Morgunblaðið - 15.11.1984, Qupperneq 30

Morgunblaðið - 15.11.1984, Qupperneq 30
30 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1984 Utbúnaður til krcklingaræktar er ákaflega einfaldur, baujur, stjórar og kaðlar. Krcklingalirfur setjast á kaðlana og byrja að vaxa. Ný arðbær búgrein: Kræklíngarækt — eftir Þorvald Friðriksson Ofveiði fiskistofna og samdrátt- ur í sjávarútvegi okkar íslendinga er sem kunnugt er ákaflega alvar- leg ógnun við efnahagslíf þjóðar- innar. Þó eru þessir erfiðleikar ekki með öllu illir, ef þeir geta leitt til gagnlegra nýunga í full- vinnslu og nýtingu þess verðmæta hráefnis, sem þrátt fyrir allt fæst upp úr sjó við Island. Nú er í ráði, að hefja veiðar sjávardýra, sem hingað til hafa ekki verið nýttar á íslandi, eins og trjónukrabbar, ígulker og kúfisk- ur og eflaust má finna fleiri verð- mætar, nýtanlegar tegundir, t.d. er smokkfiskur verðmæt matar- tegund. Vafalítið væri það skynsamlegt ráð, að fá Japani til ráðgjafar inn- an allra greina fiskveiða og fisk- vinnslu, með tilliti til fullnýtingar sjávarafla. Eitt talandi dæmi, um kunnáttu Japana á sviði matvæla- framleiðslu er, að með tilkomu japanskra starfsmanna í Hval- stöðinni í Hvalfirði breyttust af- urðir stöðvarinnar frá því að vera mestan part mjöl, lýsi og hunda- matur, í lúxus rétti til manneldis, þar sem nánast allt er nýtt t.d. mergur úr höfuðbeinum og garnir og verðmæti hvalafurða, og gjald- eyristekjur íslendinga jukust um tugi milljóna. Ofveiði fiskistofna hefur víða um lönd verið mætt með uppbygg- ingu vatnsyrkju, þ.e. ræktun fiska, krabbadýra, skeldýra og þðrunga. Kræklingarækt er ein af þeim greinum vatnsyrkju, sem nú er lögð mikil áhersla á t.d. í Svíþjóð og Noregi. kræklingabú. Þessi kræklingabú framleiddu árið 1983 1500 tonn kræklinga og veittu 25 manns fulla atvinnu. Kræklingarækt er talin vera mjög arðbær búgrein og hefur sænski þróunarsjóðurinn nú hafið mikla herferð fyrir aukinni krækl- ingarækt í Svíþjóð. Sjóðurinn deil- ir út dreifbýlisstyrk, sem sam- anstendur af hagstæðum lánum og beinum styrkjum til fjármögn- unar kræklingaræktar og í ár var deilt út Vi milljón skr. til fram- kvæmda. í Noregi er kræklingarækt vel á veg komin. Þar hefur ríkið komið á fót verkunarstöðvum, þar sem kræklingaræktendur á stórum svæðum geta lagt inn framleiðslu sína. Þá munu og Færeyingar hafa hafið kræklingarækt. Kostir ræktunar Sé kræklingarækt borin saman við kornyrkju, þá fást 90 tonn af soðnum krækling af einum hekt- ara hafs, en af akri af sömu stærð fást aðeins 4 tonn af korni. Við kræklingarækt er það og kostur, að auðvelt er að ákveða framleiðslu eftir markaðnum. Taka má upp það, sem þarf hverju sinni, en það sem eftir er er áfram í sjónum og vex. Þorvaldur Friðriksson „Nú er hugsanlegt aö vaxtarhraði kræklinga sé eitthvaö hægari kringum ísland en er- lendis þar sem sjór er heitari, en þó er sjávar- hiti eflaust nægilega mikill til þess aÖ krækl- ingarækt geti oröiö arðbær búgrein og aukabúgrein víöa um land.