Morgunblaðið - 15.11.1984, Blaðsíða 56

Morgunblaðið - 15.11.1984, Blaðsíða 56
56 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1984 >* Boomerang u — eftirArna Benediktsson Örstuttur formáli Þorvaldur Búason eðlisfræðing- ur skrifaði greinargerð um rekst- ur sláturhúsa. Langir kaflar úr þeirri greinargerð birtust í þrem tðlublöðum Morgunblaðsins í nóv- ember 1983. Nokkrir menn sem þekktu vel til mála urðu til þess að gera athugasemdir við málatil- > búnað Þorvalds, en hann hélt þvi fram og taldi sig sanna að slátur- húsin í landinu græddu gifurlegar fjárhæðir. Þorvaldur svaraði þess- um andmælum i grein i Morgun- blaðinu þann 9. mai sl. þar sem hann viðhafði stóryrði um and- mælendur sfna, en rök þeirra datt honum ekki í hug að meta né taka gild. Þegar ég hrakti fullyrðingar þær sem Þorvaldur hafði sett fram um gróða sláturhúsanna i grein í Nútfmanum þann 12. júní sl. gekk ég því ekki að því grufl- andi að ég myndi verða fyrir nokkru skítkasti frá Þorvaldi, enda hefur sú orðið raunin. Um þetta hef ég engan við að sakast nema sjálfan mig. Aðferðir Þor- valds og hæfni til að taka þátt i umræðu lágu fyrir og voru mér vel Ijósar. Nauðsynlegt að svara Rógburður hefur verið mjög í tísku á þessari öld, svo og hvers - konar álygar og upplognar sakir. Stundum hefur þetta haft hörmu- legar afleiðingar eins og öllum ætti að vera kunnugt. Ég ætla ekki að nefna hörmulegustu dæmin hér, en þess í stað að benda á óhugnaðaröldu þá, sem McCarthy vakti upp í Bandaríkjunum og eitraði þjóðfélagið um árabil. Ég ætla einnig að nefna þá sefasýki sem braust út hér á landi fyrir nokkrum árum, þegar nokkrir saklausir menn voru hart dæmdir af öllum almenningi á grundvelli rógburðar og lygasagna. Og ég hélt satt að segja að það dæmi yrði til þess að farið yrði af meiri gát i rógburð i þessu þjóðfélagi en áður. Sú virðist samt sem áður ekki hafa orðið raunin. En vegna þeirra afleiðinga sem það hefur haft að bornar séu upp- lognar sakir á menn og málefni er það skoðun mín að jafnan sé nauð- synlegt að bregðast hart við strax og slikt kemur fram þannig að ósannindin nái ekki að þroskast og bera ávöxt. Þess vegna tók ég mér fyrir hendur að rekja greinargerð Þorvalds Búasonar í sundur og hrekja hana. Mér er það ljóst að flestir kjósa að sitja hjá og láta ekki ata sig auri þegar svona mál koma upp. Það þykir mér vond af- staða. I Þýskalandi var til fjöldi málsmetandi manna, sem mark hefði verið tekið á, sem vissu mætavel að ásakanir nasista á hendur gyðingum áttu ekki við nein rök að styðjast. En þeir kusu að þegja og var jafnvel ekki ör- grannt um að einhverjum þeirra væri ósárt um að gyðingar yrðu fyrir aðkasti þó að engum þeirra hafi dottið i hug hvað i vændum var. Hér á landi var jafnvel gengið svo langt að gefa i skyn að utan- ríkisráðherra væri tengdur morðmáli. Fjöldi málsmetandi manna, sem möguleika höfðu til að beina málum á réttar brautir, kusu að leiða málið hjá sér, enda var kannski sumum ósárt um þó að framsókn fengi lítilsháttar skell f leiðinni. Þorvaldur svarar í grein minni í Nútímanum þann 12. júní tók ég mér fyrir hendur að hrekja fullyrðingar Þorvalds lið fyrir lið. Ég mun ekki endurtaka það hér en þeir sem vilja kynna sér málið geta vafalít- ið útvegað sér þetta tölublað Nú- timans. Mér var það