Morgunblaðið - 13.01.1988, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 13.01.1988, Blaðsíða 21
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 13. JANÚAR 1988 21 staklingum/hjónum um almenn íbúðarlán (þá eru ótalin hundruð lánsumsókna sem boríst hafa á sama tíma til kaupa/bygginga á íbúðum í verkamannabústöðum, íbúðum fyrir aldraða o.fl. hópa). Að meðaltali samsvarar þessi fjöldi um 756 umsóknum á mánuði, allt þetta tímabil. í forsendum hús- næðislaganna vorið 1986 var hins vegar gert ráð fyrir, að „eðlileg" eftirspurn yrði um 3.800 umsóknir á ári á árunum 1987 og 1988 (317 á mánuði að meðaltali) en færi síðan minnkandi. Á fyrstu tveimur mánuðum nýju laganna bárust alls 3.372 en á síðustu 14 mánuðum alls 8.719 eða sem samsvarar að meðaltali 622 á mánuði. Enn virðist ekkert benda til að draga muni úr eftirspurn á næstunni, en miklar sveiflur eru þó í umsóknafjölda frá einum mánuði til annars. Heildarfjárhæð útlána vegna allra þeirra umsókna, sem borist höfðu um síðustu áramót, er áætluð u.þ.b. 18 milljarðar kr. Á árinu 1987 voru afgreidd lán fyrir um 3,5 milljarða kr. og á þessu ári ér gert ráð fyrir að 5,1 milljarður fari til útlána. Gera má ráð fyrir að meðaibiðtimi umsókna sem berast á þessu ári verði um 3—4 ár. Meginástæður þess að eftirspurn eftir lánum hefur orðið iangtum meiri en gert var ráð fyrir í upp- hafi eru eftirfarandi: 1. Uppsöfnuð eftirspurn áranna 1983—1986 var vanáætluð. 2. Fjöldi þeirra sem öðluðust láns- rétt („sjálfvirkan") í nýja kerfinu var vanáætlaður. 3. Kaupmáttaraukning síðustu tveggja ára varð mun meiri en spáð hafði verið. (Reynslan sýn- ir að sveiflur í fjárfestingum í íbúðarhúsnæði, einkum nýbygg- ingum, koma iðulega í kjölfar breytinga í efnahagslífinu (1—2 árum á eftir) og eru þær að jafn- aði stórtækari en þar gerast.) 4. Mikil vaxtahækkun á liðnu ári hefur valdið því, að húsnæðislán- in eru nú hlutfallslega hagstæð- ari (m.v. önnur lán) en í upphafi var gert ráð fyrir. 5. Gífurleg umfjöllun um húsnæð- iskerfið, ekki síst í tengslum við þingkosningarnar á síðasta ári og frumvarp félagsmálaráð- herra, hefur aukið verulega eftirspurn eftir lánum (sjá mynd 1). Þannig bárust t.d. 490 umsóknir í desember 1986 (lítil umfjöllun) en að meðaltali 844 á mánuði í febrúar—apríl '87 (þingkosning- ar í lok apríl). A sama hátt bárust a.m.t. 510 umsóknir á mánuði á tímabilinu júní—ágúst (lítil umfjöllun) en 662 í sept- ember—október sl. (frumvarp félagsmálaráðherra). Varlega má áætla, að af þessum ástæð- um einum hafí borist 1—2 þúsund fleiri umsóknir en ella hefði orðið á liðnu árí. Skipting umsókna og lána eftir landshlutum Athygli vekur að um 70% allra umsókna koma frá íbúum sem eiga lögheimili á höfuðborgar- svæðinu (Reykjavík og Reykjanes- kjördæmi) og um 73% af heildarfjárhæð allra lána/láns- loforða fara til þeirra en ibúafjöldi á svæðinu er hins vegar um 61% af íbúafjölda landsins, eins og fram kemur í Töflu 1, hér á síðunni. Þannig