Morgunblaðið - 04.04.1978, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 04.04.1978, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 4. APRIL 1978 19 Manneldisráð: Tengsl milli matar- æðis og heilsuf ars Framsaga heilbrigðisráðherra Hér fer á eftir framsaga Matthíasar Bjarnasonar, heilbrigðisráðherra, fyrir stjórnarfrv. um manneldis- ráð. „Til manneldisráðs var upphaf- lega stofnað árið 1939, en þá fól dóms- og kirkjumálaráðuneytið 7 manna nefnd að rannsaka matar- æði landsmanna. Ráðið skilaði af sér störfum árið 1944, en þá lágu fyrir niðurstöður rannsóknanna í sérstakri bók, sem framkvæmda- stjóri ráðsins dr. Júlíus Sigurjóns- son, síðar prófessor, hafði tekið saman og bar titilinn Mataræði og heilsufar á íslandi. Kom í ljós að mataræði landsmanna var á marg- an hátt mjög ábótavant. Sérstak- lega skorti vítamín í fæðuna. Manneldisráð gerði það að tillögu sinni, að sett yrði á laggirnar sérstakt ráð kunnáttumanna til þess að vera heilbrigðisstjórninni til ráðuneytis um ýmiss mál, er vörðuðu manneldi. Var landlækni falið að semja frumvarp til laga um þetta efni í samráði við læknadeild Háskóla íslands og varð frumvarp þetta að lögum á öndverðu ári 1945 og eru þau lög enn í gildi. Samkvæmt gildandi lögum eiga sæti í manneldisráði auk land- læknis, sem er lögskipaður forseti ráðsins, fjórir læknar, er ráðherra skipar til 5 ára í senn. Á þessum tíma voru það einkum læknar, sem skiptu sér af manneldismálum og mátti því þetta heita eðlileg ráðstöfun og réttmæt, þótt hún eigi alls ekki við í dag. Skipað var í ráðið 1945, en síðan ekki fyrr en 1974, þannig að óskipað var í ráðið í nær aldarfjórðung. Hvað valdið hefur þessu, er erfitt að segja um, en ekki er ólíklegt að sú þörf, sem menn álitu vera fyrir manneldis- ráð á stríðsárunum og í lok styrjaldarinnar, hafi ekki verið eins mikil, þegar fyrna tók yfir hörmungarnar og öll framleiðsla komst í eðlilegt horf og framfarir jukust á þessu sviði. Eins og kunnugt er fylgja oft styrjöldum hörgulsjúkdómar og herja þeir ekki eingöngu á styrjaldaraðila, heldur og alla sem á einhvern hátt tengjast slíkum ófriði. Gilti þetta jafnt um íslend- inga sem og næstu nágrannaþjóð- ir. Á þessum tíma var matvæla- framleiðsla fremur einföld í sniðum og algengustu neyslumat- væli skiptu tugum frekar en hundruðum. Nú er þessum málum á annan hátt farið. Framleiðslu- hættir á matvælasviðinu eru miklu flóknari nú en þeir voru fyrir 30 árum og skipta algengustu neyzlumatvæli hundruðum og eiga þar innfluttar vörur stóran hlut að máli. Tekin hefur verið upp kennsla í ýmsum æðri skólum í manneldis- og matvælafræðum. I landinu starfa nú þegar nokkrir sér- fræðingar á sviði manneidisfræði og matvælafræði, matreiðslu o.sv.frv. Á læknasviðinu hafa einnig orðið umtalsverðar breytingar með aukinni áherslu á manneldis- fræði og skyld fræði innan lækna- deildar Háskóla íslands og reynd- ar annarra háskóla á þessu sviði í nágrannalöndum. Nú er það svo að æ verður ljósara að milli mataræðis og heilsufars eru mikil tengsl. Góð heilsa er dýrmætasta eign hvers manns og undirstaða hennar eru hollar lífsvenjur og þá ekki síst sú fæða sem maðurinn velur sér. Það er því nauðsynlegt að heilbrigðis- Matthías Bjarnason, heilbrigðis- ráðherra. yfirvöld geti tryggt, að tekið sé tillit til hollustuháttarsjónarmiða