“ Kræklingarækt Kræklingar eru ræktaðir á lóð- réttum köðlum, sem hanga frá yf- irborði niður á 6—8 m dýpi. Kaðl- arnir eru festir á langar láréttar línur, sem bornar eru upp af bauj- um og haldið föstum af stjórum. Kræklingalirfur setjast síðan á kaðlana og byrja að vaxa. Rækt- unartíminn er 1%—2 ár. Kræklingarnir nærast á svifi, sem þeir sía úr sjónum og þá þarf því ekki að fóðra. Vaxtahraði kræklingalirfu upp í vinnslustærð þ.e.a.s. 5—6 cm krækling, er 16—20 mánuðir við vesturströnd Svíþjóðar og á þeim tíma er hægt að rækta 25 kg kræklinga á m*. Gert er ráð fyrir að hver hektari vatns gefi 300 tonn kræklinga á ári. Kræklingarnir eru teknir til vinnslu á vorin og haustin i vinnslustöðvar, þar sem hann er gufusoðinn, hristur úr skelinni og hraðfrystur. Nú eru flest kræklingabú uppi við strendur á víkum og fjörðum, en talið er að i nánustu framtið verði farið í úthafsræktun krækl- inga á flotprömmum fjærri ströndum. Styrkir til ræktunar Mikil áhersla er nú lögð á kræklingarækt i dreifbýli við vest- urströnd Svíþjóðar og þar hafa i seinni tið verið sett á stofn 20 ný Það er trú margra, að krækl- ingar geti orðið ein grundvallar fæðutegund manna i framtiðinni, vegna hinna miklu prótein gæða, litillar fitu og margra nytsamra snefilefna, sem mönnum eru nauð- synleg. Kræklingar eru aðallega framleiddir til manneldis, en um- framframleiðslu má nota, sem dýrafóður, og rannsóknir sýna að kjúklingar vaxa vel af krækl- ingamjöli. Kræklingaræktin hefur mjög æskileg áhrif á umhverfið. Fyrir það fyrsta þá hreinsa kræklingar sjóinn og þar sem kræklingar eru ræktaðir lengi á sama stað eykst stórlega fuglalíf aðallega æðar- fugl, og fiskur eykst á þessum svæðum t.d. áll, þorskur, koli, humar og krabbar, vegna botn- falls frá kræklingunum. Lyf úr kræklingum í meira en 200 milljónir ára hef- ur kræklingurinn verið eins í út- liti, staðreynd sem sýnir stöðug- leika og þol gegn snfkjudýrum, sjúkdómum og umhverfisbreyt- ingum. Ástæður þess að krækl- ingar virðast ónæmir fyrir sjúk- dómum, þótt þeir lifa í mjög þétt- um byggðum, hafa nú verið rann- sakaðar og i ljós hefur komið, að kræklingar innihalda bakteríu- drepandi efni. Þetta efni er nú far- ið að vinna til framleiðslu mjög áhrifaríks bakteríueyðandi lyfs. R-lausir mánuðir Samkvæmt gamalli íslenskri al- þýðuspeki má aldrei borða krækl- inga, sem tíndir eru í R-Iausum mánuðum, þ.e. í maí, júní, júli og ágúst. Nú hefur komið í ljós, að þessi speki, sem svo mörg önnur gömul reynsluvísindi er ekki úr lausu lofti gripin. Árlega, en stundum með nokk- urra ára millibili, er mikið af plöntusvifi af vissum tegundum í sjónum á sumrin. Kræklingarnir safna þá i sig eitri, sem kallast PSP („Paralytic Shellfish Pois- on“), sem getur leitt til alvarlegr- ar eitrunar hjá fólki, sem étur kræklinginn. Þetta fyrirbæri gerir eingöngu vart við sig sumarmánuðina, á vissum svæðum. Eitrið hverfur al- veg úr kræklingnum á haustin, svo að áhrifin á kræklingarækt eru engin, þar sem kræklingar eru teknir til vinnslu vor og haust. Markaöur í Vestur-Evrópu eru ræktuð 400.000 tonn af skelfiski árlega og er meiri hluti þess kræklingur, en framleiðsla fullnægir ekki eftir- spurn. Um 10.000 tonn af kræklingi eru flutt inn til Svíþjóðar árlega fyrir 15—20 milljónir skr, en aukning kræklinganeyslu í Svíþjóð er 18% á ári. Belgíumenn eru heimsins mestu kræklinganeytendur. Ársneysla á íbúa í Belgíu er 2,5 kg og inn- fluttningur kræklinga er 29.000 Nýr þáttur í hverri viku
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.