Morgunblaðið - 04.11.1992, Blaðsíða 25

Morgunblaðið - 04.11.1992, Blaðsíða 25
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 4. NÓVEMBER 1992 25 Hörður Filippusson „Það var því með eftir- væntingn sem áhuga- menn um þessi mál flettu upp í fjárlaga- frumvarpinu í leit að fjárveitingum sem tengjast rannsóknum og þróunarstarfi. Því mið- ur veldur það frumvarp miklum vonbrigðum að þessu leyti." Alþingi Hvað nú, ungi maður? Byggingar og tæki eru ekki allt sem þarf til rannsókna. Rannsóknir eru unnar af fólki og því fólki þarf að greiða laun. Á rannsóknastofum Há- skólans eru það aðallega háskólakenn- arar sem jafnframt kennslu og stjórn- un eru frumkvöðlar rannsókna, en umtalsverður hluti rannsóknavinn- unnar er unninn af starfsmðnnum með visindamenntun sem ráðnir eru fyrir verkefnabundnar fjárveitingar úr Rannsóknasjóði Háskólans, Vís- indasjóði og Rannsóknasjóði Rann- sóknaráðs. Þessir menn eru meðal þeirra starfsmanna ríkisins sem minnst bera úr býtum fyrir sína vinnu. Menntamálaráðherra skrifaði ný- lega blaðagrein um mikilvægi EES fyrir vísindi, tækni og atvinnulíf. Af greininni má skilja að honum þyki mikils virði fyrir þjóðina að rannsókn- ir og þróunarstörf séu stunduð af krafti. Ungur maður nýkominn frá prófborði gæti haldið að ráðamenn þjóðarinnar vildu ólmir fá hann til starfa við rannsóknir og þekkingar- sköpun til að leggja nýjan grunn að atvinnulífi landsmanna. En á sama tíma blasir við sú staðreynd við þess- um unga manni að hann getur vart fundið sér atvinnu sem gefur eins lít- íð í aðra hönd og starf við rannsóknir pg þróun í þjónustu þjóðar sinnar. Hvaða ályktun á hann að draga af þessu? Getur nokkur láð honum þó hann hugsi sem svo að hér sé ekkert fyrir hann að gera, að best sé fyrir hann að fá sér vinnu annars staðar - kannski í öðru EES-landi - þar sem störf hans og hans líka eru metin að verðleikum og afkoman er betri en hún var meðan hann var stúdent og lifði á námslánum? Er því nema von að spurt sé: Er allt tal um eflingu rannsókna og þró- unarstarfs aðeins stofuhjal? Hvers virði telja ráðamenn í raun að vísinda- og tækniþekking sé þjóðinni? Hver er vísinda- og tæknistefna stjórnvalda. Hve brýnt er verkefnið? Er það ekki brýnna en svo að það dugi að sletta í það 5% aukningu núna en frekari áðgerðum megi slá á frest. Staðreyndin er sú að stjórnvöld þurfa að sýna meiri lit en þau hafa gert til þessa ef yfiriýst og margboðuð stefnubreyting í rannsóknamálum á að verða trúverðug. Að öðrum kosti er hætt við að góð áform týnist í amstri við dagleg vandamál og það sem verða átti markvisst átak reynist aðeins mýrarljós, sem hverfur þegar til á að taka. Höfuadur er dósent í lífefnafræði og forstöðumaður Lífefnafræðistofu Háskóla íslands. Allsherjarnefnd er þrískipt í álití á þjóðaratkvæði um EES ALLSHERJARNEFND Alþingis skiptíst í þrjá minnihluta í afstöðu sinni tíl þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild íslands að Evrópska efnahagssvæðinu, EES. Fyrsti og annar minni- hluti skiluðu sínu áliti í gær en álit þriðja minnihluta verður að öllum líkindum lagt fram í dag. Siðari umræða um þingsályktunartillöguna verður á morgun og er að því stefnt að hún komi til atkvæða þegar að