við ákvarðanir, er geta haft áhrif á neysluvenjur fólks. Til þess að sinna þessu verkefni þurfa heil- brigðisyfirvöld að hafa sér til ráðuneytis fólk með sérþekkingu á mætvælum, manneldi og þeim sviðum læknisfræði, sem tengjast næringarfræðinni. Með hliðsjón af þessu telur heilbrigðis- og tryggingamála- ráðuneytið nauðsyn á áframhald- andi starfi manneldisráðs, en að taka beri tillit til breyttra aðstæðna í þjóðfélaginu og þess vegna þurfi að breyta lögum um manneldisráð og færa þau í raunhæfara form. Vegna þessa skipaði heilbrigðis- og trygginga- málaráðherra á öndverðu síðast- liðnu sumri, nefnd, er í áttu sæti dr. Jón Óttar Ragnarsson, mat- vælaefnafræðingur, Ólafur Ólafs- son, landlæknir, og Vigdís Jóns- dóttir, skólastjóri, til þess að endurskoða gildandi lög um mann- eldisráð. Nefndin skilaði áliti 4 janúar síðastliðnum og er frum- varp það, sem hér fer á eftir að mörgu leyti byggt á tillögum nefndarinnar. Ég ætla mér ekki að fjalla nánar hér um einstakar greinar þessa frumvarps, en legg áherslu á það, að endurskipað var í manneldisráð árið 1974 og að í dag er kominn vísir að slíkri stofnun og vinnur þar sem stendur einn starfsmaður á skrifstofu. Að öðru leyti vísa ég til frumvarpsins og allítarlegra athugasemda við það og legg til að frumvarpinu verði að þessari umræðu lokinni, vísað til háttvirtrar heilbrigðis- og tryggingamálanefndar með þeirri ósk að frumvarpið fái skjóta afgreiðslu. Heilbrigðisráðherra: Gildandi lyfsölulög- um skipt í 3 lagabálka • um framleiðslu lyfja • um starfsréttindi og skyldur lyfjafræðinga • um rekstur lyfjaheildverzlana og lyfjabúða Hér fer á eftir framsaga Matthías- ar Bjarnasonar, heilbrigðisráðherra, fyrir stjórnarfrv. til lyfjalaga: „Frumvarp Þetta er annað af Þremur sem ætlað er að leysa af hólmi lyfsölulög nr. 30 fré 29. apríl 1963. Eins og fram kemur í athuga- semdum við lagafrumvarp petta hefur nefnd á vegum riðuneytisins unnið að pessari endurskoðun nú um 5 ára skeið. Niðurstaðan hefur Stjórnarfrumvarp: Erf ðafj ár skattur Lagt hefur verið fram á Alþingi stjórnarfrv. um erfða- fjárskatt. Frumvarpsgreinarnar orðast svoi „2. gr. laganna orðist svo: Fjárhæð erfðafjárskattsins er ákveðin þannig: A. Af erfðafé, sem hverfur til maka, niðja, kjörniðja og fóstur- barna, svo og af þriðjungs hluta, ef ráðstafað hefur verið með erfðaskrá til annarra, skal svara af hverjum arfshluta: Af fyrstu 1 200 þúsundum króna 5 af hundraði. Af næstu 1 200 þúsundum króna 6 af hundraði. Og svo áfram þannig að skattur- inn eykst um 1 af hundraði á hverjum 1200 þúsundum króna sem arfurinn hækkar, þar til hann hefur náð 10 hundraðshlutum. B. Af erfðafé, sem hverfur til foreldra hins látna eða niðja þeirra, er ekki heyra undir staflið A, skal svara af hverjum arfs- hluta: Af fyrstu 1 200 þúsundum króna 15 af hundraði. Af næstu 1 200 þúsundum króna 17 af hundraði Og svo áfram þannig að skattur- inn eykst um 2 af hundraði á hverjum 1200 þúsundum króna, sem arfurinn hækkar, þar til hann hefur náð 25 hundraðshlutum. C. Af erfðafé, sem hverfur til afa eða ömmu hins látna eða niðja þeirra, sem ekki heyra undir staflið A eða B hér að framan eða til fjarskyldari erfingja eða óskyldra skal svara af hverjum arfshluta: Af fyrstu 1 200 þúsundum króna 30 af hundraði. Af næstu 1 200 þúsundum króna 34 af hundraði. Og svo áfram þannig að skattur- inn eykst um 4 af hundraði á hverjum 1 200 þúsundum króna, sem arfurinn hækkar, þar til hann hefur náð 50 hundraðshlutum. D. Af erfðafé, sem hverfur til kirkna, opinberra sjóða, gjafa- sjóða, félaga, líknar- og menn- ingarstofnana, skal greiða 10 af hundraði. 