Morgunblaðið - 15.11.1984, Blaðsíða 30

Morgunblaðið - 15.11.1984, Blaðsíða 30
30 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1984 r^rl-. *S*B m a___QL__ii. ^Ji^_:m^^a_^r|. Utbúnaður til kræklingaræktar er ákaflega einfaldur, baujur, Ntjórar og kaðlar. Kræklingalirfur setjast á kaolana og byrja ad vaxa. Ný arðbær búgrein: Kneklingarækt — eftirÞorvald Friðriksson Ofveiði fiskistofna og samdrátt- ur í sjávarútvegi okkar íslendinga er sem kunnugt er ákaflega alvar- leg ógnun við efnahagslif þjóðar- innar. Þ6 eru bessir erfiðleikar ekki með öllu illir, ef þeir geta leitt til gagnlegra nýunga i full- vinnslu og nýtingu þess verðmæta hráefnis, sem þrátt fyrir allt fæst upp úr sjó við Island. Nú er í ráði, að hefja veiðar sjávardýra, sem hingað til hafa ekki verið nýttar á íslandi, eins og trjónukrabbar, igulker og kúfisk- ur og eflaust má finna fleiri verð- mætar, nýtanlegar tegundir, t.d. er smokkfiskur verðmæt matar- tegund. Vafalitið væri það skynsamlegt ráð, að fá Japani til ráðgjafar inn- an allra greina fiskveiða og fisk- vinnslu, með tilliti til fullnýtingar sjávarafla. Eitt talandi dæmi, um kunnáttu Japana á sviði matvæla- framleiðslu er, að með tilkomu japanskra starfsmanna í Hval- stöðinni í Hvalfirði breyttust af- urðir stöðvarinnar frá því að vera mestan part mjöl, lýsi og hunda- matur, f lúxus rétti til manneldis, þar sem nánast allt er nýtt t.d. mergur úr höfuðbeinum og garnir og verðmæti hvalafurða, og gjald- eyristekjur íslendinga jukust um tugi milljóna. Ofveiði fiskistofna hefur víða um lönd verið mætt með uppbygg- ingu vatnsyrkju, þ.e. ræktun fiska, krabbadýra, skeldýra og þörunga. Kræklingarækt er ein af þeim greinum vatnsyrkju, sem nú er lögð mikil áhersla á t.d. í Svíþjóð og Noregi. Þorvaldur Friðriksson „Nú er hugsanlegt aö vaxtarhraði kræklinga sé eitthvað hægari kringum ísland en er- lendis þar sem sjór er heitari, en þó er sjávar- hiti eflaust nægilega mikill til þess að krækl- ingarækt geti orðið arðbær búgrein og aukabúgrein víða um land." Kræklingarækt Kræklingar eru ræktaðir á lóð- réttum köðlum, sem hanga frá yf- irborði niður á 6—8 m dýpi. Kaðl- arnir eru festir á langar láréttar línur, sem bornar eru upp af bauj- um og haldið föstum af stjórum. Kræklingalirfur setjast síðan á kaðlana og byrja að vaxa. Rækt- unartíminn er 1 Vi — 2 ár. Kræklingarnir nærast á svifi, sem þeir sía úr sjónum og þá þarf því ekki að fóðra. Vaxtahraði kræklingalirfu upp í vinnslustærð þ.e.a.s. 5—6 cm krækling, er 16—20 mánuðir við vesturströnd Svíþjóðar og á þeim tíma er hægt ao rækta 25 kg kræklinga á m'. Gert er ráð fyrir að hver hektari vatns gefi 300 tonn kræklinga á ári. Kræklingarnir eru teknir til vinnslu á vorin og haustin i vinnslustöðvar, þar sem hann er gufusoðinn, hristur úr skelinni og hraðfrystur. Nú eru flest kræklingabú uppi við strendur á víkum og fjörðum, en talið er að í nánustu framtíð verði farið í úthafsræktun krækl- inga á flotprömmum fjærri ströndum. Styrkir til ræktunar Mikil áhersla er nú lögð á kræklingarækt í dreifbýli við vest- urstrðnd Svíþjóðar og þar hafa í seinni tfð verið sett á stofn 20 ný kræklingabú. Þessi kræklingabú framleiddu árið 1983 1500 tonn kræklinga og veittu 25 manns fulla atvinnu. Kræklingarækt er talin vera mjög arðbær búgrein