ljóst að fjöldi manns er ekki nægilega kunnugur rekstri sláturhúsa til þess að hafa moguleika á að mynda sér full- gilda skoðun á fullyrðingum um rekstur þeirra og mótrökum. Þess vegna færði ég þá aðferð sem Þorvaldur notaði yfir á svið sem flestum er kunnugt. Ég sýndi fram á hversu fráleitar niðurstoður hægt er að fá með þeirri aðferð. Nú hefur Þorvaldur Búason skrifað nýja grein i Morgunblaðið, þann 5. september, þar sem hann svarar grein minni frá 12. júní. í þessu svari kemur það fram að fyrir honum hefur farið eins og apanum sem sýnt var i spegil. Hann þekkir ekki það sem hann sér. Þegar aðferðir hans eru færð- ar yfir á svið sem hann sjálfur skilur þá sér hann að ekkert stenst og fer hann hinum hörðustu orð- um um sköpunarverk sitt. Sköpun- arverkið er fáránlegt, það er for- heimskun, endileysa, i því er fólg- in mótsögn, ruglað saman for- sendum og ályktun og ályktunin er röng, foraendur meingallaðar, talnadæmið fáránlegt, hrein af- glöp, segir hann. Þegar ég skrifaði grein mfna í Nútimann til þess að sýna lesend- um blaðsins fram á að aðferð Þorvalds væri fáránleg, endileysa, í henni væri fólgnar mótsagnir, ruglað væri saman forsendum og ályktunum og ályktanirnar væru rangar, forsendur markleysur og tainadæmið fáránlegt, átti ég ekki von á að Þorvaldur tæki svona sterklega undir það. En ég kann honum þakkir fyrir hjálpina. Hins vegar finnst mér önnur viðbrögð hans vera kostuleg, þar sem hann reynir að láta lita svo út sem ég hafi ætlað að fá rétta útkomu úr dæminu. Eins og allir aðrir hljóta að hafa skilið var ég að sýna fram á að dæmið væri rangt, forsendur þess væru rangar og þess vegna hlyti útkoman að vera vitlaus. f þvi dæmi sem ég lagði fram og var með vitlausum forsendum (sem þó gátu staðist út af fyrir sig i öðru samhengi) og þar af leið- andi vitlausum niðurstöðum, eins og ég var að sýna fram á, varð 146.000 króna afgangur. Þorvaldur hefur einhverra hluta vegna feng- ið það á tilfinninguna að ég hafi Árni Benediktsson „Sá sem vill sanna að sláturhúsin hafí „millj- arð í hagnað" hann býr sér til forsendur í sam- ræmi við það. Vilji hann aftur á móti sýna fram á að sláturhúsin hafí ekki fyrir kostnaði býr hann sér til forsendur í sam- ræmi við það." ætlast til að dæmi væri rétt og hann leggur höfuðkapp á að sýna fram á að það sé rangt. hann breytir forsendum og reiknar dæmið að nýju og fær út töluna núll. Aftur breytir hann forsend- um og nú fær hann útkomuna kr. 21.698. Og i þriðja sinn breytir hann forsendum og að sjálfsögðu fær hann nýja útkomu; í þetta sinn mínus 9.439 krónur. Og enn kann ég Þorvaldi mínar bestu þakkir fyrir. Hann sannar svo að ekki verður um villst að aðferð hans er röng. Það fer allt eftir þeim forsendum sem gefnar eru hver útkoman verður og ef maður vill nýja útkomu breytir maður um forsendu. Sá sem vill sanna að sláturhúsin hafi „milljarð í for- gjöf hann býr sér til forsendur í samræmi við það. Vilji hann aftur á móti sýna fram á að sláturhúsin hafi ekki fyrir kostnaði býr hann sér til forsendur í samræmi við það. Sá sem ætlar að blekkja og falsa býr sér til forsendur eftir þörfum og fær þá útkomu sem honum henta i iðju sinni. Raun- verulegar aðstæður og fram- kvæmd henta honum ekki. Tekjur bóndans Samkvæmt logum ber bóndan- um að hafa sambærilegar