Morgunblaðið - 30.10.1987, Blaðsíða 27

Morgunblaðið - 30.10.1987, Blaðsíða 27
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 30. OKTÓBER 1987 27 erfis- neyti Birgir ísleíf ur Gunnarsson gert. Við viljum að íslendingar og útlendir ferðamenn geti ferðast um ísland allt og kynnst tignarlegri náttúru landsins, sögustöðum og náttúruminjum. Eg held að íslend- ingum þyki það óþægileg tilhugsun að takmarka þurfi umferð um ein- hver svæði sem í hugum okkar eru prýði þessa lands og stolt þjóðarinn- ar. Samt kemur að því að við verðum að horfast í augu við atriði af þessu tagi og þá skiptir höfuð- máli að um framkvæmdina náist víðtæk samstaða og á henni sé al- mennur skilningur. í sumar átti ég leið í Dimmuborg- ir í Mývatnssveit og var sannarlega hreykinn þegar ég sýndi mennta- málaráðherra Svía, sem þá var hér á ferð, þennan fagra stað. Mér var sagt að umferð ferðamanna, ekki síst útlendinga, um Dimmuborgir væri orðin svo gífurlega mikil að ástæða væri til að óttast um framtíð staðarins. Álitamál væri hvort hann þyldi álagið til lengdar. Jafnframt vantaði fjármagn til nauðsynlegra viðhalds- og verndunaraðgerða, t.d. að loggja og afmarka göngustíga. Það er óbærileg tilhugsun að Dimmuborgir verði fyrir hnjaski eða alvarlegum skemmdum vegna að- gæsluleysis okkar. Á þeim stað og annars staðar þar sem svipað er ástatt, verður að grfpa í taumana með einhverjum hætti. Þegar ég var þarna staddur var þarna gífur- legur fjöldi fólks, aðallega útlend- ingar. Einn hinna erlendu gesta vék sér að mér og sagði: Ég sé að þessi staður er í hættu. — En hvers vegna í ósköpunum gerið þið ekki það sem tfðkast á flestum slfkum stöðum erlendis að taka lítið aðgöngugjald, sem nota mætti til að viðhalda staðnum og vernda hann. Ég hef hugleitt þessi orð hins erlenda gests og rifjað upp af eigin reynslu að það heyrir til undantekninga að ferðamenn geti ferðast um helstu náttúruundur að vild án þess að greiða eitthvert gjald. Þess vegna varpa ég þessari hugmynd fram hér á Náttúruverndarþingi, ykkur til umhugsunar. Atak í landgræðslu Á hitt er einnig að lfta að það er ekki aðeins ástæða til að hafa áhyggjur af umgengni um einstaka, fagra staði eins og Dimmuborgir. í þessu efni verðum við að hafa Island allt í augsýn. Náttúru- og umhverfisvernd beinist ekki aðeins að afmörkuðum svæðum, heldur tekur til landsins alls og sjávarins sem við ráðum yfir. Gróðureyðingin mikla, sem stafar m.a. af ágangi búfjár, er til dæmis mikið áhyggju- efni. I landgræðslumálunum þurf- um við að hefja n£ja sókn. Eins og ég minntist á í upphafi vill ríkis- stjórnin að þar takist samstarf milli ríkis, sveitarfélaga og frjálsra sam- taka. Við munum taka frumkvæðið og crum að fhuga með hvaða hætti skynsamlegast og farsælast sé að standa við þessu mál. Áhugamenn hafa f bréfum til mín og samtölum við mig reifað ýmsar forvitnilegar og skemmtilegar hugmyndir, meðal annars þá að bjóða félögum, fyrir- tækjum og einstaklingum skipulega landspildur til uppgræðslu. Ein- staka dæmi eru þegar til um slíkt en spurningin er hvcrt ekki sé hægt að skapa vakningu meðal þjóðarinn- ar um þetta þarfa mál. í þvf sambandi kemur samstarf við skóla og fjölmiðla mjög til álita. Þetta hlýtur að vera eitt af veigamestu verkefhum náttúruverndarmanna f náinni framtfð. Ágætu þingfulltrúar. í lögum um Náttúruverndarráð er gert ráð fyrir því að menntamálaráðherra skipi formann og varaformann ráðsins til þriggja ára f senn. I samræmi við það hef ég skipað Eyþór Einars- son, forstöðumann Náttúrufræði- stofnunar íslands, formann Náttúruverndarráðs, og Elínu Pálmadóttur, blaðamann, vara- formann, fram að næsta Náttúru- verndarþingi