lokinni umræðu. Forystumenn allra flokka í stjórn- arandstöðu standa að þingsályktun- artillögu þess efnis að Alþingi álykti að aðild Islands að Evrópska efna- hagssvæðinu skuli borin undir at- kvæði allra kosningabærra manna í landinu til samþykktar eða synjunar áður en Alþingi taki afstöðu til fyrir- liggjandi frumvarps til laga um Evr- ópska efnahagssvæðið. Alþingi kjósi sjö manna nefnd sem taki ákvörðun um tilhögun og framkvæmd at- kvæðagreiðslunnar. Að öðru leyti fari atkvæðagreiðslan fram sam- kvæmt lögum um kosningar til Al- þingis eftir því sem við á. Fyrsti flutningsmaður og framsögumaður tillögunnar er Ingibjörg Sólrún Gísla- dóttir, Kvennalista. Þessari þingsályktunartillögu var vísað til allsherjarnefndar 19. sept- ember síðastliðinn. Samkomulag er milli þingflokka um að afgreiða þetta mál úr nefnd í þessari viku. Álit 1. minnihluta Að nefndaráliti fyrsta minnihluta standa formaður nefndarinnar, Sól- veig Pétursdóttir, Sjálfstæðisflokki, Björn Bjarnason, Sjálfstæðisflokki, og Sigbjörn Gunnarsson, Alþýðu- flokki. 1. minnihluti leggur til að þings: ályktunartillögunni verði hafnað. í nefndarálitinu segir m.a: „Það væri brot á íslenskri stjórnskipunarhefð að samþykkja þessa tillögu um þjóð- aratkvæðagreiðslu vegna þátttoku íslands í EES. Það gengi einnig í berhögg við fyrri niðurstöður á Al- þingi þegar um mikilvæga alþjóða- samninga er að ræða." Nefndarmenn 1. minnihluta segja að íslensk stjórnskipun byggist á fulltrúalýðræði og vísa til 48. greinar stjórnarskrárinnar þar sem segir að alþingismenn séu eingöngu bundnir við sannfæringu sína og eigi við neinar reglur frá kjósendum sínum. I almennum kosningum velji kjós- endur þingmenn sem fái umboð til fjörurra ára. í því umboði felist vald til að taka ákvörðun um samskipti íslands við aðrar þjóðir eins og mælt sé fyrir um þau í samningum um EES. Þingmenn standi síðan kjósendum skil gerða sinna þegar kjörtímabilið sé á enda. Þjóðarat- kvæðagreiðsla um EES-samninginn bryti í bága við þær hugmyndir sem hingað til hafi ráðið um fulltrúalýð- ræði hér á landi. í nefndarálitinu er vísað til þriggja tillagna á Alþingi um þjóðaratkvæði vegna mikilvægra samninga við er- lend ríki eða fyrirtæki, þ.é. þegar fjallað var um aðild íslands að Atl- antshafsbandalaginu, NATO, sam- inginn við Alusuisse^ um álverið í Straumsvík og aðild íslands að Frí- yerslunarsamtökum Evrópu, EFTA. í öllum tilvikum voru tillögurnar felldar í atkvæðagreiðslu á þingi. í nefndaráliti 1. minnihluta er vik- ið að hugsanlegum tengslum þessar- ar tillögu við frumvörp sömu flutn- ingsmanna um breytingar á stjórnar- skránni og alþingiskosningar í fram- haldi af samþykkt þeirra frumvarpa. Nefndarmenn 1. minnihluta segja það vera þingmanna að meta hvort alþjóðasamningur samrýmist stjórn- arskrá eður ei. í nefndarálitinu er bent á að rísi vafi um það hvort al- þjóðasamningur brjóti í bága við stjórnarskrána fáist ekki úrskurður með þjóðaratkvæðagreiðslu. Stjórn- arskránni verði aðeins breytt með þeim hætti sem 79. grein hennar mæli fyrir um. Þeir sem styðji EES- samninginn en telja að hann brjóti í bága við stjórnarskrána, hljóti að krefjast breytinga á henni og síðan þingrofs og nýrra kosninga. I