Morgunblaðið - 06.03.1991, Síða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 6. MARZ 1991
-\
JMffgtuiIifftfyife
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Aðstoðarritstjóri
Fulitrúarritstjóra
Árvakur, Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Bjarnason.
Þorbjörn Guðmundsson,
Björn Jóhannsson,
ÁrniJörgensen.
Fréttastjórar Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst Ingi Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðal-
stræti 6, sími 691111. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 691122. Áskriftar-
gjald 1100 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 100 kr. eintakið.
Ný stefna
í Norðurlandaráði
Heimir Hauksson í Bahrain:
Sumir hafa gas-
grímurnar
enn til taks
Gísli Signrðsson læknir býst við að
fara til Kúveit innan skamms
GÍSLI Sigurðsson læknir segist reikna með að fara til Kúveit eftir
einn til tvo mánuði til að ganga frá sinum málum og gefa skýrslur
um _það sem hann varð vitni að í störfum sínum á meðan á herná-
mi Iraka stóð. „Ég á von á að fá boð um að fara einhvern tíma á
næstu vikum eða mánuðum. Það verður þó varla á meðan herlög
gilda í Iandinu," segir hann. Heimir Hauksson, sem búsettur er á
Bahrain, segir að þrátt fyrir lok stríðsins hafi ibúar þar allan vara
á og enn hafi sumir gasgrímurnar til taks.
Islensku þátttakendumir í
þingi Norðurlandaráðs í
Kaupmannahöfn í síðustu viku
lentu í útistöðum við þingmenn
og ráðherra annarra þjóða þar.
Deilurnar eru um það, hvort full-
trúar stjórnmálaskoðana eða
landa eigi að fara með for-
mennsku í nefndum á vegum
ráðsins. íslendingar hafa átt
formann í einni af aðalnefnd
þingsins en missa hann, ef hætt
verður að taka tillit til landa við
val á formönnunum.
Alþjóðlegt samstarf er mótað
á mismunandi grunni. Á allsheij-
arþingi Sameinuðu þjóðanna
hefur hvert ríki eitt atkvæði án
tillits til stærðar. Innan vébanda
samtakanna er hins vegar viður-
kennt að sum ríki séu jafnari en
önnur, því að stórveldin fímm:
Bandaríkin, Bretland, Frakk-
land, Kína og Sovétríkinm hafa
neitunarvald í öryggisráði Sam-
einuðu þjóðanna. Innan Atlants-
hafsbandalagsins hefur hvert
ríki neitunarvald. Þar er ekki um
það að ræða, að meirihlutinn
geti sagt minnihlutanum fyrir
verkum. í raun er ekki gengið
lengra en sá vill, sem skemmst
fer. Síðast reyndi á þetta í lok
síðasta árs og í upphafi þessa,
þegar rætt var um túlkun á 5.
grein Atlantshafssáttmálans um
að árás á eitt ríki sé árás á þau
öll. Innan Evrópubandalagsins
getur meirihluti ríkja tekið
ákvarðanir sem bindur minni-
hlutann. Litið er á bandalagið
sem hina dæmigerðu yfírríkja-
stofnun. Skipulag þess er hins
vegar þannig að þar er tekið til-
lit til einstakra aðildarríkja við
skipan fulltrúa í forystusveit.
Fámennasta þjóðin, Lúxemborg-
arar, hefur þannig hlutfallslega
miklu meira vald en hin fjöl-
mennasta, Þjóðveijar.
Norðurlandaráð er ekki
yfirríkjastofnun en með þeirri
stefnu að láta pólitísk sjónarmið
ráða meiru við val á mönnum í
trúnarstöður en landafræði er
ráðið að fara inn á nýjar braut-
ir. Þessi stefnubreyting hlýtur
að vekja áhyggjur hjá þeim sem
hafa litið á þátttöku í alþjóða-
samtökum frá öðrum sjónarhóli.
Þegar rætt er um tækifæri
einstaklinga og landshluta til að
hafa áhrif á stjóm landsmála
hafa svæðisbundin viðhorf víða
mátt sín mikils. Stjórnskipun
sambandsríkja byggist á því að
hvert aðildarland að sambandinu
fái að hafa áhrif á yfirstjórn
þess og þar með er oft gert bet-
ur við þann sem er minnstur en
hinn sem er stærstur. Við sjáum
þetta til dæmis í öldungadeild
Bandaríkjaþings, þar sem öll ríki
Bandaríkjanna eiga tvo fulltrúa
án tillits til þess hve þau eru
fjölmenn. Hér á landi hefur mis-
vægi í atkvæðisrétti verið skýrt
með svæðisbundna hagsmuni í
huga. Þannig mætti áfram telja.