árið 1990. Ég óska þeim velfarnaðar f starfi og sömu óskir á ég til handa öðrum stjórnar- mðnnum ráðsins og starfsfólki þess. Ég óska Náttúruverndarþingi heilla f störfum sfnum. Grein þessi er samhfjóða eríndi sem meantamálaráðherra fluttiá sjötta Náttúruvcrndarþingi 23. októbersl. AF ERLENDUM VETTVANGI Borgarastyrjöldin á Sri Lanka: Stjórnvöld á Indlandi sæta auknum þrýstingi INDVERSKUM friðargæslusveitum á Sri Lanka hefur enn ekki tekist að afvopna skæruliða tamila þrátt fyrir að þær njóti mik- illa yfirburða bæði í vopnum og mannafla. Flestir áttu von á skjótum sigri er indversku hersveitirnar hófu fyrr í þessum mánuði sókn gegn Jaffna-borg á norðurhluta eyjarinnar, sem er höfuðvígi skæruliðahreyfingar tamila er nefnist „Tígramir" og barist hefur fyrir stofnun sjálfstæðs ríkis undanfarin fjögur ár. Raunin reyndist önnur og herma fréttir að indversku sveitira- ar hafi ekki verið búnar undir skæruhernað „Tígrana". Rajiv Gandhi, forsætisráðherra Indlands, sætir nú miklum þrýstingi. Stjórn Sri Lanka krefst þess að Indverjar standi við sinn hluta friðarsáttmála sem ríkin tvð gerðu i júlímánuði og að sveitir þeirra neyði skæruliða til að leggja niður vopn. Á Indlandi ger- ast þær raddir nú háværari að Indverjar eigi i styrjöld sem muni reynast þeim kostnaðarsöm og tamílar sem búa á Indlandi hafa sakað stjórnvöld um að bera ábyrgð á morðum á óbreyttum borgurum. Morgunblaðið/Gunnar Halldór Jón Hjaltason yfiramiður, Stefán Veturliðason verkfrœðing- ur og Halldór Gunnlaugsson, eftirlitsmaður íslenskra aðalverktaka. Ibúar Jaffna-borgar hafa flúið heimili sín og leitað skjóls í opinberum byggingum, skólum, hofum og musterum. Fregnir herma að allt að 300.000 manns þar af um 150.000 tamflar hafi neyðst til að yfirgefa heimili sín vegna strfðsástandsins. Skortur á vatni, matvælum og lyfjum er tekinn að segja til sfn. Stærsta sjúkrahús borgarinnar hefur verið rafmagnslaust og sökum þess hafa blóðbirgðir sem geymdar voru í frystiklefum eyðilagst. Um 50.000 flóttamenn halda til við hof eitt sem nefnist Nallur Hindu og hafa nokkrir þeirra látist úr blóðkreppusótt. Liðsauki kallaður til f síðustu viku neyddust Indverj- ar til að kalla til liðsauka þar eð þeim hafði lítt orðið ágengt f bar- dögum við skæruliða. Um 20.000 indverskir hermenn eru nú á Sri Lanka en höfuðvígi skæruliða eru á norður- austurhluta eyjarinnar. Barist hefur verið um hvert hús í Jaffha-borg og hefur sóknin gengið treglega einkum sökum þess að skæruliðar hafa falið sprengjur í húsum og grafið jarð- sprengjur í götur borgarinnar. Indversku sveitirnar hafa náð meirihluta borgarinnar á sitt vald en skæruliðar hafa víða hlaðið gðtuvígi og leyniskyttur eiga ör- uggt skjól í pálmatrjám meðfram götum borgarinnar. Sókn friðar- gæslusveitanna hefur gengið hægar en menn væntu. „Hvert einasta hús hefur að geyma faldar sprengjur og hver einasta gata er jarðsprengjusvæði," sagði tals- maður indverska hersins f Colombo, höfuðborg Jaffna, nú nýlega. Fréttamenn sem fengið hafa leyfi til að kynna sér ástand- ið segja greinilegt að indversku hersveitirnar hafi ekki verið búnar undir skæruhernað „Tígrana". Fullyrt er að bartáttuþrek ind- versku hermannanna fari þver- randi. Skæmliðar hyggja á hefndir Þrálátur orðrómur er á kreiki um að skæruliðum hafi tekist að brjóta sér leið gegnum víglfnu andstæðingsins og hafi þeir f hyggju að halda áfram hermdar- verkum sínum úti á landsbyggð- inni. „Ég tel að skæruliðamir hafi flestir sloppið frá Jaffna og hyggist halda baráttunni áfram annars staðar," sagði herforíngi f stjórnarher Srí Lanka í viðtali við fréttamenn bandarfska viku- rítsins Time. Indversku