nefndarálitinu er vakin á því athygli að EES-samningurinn er uppsegjanlegur með 12 mánaða fyr- irvara. Hann bindi ekki ísland nema 12 mánuði í senn. Unnt sé að rifta samningnum með einföldum meiri- hluta. Yrði hann borinn upp og sam- þykktur í þjóðaratkvæðagreiðslu væri Alþingi jafnframt að undir- gangast þá pólitísku skuldbindingu að rifta honum ekki nema með sömu aðferð. Nefndarmenn í 1. minnihluta segja að lokum í sínu nefndaráliti að EES-samningurinn hafi hlotið meiri og almennari kynningu en nokkur alþjóðasamningur síðan lýð- veldið var stofnað. Samningaviðræð- ur hafi að verulegu leyti farið fram fyrir opnum tjöldum og hvers kyns fræðsluefni um samninginn sé auð- fengið og aðgengilegt. „Það er því með öllu ónauðsynlegt að stofna til pólitískra átaka, sem mundu þar að auki líklega að verulegum hluta snú- ast um annað en EES, og töluverðra útgjalda með þjóðaratkvæðagreiðslu í því skyni að tryggja það að almenn- ingur kynni sér EES-samninginn." Álit 2. minnihluta Fimm þingmenn skipa 2. minni- hluta, Jón Helgason, Framsóknar- flokki, Kristinn H. Gunnarsson, Al- þýðubandalagi, Anna Ólafsdóttir Björnsson, Kvennalista, og Ólafur Þ. Þórðarson Framsóknarflokki. 2. minnihluti leggur til að þings- ályktunartillagan verði samþykkt óbreytt. í stjórnarskránni séu ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu og Al- þingi geti hvenær sem er leitað álits þjóðarinnar telji það sérstaka þörf á. Þjóðaratkvæðagreiðslur hafí nokkrum sinnum farið fram, m.a. tvisvar um breytingar á stjórnskipun landsins. 2. minnihluti telur sérstaka ástæðu til að láta fara fram þjóðarat- kvæðagreiðslu um aðild íslands að EES. Það sé í fullu samræmi við þróun síðustu ára og áratuga S lönd- um Vestur-Evrópu þar sem þjóðarat- kvæðagreiðslu hafi í vaxandi mæli verið beitt, sérstaklega við samninga um nánara samstarf Evrópuríkja. Það sé lýðræðisleg krafa að þjóðin fái að segja álit sitt á samningnum áður en Alþingi afgreiði hann. Nefndarmenn 2. minnihluta segja að ríkisstjórnin hafi vanrækt hlut- lausa kynningu á EES-samningnum og vilja þeir benda á að til undirbún- ings þjóðaratkvæðagreiðslu þyrfti að fara fram ítarleg kynning á efni samnings. 2. minnihluti telur að slík kynning sé besta andsvarið við full- yrðingum um að þjóðin hafi ekki næga þekkingu til að taka afstöðu til efnis samningsins. Álit 3. minnihluta ókomið Eyjólfur Konráð Jónsson og Ingi Björn Albertsson, sem báðir eru þingmenn Sjálfstæðisflokks, mynda 3. minnihluta. I gær var álit 3. minni- hluta enn ókomið. En vitað er að þingmennirnir styðja þá tillögu að EES-samningurinn verði borinn und- ir þjóðaratkvæði. Eyjólfur Konráð Jónsson hefur lýst yfir andstöðu við samninginn og kallað þverbrot á stjórnarskrá. Ingi Björn Albertsson sagði við Morgunblaðið að svo víðtækan og örlagaríkan samning ætti að bera undir þjóðaratkvæði. Þjóðin yrði að gera sér grein fyrir og taka afstöðu til þess í hvernig þjóðfélagi hún ætl- aði að búa í framtíðinni. Með þjóðar- atkvæðagreiðslu myndi fara fram víðtækari og áhrifaríkari kynning á samningnum; menn skoðuðu og íhuguðu vandlega það sem þeir bæru svo ábyrð á að kjósa um. 10 km Ögmundaihraun Nýr vegur úp firíndavík í Þoplákstíöín? Grindavík-Þorlákshöfn