Breyting á forsendunum fyrir
kjöri manna í trúnaðarstörf inn-
an Norðurlandaráðs þarf að
sjálfsögðu ekki að hafa í för með
sér, að íslendingar fái ekki for-
mann í einhverri nefnd á vegum
ráðsins. Ekkert ætti að mæla
með því að norrænir flokksbræð-
ur sýni íslendingi slíkt traust.
Þar hlýtur að vera tekið mið af
hæfni manna og reynslu. Hitt
er eðlilegt að það sé rætt ítar-
lega á Alþingi, hvort menn séu
reiðbúnir til að fallast á breytta
skipan í Norðurlandaráði.
I Kaupmannahöfn gerðist það
að Steingrímur Hermannsson
forsætisráðherra og Júlíus Sól-
nes, samstarfsráðherra Norður-
landa, neituðu að skrifa undir
tillögu um breytingu á Helsinki-
sáttmálanum um norrænt sam-
starf, þar sem gert er ráð fyrir
að fjölgað verði í forsætisnefnd
ráðsins til að tryggja að allir
flokkahópar eigi þar fulltrúa.
Þessi viðbrögð vöktu undrun
annarra sem að málinu höfðu
staðið. Þessi afstaða virðist hafa
komið þeim í opna skjöldu eins
og flestum hér á landi, þar sem
ríkisstjörnin eða fulltrúar á þingi
Norðurlandaráðs höfðu ekki
rætt um þing ráðsins í Kaup-
mannahöfn með þeim hætti, að
til ágreinings kynni að koma um
jafnviðkvæmt mál og þetta. Bar
þessar breytingartillögur að með
þeim hætti, að ekki var unnt að
ræða þær fyrirfram á Alþingi?
Júlíus Sólnes sagði í Morgun-
blaðinu á laugardag: „Næsta
skref er hreinlega að fara vand-
lega yfír það heima á íslandi
hvort við getum sætt okkur við
þessar breytingar. Ef ekki, þá
ná þær ekki .fram að ganga og
öllu verður frestað til næsta
Norðurlandaráðsþings. Það er
óneitanlega verið að stefna þessu
samstarfí í þá átt að áhrif smá-
þjóðar eins og íslendinga fjari
út.“ Lokaorð ráðherrans ganga
þvert á hugmyndir íslendinga
um norrænt samstarf, sem aldr-
ei hefur vakið alvarlegan
pólitískan ágreining hér. Ef
markvisst er unnið að því að
skerða hlut íslands í samstarfínu
þarf að ræða það opinberlega
og hefði auðvitað átt að gera
að frumkvæði þingmanna og
ríkisstjórnar íslands, áður en til
þingsins í Kaupmannahöfn var
gengið.
Gísli hefur starfað við afleysing-
ar á Landspítalanum að undanf-
örnu en segist fastlega búast við
að fjölskyldan muni flytja úr landi.
Segir hann líklegast að þau muni
fara til starfa í Sviss. „Við misstum
allar okkar eigur í Kúveit og ég
tel mjög ósennilegt að við endur-
heimtum þær. Ég sé að við mynd-
um aldrei ná okkur aftur fíárhags-
lega með því að starfa hér á Is-
landi. Það tæki okkur sjálfsagt tvö
eða þijú ár að ná okkur í búslóð
og enn þá lengri tíma að afla okk-
ur húsnæðis,“ sagði Gisli.
Stefanía Reinharðsdóttir Kha-
life, ræðismaður íslands í Amman,
hélt af stað til Jórdaníu á sunnu-
dag en að sögn Guðmundar B.
Helgasonar í utanríkisráðuneytinu
var ekki vitað til að aðrir íslending-
ar í Miðausturlöndum, sem yfir-
gáfu svæðið þegar stríðsátökin
brutust út, hefðu snúið aftur.
Heimir Hauksson tölvufræðing-
ur, sem búsettur er ásamt eigin-
konu og tveimur börnum á eyjunni
Bahrain á Persaflóa, sagði í sam-
tali við Morgunblaðið, að lífið þar
gengi að mestu sinn vanagang og
lítið bæri á vöruskorti í verslunum.
