Morgunblaðið - 04.04.1978, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 04.04.1978, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 4. APRÍL 1978 17 nefnds skips 3,5 klst., og hefði þvi miðkraninn einn væntanlega með glans getað framkvæmt uppskipunina á nefndum tíma, e.t.v. meo aðstoð eins lyftara í lestinni, að svo miklu leyti sem pallarnir kunna að hafa staöiö til hliðar við lestarop. Mér skilst SÍS hafi lagt til 2 lyftara á hafnarbakka til móttöku, svo aö ekki hafi skort framlag af þess háltu til að hraða uppskipun. Er það því tilvaliö íhugunarefni fyrir GE og verkefni fyrir „tunglflaugatölvu" hans að reikna arðsemi af hinum geysidýra lestunar- og losunarbúnaði nefnds skips í- umræddu tilviki og raunar líklega arösemi af ferð skipsins í heild til íslands meö nefndan vöruslatta. Hafa ekki öll svona vel búin skip yfirfljótandi verkefni, þannig aö þau séu ekki fáanleg í snatt, eins og hér er raett um? Meöferö varnings GE virðist álíta að lestun og losun, aöallega um hliðardyr á skipi, meö líkum hætti og lýst er hér að framan, muni hafa í för með sér betri meðferö varnings en með þeirri aðferð, sem nú er höfð á strandferðaskipunum, og enda þótt æskileg stöölun farmeining yrði enn aukin, m.a. með aukinni eign útgeröarinnar á pöllum, gámum og lyfturum, en þarna tél ég aö GE hafi ranga skoöun. Meðferð vöru í upp- og útskipun verður yfirleitt á engan hátt betri en að láta góðan krana sveifla vörueiningun- um til og frá borði. Kranar, sem ég á viö, eru sérstaklega nákvæm og vönduð tæki, sem bila mjög sjaldan og Þurfa lítið viðhald, en gaffallyftat- ar bila mjög oft, sérstaklega ef þeir eru notaðir við óheppileg skilyröi ains og oft vill verða, og Þeir purfa pví mikiö og dýrt viðhald. Þá er líklegt, aö mikill viöhaldskostnaöur falli á fastar farmlyftur skipa, og draga verður í efa að fjarstýring þeirra til stööu í hafnarbakkahæð reynist nægjanlega örugg og nakvæm. Ég minnist þess á hinum síöustu árum mínum hjá Skipaýtgeröinni, að jafnvel tiltölulega nýir lyftarar biluðu svo, aö þeir voru frá vinnu í marga mánuði í senn, og viðhaldskostnaður var geysilegur. Þaö er því nokkuö varhugavert að láta skip vera of háð nefndum tækjum um borð og í landi, því að minnast skyldu menn þess, að engin keöja í heild er sterkari en veikasti hlekkur hennar. Því miður er það svo, að gaffallyftar- ar skemma oft varning. Þetta eru þung tæki, t.d. er lyftari fyrir 2,7 tonn í kringum 5 tonn að eigin þunga og þegar stjórnendur slíks tækis renna því aö byrði í mismunandi hæð, hitta þeirekki alltaf á nákvæmlega réttan staö og þurfa jafnvel aö gera fleiri atrennur. Kemur þá fyrir, að hinir egghvössu gafflar brjóta og skemma, enda kunna sekkir eða ánnað, sem flutt er að slúta niöur á milli eða út af buröarboröum palla og rifna af völdum gafflanna. Skemmdir kunna einnig aö verða, þegar hlaðinn pallur er settur ofan á vöru á öðrum palli. Þaö er því vafalaust að eigi aö byggja á því að mestu leyti aö láta gaffallyftara taka úr eða mata fasta- lyftur skips með vörum í upp- og útskipun, og skip oft á hreyfingu viö hafnarbakka eða bryggju, þá verður boöið heim miklu meiri skemmdum en verða myndu með góðum og nákvæm- um krana, þar sem stjórnandi situr hátt í kranahúsinu með fulla yfirsýn yfir vinnusviðið. Mönnun nýrra strandferðskipa Komið hefur fram, að GE hugsar sér að fækka skipverjum á nýjum strand- ferðaskipum, sem hann hefir hug á að láta smíöa að norskri fyrirmynd, niður í 7—8 manna áhöfn samanboriö við 17—18 manna áhöfn á Heklu og Esju, og er þó hinum nýju skipum ætlaö að flytja álíka mikið í hverri ferð, en miklu meira í heild yfir árið. En