tekjur og viðmiðunarstéttirnar, sjómenn, iðnaðarmenn og verkamenn. Inn í þann samanburð er þó ekki tekinn aflahlutur sjómanna og ákvæðis- vinnugreiðslur til verkamanna- og iðnaðarmanna. Búreksturkostnað- ur er fundinn út með ákveðnum hætti þar sem tekið er tillit til allra kostnaðarliða, svo sem áburðarkostnaður, fóðurkostnað- ur, flutningskostnaður, viðhalds- kostnaður, fjármagnskostnaður, sláturkostnaður og vinnslukostn- aður ofl. ofl. Á móti eru svo áætlaðar tekjur, en þær geta verið eftir ákvörðun hverju sinni: Sölutekjur, uppbæt- ur á innanlandssölu, útflutnings- uppbætur, vaxtaniðurgreiðsla og niðurgreiðsla geymslukostnaðar. Niðurgreiðsla á áburðarverði get- ur einnig komið til greina. Ef tilkostnaður búsins verður hærri en áætlað er verða tekjur bóndans minni. Ef tekjur verða lægri en áætlað er verða tekjur bóndans lægri. Tekjur bóndans verða aftur á móti hærri en á áætlað var ef kostnaður er minni eða tekjur hærri. Að sjálfsögðu verða raunverulegar tölur alltaf öðru visi en áætlað var og raun- verulegar tekjur bóndans þvf ekki nein fyrirfram ákveðin tala. Það sama á að sjálfsögðu við um aðrar greinar atvinnulífsins þar sem reynt er að finna ákveðinn rekstr- argrundvöll. Sá rekstrargrund- völlur sem sjávarútvegi var ætlað- ur á þessu ári verður í raun veru- lega frábrugðinn. Og þannig mætti lengi telja. Seljendur vörur og þjónustu taka að jafnaði það sem þeir þurfa að fá til þess að standa undir rekstri sínum. Á þvi getur þó orðið misbrestur frá einum tfma til annars. Vinnslustöðvar landbún- aðarins taka fyrir sina þjónustu á kostnaðarverði. Það hefur þó kom- ið fyrir of oft þegar illa hefur árað íslandssaga Jónasar Jónssonar — eftirRósu B. Blbndals íslandssaga Jónasar Jónssonar kenndi flestum börnum að unna sðgu vorri. Kom þó loksins að þvi, að breytinga þótti þörf. Það eru nokkur ár síðan ný íslandssaga var send f barnaskólana. Sfðasta veturinn, sem ég kenndi börnum, fékk ég nýja sögu. Sú saga var eftir Þorleif Bjarnason, kennara, sem ritað hefur góðar bækur frá Hornströndum. Einnig skáldverk. Þorleifur hefur sennilega verið beðinn að skrifa sögu, sem heppi- leg væri til þess að skrifa beint upp f vinnubækur. I Þorleifs bók eru sögur um landnámsmenn orðnar svo stutt- ar, að margar þeirra eru ekki meira en 4—5 línur. Minnir mig þó, að sumar séu styttri — og má vera, fáeinar lengri. Gefur auga leið, að úr því verður engin saga, heldur skýrsla um sogu. Skólastjóri sagöi mér, að ég mætti ráða hvora bókina ég kenndi. Við vorum búin með nokkrar sögur i bók Jónasar, þegar Þor- leifs bók kom. Og veturinn áður lærðu eldri börnin í bekknum sögu Jónasar. Ég fór með Þorleifsbók í skól- ann, sagði bornunum, að við hefð- um fengið nýja bók í íslandssogu, nú væri lestrartími og við skyld- um lesa söguna, svo að þau kynnt- ust bókinni ofurlftið. Siðan skyldu þau segja mér, hvora bókina þau vildu heldur. í þessum bekk voru níu og tíu ára börn. Það stóð heima, þegar timinn var búinn, þá hafði hvert barn í bekknum lesið um einn land- námsmann, hátt og snjallt fyrir allan bekkinn. Ég lagði ekki til mála. En ég spurði, þegar hringt var út: Hvora bókina viljið þið heldur læra? Þá glumdi einróma við í bekkn- um: Grænu bókina, Grænu bókina. Saga Jónasar var í grænni kápu. Börnin sáu strax, að hver saga