Morgunblaðið - 13.01.1988, Blaðsíða 37

Morgunblaðið - 13.01.1988, Blaðsíða 37
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 13. JANÚAR 1988 37 Jómfrúræða Birgis Dýrfjörð: Við erum ekki öðru- vísi en aðrar þjóðir Hér fer á eftír jómfrúræða Birgis Dyrfjörð (A.-Nv.) sem flutt var á Alþingi 5. nóvember sl. í umræð- um um bjórfrumvarpið. Herra forseti. Enn þá einu sinni er komið til umfjöllunar á hinu háa Alþingi frv. til laga um breytingu á áfengislðgum eða bjórfrumvarp eins og það _er almennt nefnt manna á meðal. I grg. með frv. segir m.a. um tilgang flm. að hann sé að draga úr hinni miklu neyslu sterkra drykkja, að breyta drykkjusiðum þjóðarinnar til batnaðar. Með þessum markmiðum hafa flm. skipað sér í raðir þeirra sem styðja áfengisstefnu Alþjóðaheil- brigðismálastofnunarinnar en hún heldur því fram á grundvelli rann- sókna að aukin neysla áfengis sé ávísun á aukið heilsufarslegt, efna- hagslegt og félagslegt tjón. Og stofnunin leggur til við þjóðir heims að þaer marki sér áfengisstefnu sem minnki þetta óumdeilda tjón, þ.e. minnki áfengisneyslu þegnanna. Kunnug eru viðbrögð stórveldanna sem hafa hert mjög áfengislöggjöf sína og gert aðgengi að áfengi miklu toryeldara en áður var. Ég dreg ekki i efa að flm. gangi gott eitt til með frv. þessu og þann tilgang þeirra styð ég af heilum hug, að breyta drykkjusiðum þjóðar- innar og draga úr neyslu sterkra drykkja. Hér er mikið í húfi og því mann- leg skylda okkar að fara með þetta mál af alvöru og gætni. Því 'að ef sala áfengs öis á Islandi næði ekki þeim tilgangi flm. að breyta drykkju- siðum þjóðarinnar til batnaðar heldur snerist í ranghverfu sína, þá yrði hún samkvæmt alþjóðarann- sóknum ávísun á aukið heilsufars- Iegt, efnahagslegt og félagslegt tjón. Og þá höfum við tekið tappann úr þeim legg sem hýsir þá plágu sem við öll óttumst og enginn getur bætt. Það er nú svo þegar áfengi er annars vegar að það er oft auð- velt að taka tappann úr en erfiðara að setja hann i aftur. Ekkert okkar vill valda aukinni drykkju. En við höfum ekki reynslu af frjálsu áfengu öli. Okkur ber því að afla gagna hjá þeim sem þá reynslu hafa. Og ef reynsla annarra þjóða býður okkur ótvírætt að hafna áfengu öli þá má ekkert okkar vera svo lítilmótlegt að láta persónulegar tilhneigingar ráða afstöðu sinni. Ég trúi því að hver og einn þm. hafi nægan manndóm til að ráða við slíkar tilhneigingar jafnvel þó áleitn- ar verði. Herra forseti. Ég mun hér á eftir vitna til staðreynda af reynslu ann- arra og okkur menningarlega skyldra þjóða af áfengu öli — og ég endurtek staðreynd, herra forseti, ekki kenninga. Þó vil ég að vísu fyrst vitna í íslenska stofnun. Þjóðhagsstofnun hefur gert áætlun um hver áfengis- neyslan verði ef bjórstefnan verður ofan á. Niðurstaðan er 33% aukning vegna áfenga ölsins. Og þá spyr maður: Er ekki líklegt að 33% aukn- ing á áfengisneyslu færi okkur frá tilgangi frv. um að breyta drykkju- siðum þjóðarinnar til batnaðar? Við getum þó huggað okkur við að þetta er aðeins útreikníngur og það frá Þjóðhagsstofnun sem ýmsir hv. þm. gera að vísu lítið með. I stað útreikn- inga skulum við því leita staðreynda sem ekki þarf um að deila. Það er oft vitnað í Danmörku sem fyrirmyndarland um áfengisneyslu, en þar drekka menn aðallega öl og veik vín. Þó jókst drykkja þar á árun- um 