á norsku skipunum, sem munu vera í smíðum og GE hefir til fyrirmyndar, segir hann eiga aö vera aöeins 6 manna áhöfn og áhafnarrúm. Nú er það svo, að víðast í Noregi eru fjölbreyttari samgöngumöguleikar en hér, og rnunar sennilega mest um ríkisjárnbrautirnar, en auk þeirra eru auðvitað þjóðvegir, flug og fjöldi strandferðaskipa, sum allstór, sameig- inleg farþega- og vöruflutningaskip í lengri eða skemmri siglingum með- fram ströndinni, og svo inn á milli skip með takmarkaðri og meira einhliða verkefni, sumpart mest eða eingöngu á skjólsælum leiöum. Ljóst virðist, að 6 manna áhöfn á hinum norsku einhliða vöruflutninga- skipum, sem um er rætt, muni varla aetlað að gera mikið annað en að sigla skipunum milli hafna, en hvernig er þá háttað vinnu um borð við lestun og losun farms og venjulega umhiröu skipanna sjálfra ásamt með flóknum og viökvæmum sjálfvirknibúnaöi og lausum vinnuvélum, sem skipin viröast sérstaklega háð, en er hætt viö bilunum? — Er krafizt afgreiöslu skipanna á nótt sem degi og fást alls staðar hæfir menn frá landi til að annast upp- og útskipun án áhættu fyrir búnað og tæki skipanna? Strandferðir kringum ísland eru úthafssiglingar um margar og misjafn- ar hafnir að öryggi, eftir birtu, veöri, sjávarföllum o.fl. Frá því ferð er hafin frá aðalhöfn er skipunum oftast ætluö afgreiösla á nótt sem degi, enda er dagvinnutími virkra daga ekki nema tæp 24% af 7 daga viku (168 klst.). Óvíða á viðkomuhöfnum fást menn frá landi til vöruafgreiðslu um borð enda vafasamt að borgaði sig að stofna til lágmarksútkalls manna frá landi til afgreiöslu smáslatta, mest til upp- skipunar, sem skipsmenn hafa oft undirbúiö losun á meö því að leggja í stroffur, net o.fl. Það er því svo, að vöruvinna í strandferðaskipunum á flestum við- komuhöfnum lendir mjög á skipverj- um, ef skipin eiga ekki að tefjast mjög óeölilega, og ber, auk öryggisgæzlu á siglingu og á annan hátt, aö hafa nefnt atriöi í huga í sambandi viö mönnun strandferðaskipa hér við land. Lagaákvæöi og kjarasamningar um mönnun íslenzkra kaupskipa eru aö verulegu leyti margra áratuga gömul og þyrftu því endurskoðunar. Sania er aö segja um samninga varðandi mönnun við lestun og losun farms á tíma aukinnar vélvæðingar. — Lög- gjafaratriöin þarf aö athuga á réttan hátt af löggjafarsamkomu þjóðarinnar í samráði við stéttafélögin og endur- skoöa úrelta samninga milli þeirra og skipaeigenda. Hefi ég trú á, að heilbrigðar leiðréttingar verði gerðar, ef réttsýnir menn með reynslu vinna aö málinu. En mér finnst glannalegt af GE að kasta fram, m.a. til útbýtingar á Alþingi, áætlunum þeim um fækkun skipverja strandferðaskipa, sem hann hefir gert, án nánari athugunar og samráðs við stéttafélögin o.s.frv. og byggja á þessu útreikninga um mikinn rekstrarsparnað til rökstuðnings því að selja skip og festa fé í nýjum fyrir þúsundir millj. kr. Mér finnst viturlegra að endurskoða fyrst með prúðmannlegum hætti gömul og úrelt pappírsgögn, áöur en flaustrað er til stórvægilegra fjárfest- inga, sem myndu vera öðruvísi, ef ekki væri reiknað meö að nefnd pappírs- gögn yröu i' gildi lengi enn. Gerð vörugáma Af viðtölum mínum við GE, áður en ég lét af störtum í stjórnarnefnd Skipaútgerðarinnar í marz 1977, skildi ég aö honum fannst fátt um gáma þá ca. 3ja rúmmetra, sem ég hafði í upphafi eftir athugun aöallega á Noröurlöndum keypt sýnishorn af í Danmörku, en síðar með góöum árangri látið smíöa hér heima í töluverðu magni að tölu. Gerði Sameinaða (DFD) út í Dan- mörku tvö skip, sem notuðu sams konar gáma í stórum stíl í innanlands- tlutningum, og taldi Sameinaöa þá henta betur í nefndum flutningum