2. gr. I stað „10 000" í 1. mgr. 6. gr. komi: 60 000. 3. gr. I stað „100 000" í fyrri málsgr. 12 gr. komi: 600 000. 4- gr. Lög þessi öðlast þegar gildi og taka til þeirra búa, sem skipt er eftir gildistöku þeirra, en fram til þess gilda óbreyttar fyrri reglur um álagningu erfðafjárskatts." Með frumvarpi því, sem hér liggur fyrir, er ekki gert ráð fyrir neinum grundvallarbreytingum á gildandi erfðafjárskattslögum fremur en gert var með lögunum frá 1972. Hér er aðeins um að ræða breytingar á skattstiganum, sem rétt og nauðsynlegt virðist að gera vegna stórfelldra hækkana á fasteignamati. Erfðafjárskattur- inn fer stighækkandi eftir fjárhæð þeirri, orðið sú að skipta hinum gildandi lyfsölulögum í prjá lagabálka eins og áður segir pannig að í hinum fyrsta, sem hér liggur fyrir, verði leitast við að logfesta reglur um allt pað, aem að lyfjunum sjaffum og framleiðslu peirra lýtur. í öðru frumvarpi sem nefndin hefur gert drog aö og ætlunin er að verði flutt hér á Alpingi fljótlega verði fjallaö um starfsgrein lyfjafræðinga, rétt- indi Þeirra og skyldur, en í hinu Þriðja sem skammt er á veg komið er fjallað um dreifingu lyfja almennt Þar i meðal rekstur lyf jaheildverzl- ana og lyfjabúda. Eins og áöur segir hefur nefnd sérfróöra menna gert drög að því frumvarpi sem hér liggur fyrir og skilaöi hún þeim í árslok 1977. Ráöuneytiö sendi drögin til umsagn- ar Apótekarafélagi Islands, Lyfja- fræðingafélagi íslands, Læknafélagi islands og lyfjavöruhópi Félags íslenskra stórkaupmanna. Aö fengn- um athugasemdum þessara aðila hefur ráðuneytið gert ýmsar breyt- ingar frá hinum fyrri drögum nefndar- innar og er þá fyrst og fremst að telja kafla, sem nefndin haföi í sínum drögum og fjallaði um sölu og dreifingu lyfja. Ráðuneytið telur að þessi kafli eigi betur heima í væntanlegu frumvarpi um dreifingu lyfja og geti þannig beöið aö ósekju enda voru í þeim kafla veigamikil nýmæli svo sem um stofnun sér- stakrar lyfjabúðar á vegum Háskóla íslands og sérstakra sjúkrahúslyfja- búða, sem rétt er aö f jallað verði um viö lagasetningu um heildarskipulag lyfjadreifingarmála hér á landi. Þá hafa verið gerðar verulegar breyting- ar á skipan lyfjaverðlagsnefndar, lyfjanefndar og stjórn lyfsölusjóö frá því er greindi í upphaflegum drögum nefndarinnar. Eru breytingarnar helst þær aö fækkaö er nefndar- og stjórnarmönnum frá því sem var í drögum nefndarinnar og er þaö einnig í samræmi viö skoðanir áðurgreindar umsagnaraöila. Engum blandast hugur um aö lyf eru mjög viðkvæmur varningur og er sífellt meiri ástæða til aö gæta fyllstu varúðar í allri meðferð á þeim. Hlutverk heilbrigöisyfirvalda veröur að sjálfsögöu ávallt þaö aö gæta hagsmuna almennings, á þann hátt aö honum verði ekki falboðin önnur lyf en þau sem hafa notagildi við lækningar. Þó veröur ætíö aö gæta þess aö notagildi sé mun meira heldur en hætturnar, sem af notkun gæti stafaö. Annar þáttur sem yfirvöld þurfa að gæta er, að verð á lyfjum sé hóflegt svo sem kostur er, enda eru