i Þorleifsbók var miklu styttri. En þau fundu líka, að þetta var engin saga. Hvorki born eða unglingar hafa gaman af að læra nafna- skýrslu, nöfn og ártol eingöngu. Það er likt eins og að læra sima- skrá. Enda mun ætlunin hafa ver- ið að skrifa námsefnið niður í vinnubækur með fallegri áferð, en ekki að hafa svo gamaldags kennslu, að skrá þessi nöfn og ár- töl í minnið. Það er eftirtektarvert, að ekki eitt einasta barn valdi fimm-lfnu frásagnirnar til að læra, af þvi að stutt var að lesa. — Þau fundu, að hér var ekkert skemmtilegt, engin saga. Þegar ég var barn, las ég fyrstu sögurnar í Bogasögu, áður en Jðn- asarsaga kom. Ég minnist þess, að mér þótti sagan erfið. Hvers vegna? Vegna þess, að þetta er ópersónuleg frásogn um sögu. Ekki atburðarás, heldur upptaln- ing á atburðum, mjög ártölum prýdd. Bogasaga, ein bók, þar sem Jónasarsaga er þrjár bækur álfka stórar, lauslega áætlað. En það var bæði léttara og skemmtilegra að læra þessar þrjár bækur Jónasar, heldur en eina bók eftir Boga Th. Melst. Bogasaga vera góð kennara- handbók. Þannig séð prýðir bók. Það var mikil heppni fyrir mig, að Jónasarsaga var komin í skól- ana, þegar ég var tíu ára. Þá fékk ég strax ást á sogu. Hafði að visu áður ást á íslendingasögum. Jónas Jónsson hafði kennt börn- um Bogasögu einn vetur. Hann tók eftir því, að flestum gekk illa að festa hana í minni. Enginn af nemendum var glaður yfir bók- inni. Þá tók hann sig til og sagði börnunum sögur, sennilega með hliðsjón af kennarahandbók Boga. Þá léttist brúnin á bekknum. Og minnið tók við. Jónas Jónsson gerði landi og þjóð og börnum landsins þann greiða að setjast niður og skrifa klassíska sögu fyrir börn. Eftirtektarvert. Honum var ekki falið þetta verk af einhverj- um mönnum, t.d. menntamála- ráði. Þannig hittist ekki á síkan snilling. Ég hygg, að aldrei hafi slfkur snillingur skrifað sögu til náms fyrir börn. Hann var ekki á laun- um frá ríkinu á meðan hann samdi þessar kennslubækur. Ég minntist nýlega á Jónasar- sögu við eina vinkonu mína. Hún sagði: Ég las fyrst Bogasögu, og mér fannst Bogasaga svo erfið og leiðinleg. En svo kom Jónasar- saga. Og hún fannst mér skemmti- leg, svo að ég las oft miklu lengra en sett var fyrir. Eftir það hafði ég alltaf gaman af sogu. „Hvað varstu gömul, þegar þú fékkst Jónasarsögu?" „Ég var tólf ára," sagði hún. Eg hafði sömu sögu að segja og hún, að ég las oft lengra en sett var fyrir, sagan var „Hungur- vaka". Ég las t.d. alla Sturlunga-ðldina i Jónasarsögu það sama kvöld, sem ég kom úr skólanum, og átti að læra fyrstu söguna. Lærði auð- vitað ekki nema það, sem sett var fyrir. En þetta segir nokkuð um kennslubókina. Oft kemur Jónas með orðrétta setningu eftir sögupersónum úr íslendingasögum. Þær lærðum við utanað. Fyrir mörgum árum sá ég í blaðagrein að einhver fann Jónas- Rósa B. Blöndals „Ef nokkur alvara er á bak við þau orð, sem sögð hafa verið á Al- þingi, að vér skulum standa vörð um sögu- þekkingu vora og forn- an menningararf, þá leyfi ég mér að skora á þá menningarforystu að íáta taka Jónasar sögu Jónssonar upp aftur sem námsgrein í barna- skólum..." arsogu það til foráttu, að hún væri of rómantísk. Jónasarsaga er ekki rómantfskari en fslendingasögur gefa efni til.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.