1966-1982 um 98% á sama tíma og á bjórlausu íslandi um 34,7%. Finnar aftur á móti leyfðu á þessum árum sölu á áfengu öli sams konar og lagt er til í okkar frv. og hjá þeim jókst neyslan um 146,2%. Þetta eru óhrekjandi staðreyndir sem okk- ur er skylt að skoða og spyrja í framhaldi af því: Erum við örugg um að það sama gerist ekki hér og ef við erum ekki örugg, er áfenga ölið þá áhættunnar virði? Á árunum 1958-1978 fjórfald- aðist drykkja í Danmörku og niður- stöður rannsókna sýna nú að alvarlegustu fylgisjúkdómar drykkju, þ.e. skorpulifur og briskirt- ilsbólga, fjórfölduðust einnig, en dánarlíkur af þessum sjúkdómum eru svipaðar og gerist um flestar tegundir krabbameins. Þetta eru ekki kenningar, hv. þm., heldurstað- reyndir sannaðar með mannslífum. Gleymum því ekki. Við hljótum að spyrja: Gæti þetta einnig gerst hér eða er það öruggt að við séum öðru ví- si en aðrar þjóðir? í skýrslu tryggingastofnunar danska ríkisins fyrir 1980 kemur fram að 52% þeirra karla sem eru öryrkjar í Kaupmannahöfn eru það eingöngu vegna drykkjuskapar. Gæti það gerst hér eða erum við örugg um að verða öðruvísi? Afengisneysla kvenna hefur auk- ist gífurlega og nú er svo komið fyrir Dönum að áfengisneysla móður á meðgöngutíma er orðin jafnalgeng orsök fávitaháttar eða algengari en mongólismi hefur nokkurn tíma ver- ið. Gæti það gerst hér eða erum við- öðruvfsi? Danir eru sú þjóð sem hefur hvað flest sjúkrarúm^ á hverja þúsund íbúa, en í meira en helmingi sjúkra- rúma í Kaupmannahöfn er fólk með mein vegna áfengisneyslu. Ég end- urtek: Meira en helmingur sjúkra- rúma í Danmörku fer undir alkóhóltengda sjúkdóma. Gæti það gerst hér eða erum við kannski örðuvísi en Danir? Við getum svo sannarlega margt lært af Dönum og staðreyndum þeirra um öldrykkju. f Danmörku er öldrykkja ekki aðeins-vandamál á fjölda vinnustaða. Ofneysla bjórs er algeng meðal barna þar í landi og ofdrykkja skólabarna stórfellt vandamál. Við rannsókn sem dansk- ir geðlæknar stóðu fyrir kom í ljós að ölkær skólabörn 14 ára drekka nú meira en nokkru sinni fyrr. Sér- fræðingar þessir gera af þessum ástæðum ráð fyrir að 10% úr hverj- um aldursflokki muni verða fyrir alvarlegum heilaskemmdum af þess- ari ölneyslu. Tíundi hver unglingur í þessum aldursflokki mun verða fyrir alvarlegum heilaskemmdum af þessari ölneyslu. Það er augljós staðreynd að áfengt ðl bætir ekki drykkjusiði þessa eyðilagða unga fólks. Hvað íslensku æskufólki viðkemur spyr ég Er öruggt að það sé öðruvísi en danskir unglingar? Er áfenga ölið áhættunnar virði? Er ósanngjarnt að óska eftir því að þau okkar sem í ölið langar greiði atkvæði gegn löngun sinni ef það mætti verða til þess að einhver hluti íslenskrar æsku hljóti ekki þessi voðaörlög og ástvin- ir komist hjá þeirri þjáningu, kvöl og sorg sem fylgir? En við skulum skoða staðreyndir víðar en frá Danmörku.