og hefur sænski þróunarsjóðurinn nú hafið mikla herferð fyrir aukinni krækl- ingarækt í Svfþjóð. Sjóðurinn deil- ir út dreifbýlisstyrk, sem sam- anstendur af hagstæðum lánum og beinum styrkjum til fjármögn- unar kræklingaræktar og í ár var deilt út Vz milljón skr. til fram- kvæmda. í Noregi er kræklingarækt vel á veg komin. Þar hefur ríkið komið á fót verkunarstððvum, þar sem kræklingaræktendur á stórum svæðum geta lagt inn framleiðslu sína. Þá munu og Færeyingar hafa hafið kræklingarækt. Kostir ræktunar Sé kræklingarækt borin saman við kornyrkju, þá fást 90 tonn af soðnum krækling af einum hekt- ara hafs, en af akri af sömu stærð fást aðeins 4 tonn af korni. Við kræklingarækt er það og kostur, að auðvelt er að ákveða framleiðslu eftir markaðnum. Taka má upp það, sem þarf hverju sinni, en það sem eftir er er áfram í sjónum og vex. Það er trú margra, að krækl- ingar geti orðið ein grundvallar fæðutegund manna f framtíðinni, vegna hinna miklu prótein gæða, lítillar fitu og margra nytsamra snefilefna, sem mönnum eru nauð- synleg. Kræklingar eru aðallega framleiddir til manneldis, en um- framframleiðslu má nota, sem dýrafóður, og rannsóknir sýna að kjúklingar vaxa vel af krækl- ingamjðli. Kræklingaræktin hefur mjög æskileg áhrif á umhverfið. Fyrir það fyrsta þá hreinsa kræklingar sjóinn og þar sem kræklingar eru ræktaðir lengi á sama stað eykst stórlega fuglalff aðallega æðar- fugl, og fiskur eykst á þessum svæðum t.d. áll, þorskur, koli, humar og krabbar, vegna botn- falls frá kræklingunum. Ly f úr kræklingum I meira en 200 milljónir ára hef- ur kræklingurinn verið eins f út- liti, staðreynd sem sýnir stoðug- leika og þol gegn sníkjudýrum, sjúkdómum og umhverfisbreyt- ingum. Ástæður þess að krækl- ingar virðast ónæmir fyrir sjúk- dómum, þótt þeir lifa f mjög þétt- um byggðum, hafa nú verið rann- sakaðar og f ljós hefur komið, að kræklingar innihalda bakteríu- drepandi efni. Þetta efni er nú far- ið að vinna til framleiðslu mjög áhrifaríks bakteríueyðandi lyfs. R-lausir mánuðir Samkvæmt gamalli fslenskri al- þýðuspeki má aldrei borða krækl- inga, sem tfndir eru f R-lausum mánuðum, þ.e. i maf, júni, júlf og ágúst. Nú hefur komið f ljós, að þessi speki, sem svo mörg önnur gömul reynsluvísindi er ekki úr lausu lofti gripin. Árlega, en stundum með nokk- urra ára millibili, er mikið af plöntusvifi af vissum tegundum f sjónum á sumrin. Kræklingarnir safna þá f sig eitri, sem kallast PSP („Paralytic Shellfish Pois- on"), sem getur leitt til alvarlegr- ar eitrunar hjá fólki, sem étur kræklinginn. Þetta fyrirbæri gerir eingöngu vart við sig sumarmánuðina, á vissum svæðum. Eitrið hverfur al- veg úr kræklingnum á haustin, svo að áhrifin á kræklingarækt eru engin, þar sem kræklingar eru teknir til vinnslu vor og haust. Markaður í Vestur-Evrópu eru ræktuð 400.000 tonn af skelfiski árlega og er meiri hluti þess kræklingur, en framleiðsla fullnægir ekki eftir- spurn. Um 10.000 tonn af kræklingi eru flutt inn til Svíþjóðar árlega fyrir 15—20 milljónir skr, en aukning kræklinganeyslu í Svíþjóð er 18% áári. Belgíumenn eru heimsins mestu kræklinganeytendur. Ársneysla á íbúa f Belgíu er 2,5 kg og inn- fluttningur kræklinga er 29.000 Nýr þáttur í hverri viku
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.