„Sumir hafa þó ennþá gasgrímurn-
ar með sér og flestir eru enn með
einangruð herbergi enda er ekki
búið að koma á formlegu vopna-
hléi. Bretar og fleiri ráðlögðu fólki
að yfirgefa staðinn þegar átökin
voru að hefjast. Því hefur ekki
ÁRLEGUR prófastafundur kirkj-
unnar hófst með guðsþjónustu í
Dómkirkjunni í gærmorgun, en
fundurinn verður að þessu sinni
haldinn í fundarsal biskupsem-
bættisins við Suðurgötu. Að sögn
biskupsins yfir íslandi, herra
Ólafs Skúlasonar, verða ýmis
innri mál kirkjunnar rædd á
verið breytt og fólk er ekkert farið
að snúa aftur,“ sagði Heimir.
Heimir sagði að olíubrákin á
sjórium væri ekki komin upp að
strönd Bahrain. „Öll létta olían
mun vera gufuð upp en eftir er
tjörumassi og fólk er að búa sig
undir þetta meðal annars með því
að setja olíubúmur við vatnsinntök
á vatnshreinsistöðvum og 450
sjálfboðaliðar eru reiðubúnir að
hreinsa fugla á ströndinni,“ sagði
hann.
Heimir sagðist sjá reykinn frá
olíubrunanum í Kúveit en íbúar
eyjunnar fyndu ekki fyrir honum.
„Það • hefur dimmt svolítið í lofti
en engin lykt hefur fundist. Um
helgina rigndi en mælingar leiddu
ekki í ljós að regnvatnið væri orð-
ið súrt,“ sagði hann.
Heimir starfar á olíuhreinsunar-
stöð og sagði að þar hefðu flestir
verið frá vinnu í rúma, tíu daga á
meðan stríðið stóð. „Ég get ekki
sagt að það hafi hvarflað að okkur
að yfirgefa Bahrain enda urðum
við lítið vör við átökin. Þó blésu
loftvarnarflautur stöku sinnum.
Það er talið víst að eldflaug hafi
verið skotin niður yfir heiflugvelli
á suðurhluta Bahrain en það hefur
ekki verið staðfest opinberlega.
Það voru engin loftvarnarmerki
gefin þegar þetta gerðist en fólk
heyrði miklar sprengingar og hús
skulfu,“ sagði Heimir.
fundinum, en honum lýkur á
fimmtudagskvöldið.
Meðal þess sem rætt verður á
prófastafundinum er handbók fyrir
starfsmenn kirkjunnar, sem verið
er að vinna að, og nýtt sálmahefti
sem er að koma út. Á fundinum
mun Baldur Möller, fyrrverandi
ráðuneytisstjóri, fjalla um hlutverk
Byggingarframkvæmdir við Séra
vonum framar.
Bygging
riks-kap
Byggingarframkvæmdir við
Séra Friðriks-kapellu að Hlíða-
renda við Laufásveg í
Reykjavík hafa gengið vonum
framar og verða risgjöld á
föstudag klukkan 16. Davíð
Oddsson, borgarstjóri, tók
fyrstu skóflustunguna 24. maí
í fyrra og var byggingartími
áætlaður þrjú ár. Verkið er hins
vegar komið vel á veg; 25. maí
nk. verður opnuð þar ljós-
myndasýning, gert er ráð fyrir
að lokið verði við kapelluna ári
síðar og hún vígð á afmælisdegi
séra Friðriks Friðrikssonar,
sem fæddist 25. maí árið 1868.
Samtök áhugamanna úr KFUM
og K, Fóstbræðrum, skátahreyf-
ingunni og Knattspyrnufélaginu
og skyldur embættismanna, og dr.
Bjarni Sigurðsson, prófessor, mun
fjalla um kirkjuaga.
Prófastar á landinu eru nú sextán
talsins, en auk þeirra sitja víglu-
biskupar prófastafundinn ásamt
biskupnum yfir íslandi, sem er
formaður fundarins.
Morgunblaðið RAX
Prófastar, sem nú sitja árlegan prófastafund kirkjunnar, ásamt biskupnum yfir íslandi og vígslubiskupum.
Prófastafundur kirkjunnar:
Fjallað um kirkjuaga og hlutverk
og skyldur embættismanna