Nýr vegur gæti kostað um sjöhundruð milljónir króna NÝR vegur með ströndinni milli Grindavíkur og Þorlákshafnar gæti kostað um 700 miHjónir kr., samkvæmt lauslegri athugun Vegagerðar- innar. Hugmynd um þennan veg kom fram árið 1987 og var þá slegið á kostnaðinn og hugsanlegt vegstæði teiknað inn á kort. Tveir þing- menn, Árni Johnsen og Arni Mathiesen, vilja láta leggja veginn og hafa nú óskað eftir fundi með þingmönnum, sveitarstjórnum og fleiri aðilum vegna málsins. Eymundur Runólfsson, yfirverk- fræðingur áætlanadeildar Vegagerð- arinnar, sagði í samtali við Morgun- blaðið að í áætluninni frá 1987 hafí verið gert ráð fyrir að nýr vegur yrði að mestu lagður eftir núverandi Rækjuveiðar byrj- aðar í Arnarfirði Bíldudal. RÆKJUVEIÐAR hófust í gær í Arnarfírði. Fimm bátar fóru á sjó og komu að landi með átta tonn af góðri og hrognamikilli rækju. Hörpuskelveiði lauk á mánudag en af 650 tonna kvóta veiddust að- eins á bilinu 200-300 tonn. Rækjan er góð, eða 190-230 rækjur í kílói. Vinnsla hefst 5 Rækjuveri hf. á morg- un. Heildarrækjukvóti í Arnarfirði á þessu veiðitímabili er 700 tonn. R. Schmidt. vegstæði. Þó hefði veglínan verið færð suður fyrir Selvogsheiði og stefnan tekin meira á Þorlákshöfn. Miðað var við að vegurinn yrði lagð- ur bundnu slitlagi. Sagði Eymundur að tiltölulega ódýrt væri að leggja veg þarna, til dæmis væri lítið af ræsum. Nýi vegurinn yrði 57 km að lengd. Eymundur sagði að athuga þyrfti þessar áætlanir betur ef farið yrði að huga að ákvörðunum. Taldi hann til dæmis að til greina kæmi að leggja veginn sunnar yfir hraunin, Herdísarvíkurhraun, Krísuvíkur- hraun og Ögmundarhraun, þannig að hann yrði lægri. Það mál væri hins vegar órætt við náttúruverndar- yfirvöld. Þá sagði hann að til greina kæmi að leggja veginn sunnan Hlíð- arvatns. Þá þyrfti brú á ósinn hjá Vogsósum og væri ekki gert ráð fyrir þeim kostnaði í þeirri lauslegu áætlun sem gerð hefði verið á sínum tíma. Forsetinn við úthlutun evrópsku um- hverfisverð- launanna FORSETI íslands, frú Vigdís Finn- bogadóttir, verður í Strassborg í Frakklandi 17. og 18. nóvember næstkomandi. Forsetinn mun, ásamt forseta Portúgals og forseta Evrópuþingsins, úthiuta evrópsku umhverfisverðlaununum, sem bera heitið „Heimkynni mín, jörðin". í fréttatilkynningu frá forsetaemb- ættinu segir að hvatinn að stofnun verðlaunanna hafí verið ráðstefna Sameinuðu þjóðanna um umhverfi og þróun, sem haldin var í Rio de Janeiro í júní síðastliðnum. Verðlaununum er einkum ætlað að hvetja blaðamenn til að hafa áhrif á umhverfisvitund fólks í Evrópu með skrifum sínum. Aðstand- endur verðlaunanna eru Evrópusam- tök blaðaútgefenda og Evrópubanda- lagið. Forseti íslands var valinn í sérstaka úthlutunarnefnd verðlaunanna, en í henni eiga sæti auk hennar Mario Soares, forseti Portúgals, Maurice Strong, framkvæmdastjóri umhverfis- ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Rio, Egon Klepsch, forseti Evrópuþingsins, og Cathérine Lalumiére, fram- kvæmdastjóri Evrópuráðsins. Forset- ar íslands, Portúgals og Evrópuþings- ins veita þremur aðilum verðlaunin við hátíðlega athöfn í Evrópuhðllinni { Strassborg 18. nóvember.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.