Á ýmsum vinnustöðum í Þýskalandi fær það fólk hærri laun sem ekki drekkur öl yfir vinnudaginn. Þannig reyna Þjóðverjar að verjast því sem við enn erum laus við. Háskólinn í Hamborg lét í sjö ár rannsaka áfangismagn í blóði manna sem lentu í vinnuslysum þar. Af þeim voru 85% með 1,5% eða meira af áfengi í blóðinu. Gæti þetta gerst hér eða erum við örugg- lega öðruvísi en þetta fólk? Árið 1985 birtu þrír franskir vísindamenn grein um rannsókn sína á áfengisneyslu og skorpulifur. Sú niðurstaða af rannsókn þeirra sem kom hvað mest á óvart er að öl- drykkjumenn virðast í meiri hættu að fá þennan banvæna sjúkdóm en þeir sem neyta víns og sterkra drykkja. Erum við örugg að íslend- ingar séu öðruvísi, að þetta geti ekki einnig gerst hér? í Belgíu eru 95% allra drykkju- Birgir Dýrfjörð Morgunblaðið/Þorkelt sjúklinga öldrykkjumenn, þ.e. menn sem drekka helst ekkí aðra áfenga drykki en öl, og 66% í Bretlandi. Það er nefnilega þannig að það er uppi sú kenning og búin að vera lengi að alkóhólismi, áfengissýki, komi af því að menn drekki sig ofur- ölvi. Gömlu góðu heiðarlegu íslensku fyllíríin séu svo hættuleg. En stað- reyndin er sú að það er sídrykkjan, það er litli daglegi skammturinn sem er langsamlega varasamastur og hættulegastur. Þess vegna eru nið- urstöður Belgiumanna að 95% af ofdrykkjumönnum þar eru öi- drykkjumenn. Sama er í Bretlandi. Þessar staðreyndir frá Belgíu og Bretlandi eru alvarleg viðvQrun til okkar. Og ég spyr: Er áfenga ölið áhættunnar virði? Sala milliöls, sama öls og við erum að fjalla um hér, var leyfð í Svíþjóð 1965. Þeir sem fyrir því börðust þar trúðu því, eins og hv. flm. þessa frv. hér, að áfengt öl drægi úr neyslu sterkra drykkja og breytti drykkjusiðum til batnað- ar. Reynslan varð þveröfug. Ungl- inga- og barnadrykkja jókst gífurlega og sænska þingið bannaði framleiðslu og sölu milliöls af illri reynslu. Getum við treyst því að fs- lendingar séu öðruvísi en Svíar? Ef ekki, er áfenga ölið þá áhættunnar virði? Hefur nokkur íslenskur þm. burði til að axla þá ábyrgð að loka augunum fyrir þessum staðreyndum — ekki kenningum, staðreyndum? Vísindamenn við Karólínsku stofnunina í Svíþjóð hafa rannsakað afleiðingar sem ég vil kalla árangur af milliölsbanni Svía. Drykkja barna og unglinga í 6.-9. bekk grunn- skóla minnkaði um 20-39%. Er okkur ekki skylt að hafa þessa stað- reynd I huga? Færeyingar leyfðu sölu áfengs öls 1980 á tveim stöðum í Færeyjum. Þeirra reynsla var söm og annarra. Afengisneysla jókst gífurlega. Finnar leyfðu 1968 sölu á áfengu öli, sams konar og við erum að fjalla um hér. Á sex árum jókst áfengis- neysla þeirra um 146% á öli og sterkum drykkjum. Gæti það gerst hér? Gæti^ það gerst hér með sam- þykkt þessa frv.? Þeim sem börðust fyrir sölu áfengs ðls í Finnlandi gekk það sama til og flm. okkar frv., þ.e. að draga úr hinni miklu neyslu sterkra drykkja og breyta drykkjusiðum þjóðarinnar til batnaðar. Uppskeran varð harmleikur heillar þjóðar. Erum við öðruvísi en Finnar? Er það ðr- uggt? Er okkur' ekki skylt að hafa þessa staðreynd í huga þegar við greiðuni atkvæði? í Noregi er reynslan sú sama og þaðan höfum við þær skelfilegu stað- reyndatðlur að fjórði hver táningur sem neytir öls ieiðist yfir í neyslu á harðari vímuefnum, svo sem hassí. *i Og í öllum þessum löndum er það reynsla að það er ölvíman sem opnar öðrum efnum leið, svo sem hassi, kók, spítti og hvað það nú er. Vrði það örugglega öðruvísi hér? Hvaða ábyrgð erum við að axla? Herra forseti. Okkur finnst áfenga ölið ekki áhættunnar virði, okkur sem þorum ekki að horfa fram hjá staðreyndum um reynslu þeirra þjóða sem reynt hafa að breyta drykkjusiðum til batnaðar með sölu áfengs öls, okkur er ákaflega oft borín á brýn forræðishyggja. Alþingi er löggjafarsamkunda og lög eru forræði. Og