útgjöld vegna lyfja verulegur kostnaöarhluti í greiðslum almannatrygginga vegna sjúkrakostnaöar. í þriöja lagi er nauðlynlegt aö heilbrigöisyfirvöld hlutist til um aö allt dreifingarkefi lyfja og framleiðsla þess innanlands fari fram með sem öruggustum hætti. Segja má að tveim hinum fyrst nefndu þáttum séu gerö skil í þessu frumvarpi en svo sem áður er tekið fram, veröur dreifingarþættinum gerð sérstök skil í öðru frumvarpi. Veigamesta nýmælið í þessu frum- varpi er án efa stofnun lyfsölusjóös. Helsta röksemdin fyrir stofnun slíks sjóös er aö mjög ör eigenda- skipti eru á lyfjabúöum aö meöaltali u.þ.b. á 15 ára fresti og þar af leiðandi er lyfjaveröinu ætlað aö taka þátt í aö greiða mjög ört niöur stofnkostnaö af lyfjabúöum. Annað mál er svo að sá sem byrjar lyfjabúðarekstur þarf á tiltöiulega stuttum tíma aö festa mikið fé í húsnæöi, tækjum og birgöum og veröur því aö stofna til skulda sem aö einatt veröa honum þungur baggi, framan af. Afleiöingar þessar hafa verið að sumir menn hafa ekki getaö notfært sér lyfsöluleyfi og ætla má einnig að hæfir menn veigri sér við aö sækja um leyfi til lyfsölu. Tilgangur lyfsölu- sjóös er því að stuöla meö nokkrum hætti aö lausn þessa vanda og þó einkum aö auðvelda eigendaskipti aö lyfjabúöum. Þá er honum einnig ætlaö aö jafna aöstööu þeirra sem fá lyfsöluleyfi enda eru aðstæður til stofnunar lyfjabúöa í þéttbýlli kaupstööum á Suðvesturlandi og annars staöar mjög ólíkar því. sem er í dreiföari byggöum landsins. Má því segja aö stofnun lyfsölu- sjóös sé brýnt hagsmunamál bæöi þeirra sem aö hlutdeild í rekstri lyfjabúöa þ.e.a.s. lyfsalanna og þó ekki síöur má telja þetta hagsmuna- mál alls almennings meö því aö þrýstingur til hækkaös lyfjaverös vegna örra fjárfestinga minnkar. Þess ber þó aö sjálfsögöu aö geta aö tekjur lyfsölusjóös eru samkvæmt 42. gr. áætlaðar ákveðin hundraöshluti af innfluttum lyfjum og lyfjaefnum auk framlaga lyfjabúöa og kæmi iðgjald þannig fram í lyfjaverði. Annaö veigamikiö nýmæli í þessu frumvarpi er, aö áætlaö er aö Framhaldábls. 31. ueirpruuur liiiuui ucnmuii, alþingismaður. Stjórnar- frumvörp þokast áfram Varaþingmaðurtekur sæti á Alþingi Geirþruður Hildur Bernhöft, 1. varaþingmaður Sjálfstæðis- flokksins í Reykjavík, tók nýlega sæti á Alþingi í veikindaforföll- um Jóhanns Hafstein, fyrrv. forsætisráðherra. Deildafundir Fundir voru í báðum þingdeild- um í gær. I efri deild mælti Matthías Á. Mathiesen, fjármála- ráðherra, fyrir stjórnarfrv. um stimpilgjald. Þá mælti Matthías Bjarnason, heilbrigðis- og trygg- ingaráðherra, fyrir stjórnarfrv. um manneldisráð og stj.frv. að lyfjalögum, og eru framsögur hans raktar hér á þingsíöu. Deildin afgreiddi til neðri deildar stjórnarfrv. um þroskaþjálfa, menntunarkröfur og starfsrétt- indi. I neðri deild mælti Ólafur Jóhannesson, viðskiptaráðherra, fyrir stjórnarfrv. um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta verzlunarhætti. Mbl. hefur ný- lega gert frv. fréttaleg skil og fjallaði um það í forystugrein sl. laugardag. Nokkur efnisatriði úr framsögu ráðherrans verða rakin á þingsíðu siðar í vikunni. Þá afgreiddi deildin til efri deildar frv. að ættleiðingarlögum og gjaldþrotalögum. Gert var ráð fyrir kvöldfundi í gær um verð- lagsfrumvarpið.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.