virðast íbúar landsbyggðar- innar þrátt fyrir allt (sbr. hér að framan) ekki sjá ástæðu til að sækja í þennan sameiginlega. sjóð landg- manna í jafn ríkum mæli og íbúar höfuðborgarsvæðisins. Ef litið er nánar á dreifingu lán- anna kemur ennfremur i ljós, að um 74% af öllum lánum fara til ibúðakaupa/bygginga á höfuð- borgarsvæðinu og um 76% af heildarlánsfjárhæðinni (Tafla 1, (j) °S ('))¦ Astæðan fyrir því að þessar tölur eru hærri en þær sem nefndar eru hér að framan er sú, að fjöldi lántakenda sem eiga lögheimili á landsbyggðinni hef- ur ákveðið að verja lánum sinum til kaupa á íbúðum á höfuð- borgarsvæðinu. Þegar á heildina Fjöldi innkcxnirina umsókna frá 01.09.86 tii 31.12.87. (Allir lánaflokkar) Fjöldi lasókna « ZSM 2«ee ísee íeee 5ee S 0 N P JFMftMJJASOMB 1986 1987 iinimildi HÚBnBðÍBBtoCnun srD-ci.n.i.t im er litið má áætla, að nettó fjár- streymi húsnæðislána frá lands- byggðinni til höfuðborgarsvæðisins verði rúmlega 1.300 m.kr. en það samsvarar lánum til kaupa á um 800 íbúðum (Tafla 1 (n)) miðað við þann fjölda sem búið er að afgreiða (5.920 lán/lánsloforð). Ekkert bendir til annars en að þessi hlutföll verði með svipuðum hætti hjá þeim rúmlega 6.000 um- sækjendum sem enn á eftir að afgreiða. Fari svo má áætla, að nettó fjárstreymi húsnæðislána frá landsbyggðinni til höfuðborgar- svæðisins verði um 2,5—3 milljarðar kr. miðað við allar umsóknir sem borist höfðu fyrir síðustu áramót en það samsvarar lánum til kaupa á um 1.600 ibúðum. í þessu sam- bandi er vert að hafa í huga, að raunverulegt fjárstreymi vegna þessara ibúðakaupa verður væntan- lega tvöfalt til þrefalt meira en húsnæðislánin segja til um og þvi er ekki" óvarlegt að áætla að heild- arfjárstreymið verði um 6—10 milijarðar kr. Hlutfall lána sem fara til ný- bygginga á landsbyggðinni er jafnvel enn lægra en tölurnar hér að framan segja til um (Tafla 2). Þannig má áætla að um 81% af lánsfjármagni til nýbygginga fari til höfuðborgarsvæðisins (ath. íbúafjöldi 61%). Hér kemur glögglega í ljós, að mjög margir íbúar á landsbyggðinni treysta sér ekki til að fjárfesta í nýbyggingu í sinni heimabyggð þótt þeir í mörg- um tilfellum hafi engin áform um að flytjast burtu. Ýmsar skýringar liggja að baki þessari þróun en nefna má þrjú atriði sem skipta máli í þessu sambandi: a) Einhæft og óstöðugt atvinnulíf sem víða getur brugðist á skömmum tíma. Af þeim sökum er veruleg áhætta tengd fjár- festingu í íbúðarhúsnæði víða á landsbyggðinni. b) Gera má ráð fyrir að byggingar- kostnaður sé almennt nokkuð hærri úti á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu. Það stafar öðrum þræði af hærri flutningskostnaði á byggingar- efnum og auk þess af ýmsum aukakostnaði við vinnu og annað sem stafar af smæð markaðar- ins. c) Endursbiuverð notaðra íbúða á landsbyggðinni er víða aðeins 50—70% af brunabótamati eða 20—40% lægra en á höfuðborg- arsvæðinu. Það veldur síðan því, að bankar og aðrar lána- stofnanir eru tregar til