en stærri gáma algenga í millilanda- flutningum. Hagstætt stofnverð var á gámum þessum og auðvelt aö gera við skemmdir á þeim. Einnig var þaö haft í huga, aö lyftarar útgerðarinnar voru engir geröir fyrir meiri lyftiþunga en 6000 Ibs., 2,7 tonn, og bauð því stærð nefndra gáma ógjarna heim ofhleðslu lyftaranna, sem er óholl þeim dýru tækjum. Loks kom þaö til, aö Hekla og Esja gátu varla hagnýtt öflugti lyftara fyrir sig og til aöstoöar afgreiðslum í landi á ýmsum höfnum, vegna þess að eigin þungi 6000 Ibs. lyftara er í kringum 5 tonn og kranar skipanna ekki gerðir fyrir meiri lyftigetu. En ekki var hægt að reikna með, að lyftararnir yrðu eingöngu notaöir í framskipinu, þar sem 20-tonna þungavinnubómunni yrði við komið til lyftinga milli þilfara eða mílli skips og lands. Skipalyfturun- um þurfti einnig að vera hægt að lyfta milli þilfara á athafnasviði kranans, miðskips og aftar, þar sem rými lesta er einnig mest, enda er kraninn langmest notaða lyftitækið og hrað- virkari en þungavinnubóman. Það voru því ýmsar samverkandi orsakir, sem réðu vati gáma og lyftara, og skal í því sambandi aftur minnt á keðjuna og veikasta hlekkinn. GE hafði auðvitaö snemma veður af því, aö gámar einna mest notaöir í flutningum með skipum milli landa erlendis væru af stærðinni 8x8x20 fet, en þeir vega yfirleitt sjálfir kringum Framhald á bls. 31. Úr Austur-Skagafirdi Ég hefi verið latur að senda fréttir héðan í vetur. Okkur finnst dagarnir svo svipaðir og stórtíð- indi gerast fá, þó alltaf séu að gerast tíðindi sem burtfluttu fólki úr héraðinu þætti fengur að frétta um. Tíðarfarið hefur verið óstöðugt, en verulegan snjóavetur er varla hægt að kalla veturinn sem liðinn er. Er þó alltaf mikill munur á verðurfari og snjóalögum í fram- héraði og á útsveitum. Æði oft hefir vegur teppzt til Siglufjarðar og þá helzt í Mánárskriðum, sem sýnir hve mikil þörf er þar á breytingu á vegarstæði. Svellalög hafa líka verið mikil á vegum annað slagið sem hafa torveldað umferð bíla. Um mán- aðamót febrúar-marz gerði illviðri til 6. marz. Þá gekk margt úr skorðum, vegir tepptust alveg og tankbílar, sem nú orðið annast mjólkurflutninga komust ekki heim að mörgum bæjum, sérstak- lega í úthéraði. Eftir þetta áfelli hefir hrossa- jörð verið stopul og einyrkjum erfitt að gefa mörgum hrossum út sem ekki eru á húsi, en reynsla er að hross sem á annað borð eru tekin á hús verða ekki harðsækin til beitar. Víðast hvar eru nægar heybirgðir og vonandi verða engin vandræði á næstkomandi vori. Veturinn er tími skemmtana hér eins og annars staðar. Þorrablótin voru haldin eins og vanalega á mörgum stöðum í sýslunni, og má segja að næstum hvert heimili tæki þátt í því kappáti ásamt margs konar skemmtiþáttum. Þetta er orðinn sjálfsagður þáttur í skemmtanalífi sem fólkið hlakk- ar til alveg á milli blóta. Líklegast líður ekki svo vika að ekki sé skemmtun einhvers staðar í sýsl- unni. 11. marz hélt Lionsklúbburinn Höfði á Hofsósi fjölmenna árshá- tíð með ríkulegum matföngum. Þar var einnig margt til skemmtunar svo sem söngva- keppni, danskeppni, skemmtileg kynning á starfi klúbbsins, hag- yrðingakeppni og aldnir klúbbfé- lagar sögðu frá ástarævintýrum yngri ára. Að öllum þessum skemmtiatriðum var mikið hlegið, sem vonandi lengir lífdaga. I héraðinu er nú eins og áður starfandi tónlistarskóli með um 150 nemendum, einnig er annar skóli á Sauðárkróki sem er einnig mjög vel sóttur. Skólastjóri Tón- listarskóla Skagfirðinga sem er Ingimar Pálsson sagði mér nýlega að nokkur ágæt efni bæði í söng og hljóðfæraslætti væru hjá þeim í námi allt frá Varmahlíð og út í Fljót. Ef kirkjukórar