ég spyr Hvenær tapar einstaklingurinn tíðast forræði sínu samkvæmt lögum hins háa Alþingis? Það er þegar hann neytir þess efnis sem hér er um fjallað, áfengis. Ýmsar daglegar athafnir verða sak- næmar, eiðar hans, vitnisburður og samningar ógildir. Ég vék að því f upphafi að ég styð af heilum hug þann tilgang flm. frv. að draga úr hinni miklu neyslu sterkra drykkja og breyta drykkju- siðum þjóðarinnar til batnaðar. Ég vék einnig að því að þar sem við hefðum ekki reynslu af sölu á áfengu öli yrðum við að kynna okkur stað- reyndir um reynslu annarra þjóða, þeirra þjóða sem hafa aðhyllst þau rök sem flm. þessa frv. leggja til grundvallar fyrir að leyfa sölu áfengs öls. Eftir að hafa kynnt mér þær staðreyndir varðar engu hvort mig langar f bjór eða ekki. Ég rís ekki undir þeirri ábyrgð að gera til- raun með það að við fslendingar séum svo mikið öðruvísi en aðrar þjóðir að við losnum við þær hör- mungar sem yfir þær hafa gengið vegna aukins aðgengis að áfengu öli vegna samþykktar sambærílegs frv. við það sem hér liggur frammi, lagt fram f góðri meiningu svo sann- arlega. Herra forseti. Þó tilgangurinn sé talinn góður get ég ekki greitt þessu frv. atkvæði mitt. Mér finnst svo yfirgnæfandi líkur að það fari fyrir okkur fslendingum á sama veg og hjá þeim þjóðum sem reynt hafa bjórinn. Ég þori ekki að treysta því að við séum öðruvísi en þær og legg því til að frv. verði fellt Upphitaður grasvöll- ur í Borgarnesi Borgarnesi. BORGARNESBÆR hefur samið við Völl hf., sein er nýtt verktaka- fyrirtæki i Borgarnesi, um gerð tveggja iþróttavalla i fjörunni við íþróttamiðstððina f Borgarnesi. Samningurinn hljóðar upp á tæpar nítjáii miUjónir sem greiðast með skuldabréfi tíl sex ára. Að sögn Bjarna Johansen, bæjar- tæknifræðings Borgarnesbæjar, er þarna um 100 þúsund rúmmetra verk að ræða. Gerður verður um 400 metra langur og 8 metra breiður grjótgarður eftir fjörunni í vestur frá íþróttamiðstöðinni að svokölluðum „Settutanga". Innan þessa grjót- garðs verður sfðan fyllt upp með sandi og möl. Annar völlurinn verður grasvðllur en hinn verður malarvöll- ur. í grasvöllinn verða lagðar hita- lagnir og hann hitaður upp með afrennsli frá Grunnskóla Borgarness og íþrottamiðstöðinni. Á þessu svæði sem þarna verður byggt upp verður einnig gert ráð fyrir að rumist fleiri vellir og útisundlaug. Fyrirtækið Völlur hf. á að skila þessu verki fyr- ir 1. júlí á þessu ári. Sagði Bjarni Johansen að frágangur hitalagna, grasþökulagning og gerð áhorfenda- svæðis, væri fyrir utan þennan samning við Völl hf. Ennfremur sagði Bjarni að gera mætti ráð fyrir því að gamli íþróttavöUurinn í „Neðri Sandvfk" yrði lagður niður og það svæði þá tekið til annarra nota. Sagði Bjarni að þegar uppbyggingu þess- ara íþróttamannvirkja væri lokið Verktakafyrirtækið Völlur hf. i Borgarnesi byrjar framkvæmdir i fjðrunni við íþróttamiðstöðina, en þar ciga að koma tveir útivell- ir næsta sumar. Frá undirskrift samnings um íþróttavallargerð i Borgarnesi, talið frá vinstri: Eyjólfur Torfi forseti bæjarstjórnar, Guðmund- ur Ingi Waage framkvæntda- stjóri Vallar hf., Óli Jón Gunnarsson bæjarstjóri og Bjarni Johansen bæjartækni-. fræðingur. væri komin góð aðstaða til að halda landsmót eða stór fþróttamót f Borg- arnesi. -TKÞ
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.