að veita lán með veði í slíkum íbúðum. Af þessum sökum ríkir nú víða undarleg „kreppa" í góðærinu á landsbyggðinni, einkum við sjávar- síðuna þar sem tekjur manna eru með því 'hæsta sem þekkist á landinu. íbúðabyggingar eru í lág- marki og endursöluverð notaðra íbúða er langt undir byggingar- kostnaði. Vegna góðra aflabragða vantar fólk í vinnu en víða er tilfinn- anlegur skortur á húsnæði til að mæta þessu ástandi. Þetta hefur síðan leitt til umframeftirspurnar eftir leiguhúsnæði og hækkun á húsaleigu. Þær staðreyndir sem hér blasa við um þróun húsnæðismála vekja upp margar spurningar um hver verði þróun byggðar í landinu á næstu árum. Likur eru á þvi, að þetta muni leiða til meiri byggða- röskunar en þekkst hefur hér á landi á undanf örnum áruin, verði ekki brugðist við með raun- hæfum aðgerðum. Bráðabirgða- tölur Hagstofunnar um íbúafjölda á árinu 1987 sem nýlega voru birt- ar svo og mikil eftirspurn eftir byggingarlóðum í Reykjavík nú í byrjun þessa árs, benda eindregið til þess að þessi tilgáta sé á rökum reist. Siðastliðið vor setti húsnæðis- málastjórn á laggirnar sérstaka nefnd til að gera úttekt á stöðu húshæðismála á landsbyggðinni og tillögur til úrbóta. Hugsanlegt er að beita megi húsnæðislánakerfinu að einhverju leyti til að hafa áhrif á þessa þróun en þó er ljóst, að mæta verður meginvandanum á öðrum vigstöðvum. Það er of mikil einföldun að gera ráð fyrir að slík mál verði leyst með einföldum stjórnarfarsaðgerðum frá Reykjavík. íbúar landsbyggðarinn- ar og sveitastjórnir þurfa að vakna til vitundar um þau verðmæti og þá möguleika sem gefast heima í héraði. Höfundur er framkvæmdastjóri Verktakasambands íslands og fuútrúi VSÍís^jórn Húsnæðis- stofnunar ríkisins. Til: FISKVINNSLU ÚTGERÐAR IÐNAÐAR intralox Færibönd. Slitsterk, létt, auðveld í uppsetningu og við- haldi. Færiböndin er hægt að fá í öllum breiddum og ýmsum gerðum með stuttum fyrirvara. Á færiböndin er hægt að fá ýmsar gerðir og stærðir af meðfærum. Færibönd fyrir f rost og hita. Tæknileg ráðgjöf /4H4RW1S Hamraborg 5, Kóp. Símar: 641550/45 ROTA&EIA og kostir l^^nnaj^erruiiOTrunarf^ NEYSLUTILLÖGUR: Morgunveröur: Borðið hana óblandaða beint úr dósinni. Hádegisverður: Setjið"kúf af KOTASÆLU ofan á hrökkbrauðsneið eða annað gróft brauð og þar ofan á t.d. tómatsneið, papriku- sneið, blaðlauk, graslauk, karsa eða steinselju og kryddið t.a.m. með svörtum pipar. Kvöldverður: Saxið niður ferskt grænmeti og notið KOTASÆLU í stað salatsósu. Ef þið viljið meira bragð, getið þið bætt við sítrónusafa og kryddi. Athugið að: 1. í 100 g af KOTASÆLU eru aðeins 110 he (440 kj). 2. í KOTASÆLU eru öll helstu næringarefni mjólkurinnar. 3. KOTASÆLA er mjög rík af próteini og vítamínum. . 4. KOTASÆLA er óvenju saðsöm miðað við aðrar fitulitlar fæðutegundir. 5. Notkunarmöguleikar KOTA- SÆLU eru nær óteljandi. ^/-V^glýsinga- síminner22480 KOTAS^IA fítulítil og freistandi
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.