eru taldir eru milli 10 og 20 kórar starfandi í héraðinu. Er það því eins og oft áður að Skagfirðingar eru einn syngjandi söfnuður, enda sam- hljóða álit fólksins að syngjandi félagsskapur sé sá bezti sem í er starfað. Á Hofsósi er nú unnið að stækkun og uppbyggingu frysti- húss staðarins; verður það mjög myndarleg bygging sem örugglega á eftir að styðja að efnilegri uppbyggingu á Hofsósi og ná- grenni. Togararnir þrír, sem Skag- firðingar gera út, hafa fiskað eitthvað misjafnt en oft vel og hafa örugglega gjörbreytt efna- hagslegri afkomu fólks sem vinnur að nýtingu aflans. Á Hofsósi er unnið úr Vi þess afla sem á land kemur úr togskipunum. Smærri bátar eru að byrja á þorskanetum og grásleppu, en um páska var uppihald á veiði hér eins og annars staðar. Með samvinnu og samstarfi fólks í byggðum Skagafjarðar sé ég hilla undir framkvæmdir sem fáir menn geta ekki komið í framkvæmd en okkur öllum verð- ur leikur einn að gera. Björn í Bæ. Frá sýningu á Grænjöxlum. Grænjaxlar á Stóra sviðinu ÁKVEÐIÐ hefur verið aö hafa tvær sýningar á Grænjöxlum á stóra sviði Þjóðleikhússins. Verða Þær á Þriðjudagskvöld kl. 20 og 22. í frétt frá Þjóðleikhúsinu segir aö sýningar á verkinu, sem er eftir Pétur Gunnars- son Spilverk þjóöanna og leikendur séu nú orönar yfir 50 talsins. Þótt verkiö fjalli einkum um unglinga, sam- skipti þeirra innbyröis og viö fulloröna sé sýningin ekki síöur ætluö fullorðn- um, enda hafi hún falliö í góðan jarðveg hjá þeim eldri, ekki síöur en ungu kynslóðinni. . Þessar sýningar veröa aö líkindum hinar síöustu í höfuðborginni en þaö verður sýnt úti á landi á næstunni. Flytjendur eru fjórir leikarar auk Spilverks- ins sem samið hefur alla tónlístina. I>ad er leikur ad læra Tónmenntir a k Höfundur dr. Hallgrímur Helga- son Útgefandi Menningarsjóður Með þessu riti, sem er hið fyrsta í sinni grein á íslandi, er stigið stórmerkilegt spor. Hversu oft hefir ekki mér og mínum starfs- bræðrum reynzt torvelt að útskýra mörg hinna flóknu hugtaka, sem fyrir koma í hinum alþjóðlega orðaforða tónlistar. Hér er án efa þrekvirki unnið í lausn á þýðing- um fyrir jafnt áhugamenn sem atvinnumenn. Sem dæmi þess má nefna alþjóðaorðið að „improvisera", sem hér útleggst að snarstefja. Hittir það vel í mark bæði að merkingu og mynd- un, er stutt og ljóst. Enda þótt víða sé horft um alþjóðasvið, þá eru heimahagar sízt gerðir hornreka. Hér eru menn minntir á marga tón- menntafrömuði .og starf þeirra, sem skemmtilega rifjast upp við lestur bókarinnar eða kemur mönnum jafnvel algjörlega á óvart. Þannig munu fáir kannast við söngfélag Jónasar Helgasonar frá síðustu aldamótum. Alfa, en kórinn færir honum skilnaðar- kveöju „í húsi Bárufélagsins 13. febr. 1901", þar sem samkvæmt bókartexta segir m.a.: I'ú. sem einn af fslands sonum ætið studdir söngsins mennt, hana fvrsi meA fðgrum vonum fékkstu fslands bíirnum kennt. Þá er einnig gaman að fræðast hér um uppruna ýmissa sönglaga, sem mönnum eru töm síðan frá barnæsku, en vita annars lítil deili á, eins og t.d. Fósturlandsins Freyja, Gaudeamus o.fl. Ekki má gleyma skilgreiningu á fjölda hljóðfæra með lýsingum á al- mennri notkun þeirra ásamt með- fylgjandi myndum, sem margar hafa aldrei áður sést á okkar landi. Allur er frágangur bókar til mikillar fyrirmyndar, myndavel ríkulegt og frábært, með nokkrum litmyndum. Mjög hóflegt verð ætti að stuðla að mikilli útbreiðslu þessa brautryðjandaverks dr. Hallgríms, en fyrir það verðskuld- ar hann bæði virðingu og þakk- læti. Með tilhlökkun er beðið eftir framhaldi þessa menningarrits. Einar Markússon.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.