sveitirnar hafa hert eftirlit á vegum sem liggja frá Jaffha en það hefur hefur lítinn árangur borið. Fréttir af mannfalli eru á reiki en fullyrt að fjöldi óbreyttra borg- ara hafi fallið f umsátrínu um Jaffha. Talsmenn indversku frið- argæslusveitanna viðurkenna að fjöldi manns hafi beðið bana en vísa á bug fullyrðingum tamfla um að hundruð óbreyttra borgara teknir. í sfðasta mánuði krafðist Praecord þess að fá að útnefna formann bráðabirgðarstjórnar sem á , samkvæmt friðarsam- komulaginu, að fara með völd á norður- og austurhluta eyjarinnar þar til kosningar geta farið fram. Þeirri kröfu var umsvifalaust vísað á bug. Ekki er vitað hvar Praecord er niður kominn. Á miðvikudag bár- ust óstaðfestar fréttir um að honum og um 1.200 skæruliðum hefði tekist að komast óséðir frá Jaffna. í síðustu viku tilkynntu stjórnvöld á Indlandi að þau hefðu heimildir fyrir því að leiðtogar skæruliða stæðu einir og að sveit- ir undir þeirra stjórn væru ekki reiðubúnar til að fðrna lífinu í til- gangslausum bardögum. Með þessu móti reyndu stjórnvöld að skapa efasemdir og ringulreið f röðum skæruliða. Var þeim skæruliðum sem afhentu vopn sfn og lýstu yfir stuðningi við friðar- samkomulagið boðin uppgjöf saka. Um sfðustu helgi hafði enn enginn skæruliði gefíð sig fram. Indverskar friðargæslusveitir f Jaffna. Fréttír herma að þær hafi ekki verið búnar undir skæruhernað aðskilnaðarsinna tamHa. hafí fallið. Flestir þeirra föllnu hafa lent f stórskotaliðsárásum Indverja á fbúðahverfí f Jaffna þar sem skæruliðar hafa hreiðrað um sig. Indverjar kveðast hafa misst tæplega 150 menn en aðrar heim- ildir hermá að rúmlega 200 indvesrkir hermenn hafí fallið. Stjórnvöld f Nýju Delhf segja rúm- lega 650 skæruliða hafa fallið en almennt er álitið að sú tala fái ekki staðist. Leiðtogi „Tígrana" er Velupillai Praccord og er talið fullvfst að skæruliðar leggi ekki niður vopn fyrr en hann gefur skipun þar að lútandi. Indverjar og stjórnvöld á Sri lanka gerðu með sér sáttmála þann 29. júlí sfðastliðinn um leið- ir til að bina enda á styrjöldina á eyjunni, sem kostað hefur um 6.000 manns lífíð. Tamflar, sem eru minihlutahópur hófu fyrir fjórunm árum vopnaða baráttu fyrir stofhun sjálfstæðs rfkis á eyjunni. Praccora féllst á að leggja niður vopn gegn þvf að tamflar fengju takmarkaða sjálfsstjórn á norður-t og austurhluta eyjarinn- ar. Skæruliðar gengu á bak orða sinna er þeir myrtu fjðlda sing- hala, sem eru f meirihluta á Sri Lanka, til að hefna skæruliða tamíla, sem framið höfðu sjálfs- morð eftir að hafa verið hand- Gandhi í vanda Átökin á Sri Lanka hafa sfst orðið til þess að styrkja stöðu Rajivs Gandhi, forsætisráðherra Indlands. Hann & við ærinn vanda að glíma heima fyrir og fullvíst er að andstæðingar hans hyggjast færa sér f nyt afskipti stjórnarinn- ar af borgarastyrjöldinni á Sri Lanka. Gandhi hefur lýst yfír þvf að Indverjar séu andvígir þvf að tamílar stofni sjálfstætt ríki á Sri Lanka. Á Indlandi búa einnig tamílar og óttast stjórnvöld að þeir taki að setja fram sömu kröf- ur og bræður þeirra á Sri Lanka. Talsmenn tamíla á Indlandi hafa fordæmt framgöngu indversku friðargæslusveitanna á Sri Lanka og sakað þær um að bera ábyrgð á drápum á óbreyttum borgurum. Hafa þeir hvatt stjórnvöld til að kalla sveitimar til baka og for- dæmt þá ákvörðun Gandhis að senda sveitir til Sri Lanka „til að myrða tamíla" eins og segir í yfír- lýsingu þeirra. Almenningur á Indlandi óttast á hinn bóginn að Indverjar hafí hellt sér út í strfð sem sé bæði ómögulegt að sigra og nánast óhugsandi að binda enda á. Heimildir: Time, Newsweek og Reuter.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.