt. Taldi hann ekki við- unandi fyrir bæridur að taka verðtryggð lán, þvf að þau færu ekki út f verðlagið nema að litlu leyti. Gunnar sagðist vera sam- þykkur lánajöfnunargjaldinu 0M%r^' Frá Búnaðar- þingi svo og hugmyndinni um þátt- töku Byggðasjóðs í lánveiting- um til bústofnunar i sveitum. Gunnar sagðist af þeim ástæð- um, sem hann hefði nefnt, ætla að sitja hjá við atkvæðagreiðslu um ályktunina. Neikvætt að taka undir verðtrygg- ingarsjónarmið Sigurður J. Lfndal (Bsb. V- Hún.) áréttaði ummæli sin frá fyrri umræðu og sagði að úti- Iokað væri fyrir bændur að taka verðtryggð lán og þvi væri neikvætt að taka undir verð- tryggingarsjónarmið eins og gert væri í tillögu allsherjar- nefndar. Egill Bjarnason (Bsb. Skag.) tók aftur til máls og kvað af- stöðu nefndarinnar markast af því að stuðningur við tekju- stofna Stofnlánadeildarinnar væri nauðsynlegur, og að sú leið, sem Iagt væri til að farin yrði væri, með innheimtu lána- jöfrtunargjalds, væri aðgengi- legust til að komast hjá frekari verðtryggingu en orðin væri. Þá benti Egill á þann lið álykt- unarinnar þar sem lagt er til að Byggðasjóður taki upp fyrir- greiðslu til bústofnunar i sveit- um og minnti á að sjóðurinn hefði tekið við hlutverki At- vinnuleysissjóðs og því væri engin goðgá að leita eftir fjár- magni þaðan. Hjalti Gestsson (Bsb. Suðurl.) sagðist hafa áhyggjur af framgangi þessa máls og vissulega væri aðalatriði máls- ins að koma f veg fyrir gjald- þrot Stofnlánadeildar og kvaðst hann virða viðleitni allsherjar- nefndar til að svo yrði ekki. Jafnframt legði nefndin til að deildinni yrði tryggður tekju- stofn og þess vegna hefði hann ákveðið að aka þann kost að greiða ályktuninni atkvæði sitt eins og hún lægi fyrir, en hann væri einnig samþykkur því að ályktunin yrði sniðin i þann búning að sem flestir gætu við unað. Ölvir Karlsson (Bsb. Suðurl.) sagði að með tilliti til ástands í málefnum Stofnlánadeildar gæty hann fylgt málinu I því formi, sem nefndin legði það fram en vissir þættir væru sér ekki að skapi. En ölvir óskaði eftir því að málinu yrði aftur vísað til nefndar. Fé Stofnlána- deildar að mestu vfsitölubundið Ásgeir Bjarnason (Bsb. Dal.) sagði að um þrjár leiðir væri að velja i þessu máli. Taka mætti upp það háa vexti á lán Stofn- lánadeildar að þeir hrykkju til að mæta verðrýrnun, í öðru lagi hærra búvörugjald og i þriðja lagi hærri verðtryggingu. Ás- geir sagði að mest af þvi fjár- magni, sem Stofnlánadeildin hefði nú til umráða væri visi- tölubundið, og nauðsynlegt að mæta því, ef dýrtíðin héldi áfram að vaxa, sem sennilega væri eins og allt horfði og þess vegna væri óhjakvæmilegt að taka afstóðu til málsins á þeim grundvelli. Kvaðst Ásgeir vera fús til að fresta afgreiðslu máls- ins til næsta fundar. Söluskatturinn verði felldur niður á kjöti BUNAÐARÞING afgreiddi á fundi sfnum f gær þrjií mál. Samþykkt var tillaga um niður- fellingu á söluskatti á kinda- kjöti og nautakjóti, samþykkt var ályktun um sjónvarpsmál og önnur um innflutning á grasfræi. í ályktun um niðurfellingu söluskatts af kjöti er þeim ein- dregnu tilmælum beint til land- búnaðarráðherra að hann beiti sér fyrir því að söluskattur verði felldur niður á kindakjöti og nautakjbti sem fyrst. í grein- argerð með ályktuninni bendir búnaðarþing á þrjú atriði, sem mæli með afnámi söluskatts á kjöti. Nefnt er að bæði sauð- fjárkjöt og nautgripakjöt sé greitt niður f landinu, væntan- lega til þess að halda niðri að vissu marki framfærluvfsitölu og draga þar með úr launa- hækkunum. Söluskattur á þess- ar sömu vörur gerir hið gagn- stæða, eykur verðbólguna veru- lega og dregur úr sölu vörunn- ar á innlendum markaði. Þá segir að réttlát innheimta sölu- skatts af misdýrum hlutum kjötsins hljóti að vera miklum erfiðleikum bundið. Að sfðustu er bent á að söluskattur sé á sumum neyzluvörum s.s. kjöti, en ekki á öðrum vörum s.s. mjólk og fiski, og geti þetta skapað óheppilegar neysluvenj- ur, landbúnainum til óþurftar. Um sjónvarpsmál ályktaði þingið á þann veg, að það tók undir þær megintillögur, sem stjórnskipuð nefnd samdi áætl- un um dreifingu sjónvarps, en í þeirri tillögu er lagt til að á næstu fjórum árum verði lokið við gerð dreifistöðva, sem nái til allra þeirra Iandsmanna, er nú geta ekki notið sjónvarps. Þá samþykkti búnaðarþjng áskorun á innflytjendur og söluaðila sáðvöru að gæta þess að hafa eínungis á boðstólnum þær frætegundir, er Rann- sóknastofnun landbúnaðanns og ráðunautar Búnaðarfélags islands mæla sérstaklega með til notkunar. Þá kanni Rann- sóknastofnunin spírunarhæfni þeirra fræbrigða er liggja hjá innflytjendum milli ára. Þá komi ráðunautar Búnaðarfél- agsins á framfæri við bændur upplýsingum um þá fræstofna, er álitslegastir eru taldir hverju sinni.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.