Morgunblaðið - 06.11.1994, Síða 14

14 ’SUNNUDAGUR 6. NÓVEMBER 1994
MORGUNBLAÐIÐ
Repúblíkanar munu
treysta stöðu sín í báð-
um deildum Bandaríkja-
þings eftir kosningarnar
á þriðjudag. Karl Blön-
dal, fréttaritari Morg-
unblaðsins í Bandaríkj-
unum, telur að Clinton
forseti muni í vaxandi
mæli þurfa að höfða til
hægri manna
REIÐI“ og „óánægja" eru
tvö orð, sem fréttaský-
rendur hafa sérstakt dá-
læti á um þessar mundir
þegar þeir lýsa hugarástandi banda-
rískra kjósenda. Hafí Bill Clinton
Bandaríkjaforseti ekki átt sjö dag-
ana sæla fyrstu tvö árin í embætti
þá er martröð framundan. Repúblik-
anar gera sér vonir um að ná meiri-
hluta í bæði fulltrúa- og öldunga-
deild þingsins í kosningunum, sem
haldnar verða á þriðjudag. Demó-
kratar standa tæpar í öldungadeild-
inni þar sem afköst hafa verið með
minnsta móti. Nái repúblikanar
meirihluta þar mun deildin lamast.
Víst er að þeir muni vinna á og fyr-
ir vikið mun Clinton þurfa að hætta
sér lengra út á hægri vænginn en
áður vilji hann knýja fram málamiðl-
anir, en jafnframt friðþægja frjáls-
lynda demókrata. Slík jafnvægislist
er ekki á hvers manns færi og for-
seti, sem aðeins 32 prósent kjósenda
telja að verðskuldi endurkjör, mun
eiga fullt í fangi með að hemja óstýr-
ilátan þingheim.
Bölsýni Bandaríkjamanna virðist
ganga þvert á efnahagslífið, sem
tölur benda til að dafni jafnt og
þétt. Viðskiptaráðuneytið greindi frá
því fyrir viku að hagvöxtur á árs-
grundvelli hefði verið 3,4 prósent frá
júlí til loka september. Efnahagslífíð
hefur verið á leið upp úr öldudalnum
frá miðju síðasta ári og nú er batinn
farinn að leiða af sér aukna atvinnu.
Atvinnuleysi fór niður í 5,9 prósent
í september og hefur ekki verið
minna í fjögur ár. Gróskan virðist
meira að segja ætla að draga úr fjár-
lagahallanum.
Almenningur er hins vegar þeirrar
hyggju að lítið fari fyrir þessum
bata og pyngjan sé jafn létt eftir sem
áður. Fólk kvartar undan því að það
vinni meira og þéni minna, en áður,
glæpir færist í aukana (þótt tölur
sýni að þeir standi í stað) og enginn
hafi tíma fyrir íjölskylduna (sem
hlýst meðal annars af því að nú
þarf tvær fyrirvinnur í stað einnar
áður) þannig að börnin gangi laus
og endi með því að koma sér í vand-
ræði.
í augum kjósenda virkar Was-
hington-borg eins og segull á póli-
tískan áttavita stjórnmálamanna,
sem hætti skyndilega að bera hags-
muni umbjóðenda sinna fyrir bijósti
og gangi þess í stað á mála hjá hin-
um fjársterku sérhagsmunahópum
um leið og þeir stíga inn fyrir borgar-
mörkin.
Clinton hefur ferðast milli ríkja
þar sem frambjóðendur demókrata
eru í vandræðum og segir að það
þurfi „að sýna kjósendum fram á
að ástandið hefur batnað“. Málið er
hins vegar ekki svo einfalt. Ráðstöf-
unartekjur vísitöluíjölskyldunnar
drógust saman um 300 Bandaríkja-
dollara á síðasta ári. Tímaritið US
News and World Report hefur eftir
Robert Reich atvinnumálaráðherra
að karlmaður með háskólagráðu
hafi fyrir fimmtán árum þénað 49
prósentum meira en karlmaður, sem
aðeins hafði lokið tveimur árum af
menntaskóla (high school). Nú er
munurinn 83 prósent. Tímaritið vitn-
ar í Frank Levy, hagfræðing við
Massachusetts Institute of Techno-
logy, um að þrítugur maður, sem
hafði lokið sem samsvarar tveggja
ára menntaskólanámi, hafi þénað
Þingmeirihluti bandarískra demókrata í hættu
BILL Clinton forseti á kosningafundi hjá Edward Kennedy, öldungadeildarþingmanni frá Massachusetts. Það þótti til marks um ör-
væntingu Kennedys að hann skyldi leita eftir stuðningi Clintons en nýjustu skoðanakannanir gefa til kynna að hann muni halda sæti
sínu þrátt fyrir ásakanir um siðleysi og drykkjuskap. Er þessi endurreisn öldungardeildarþingmannsins ekki síst rakin til eiginkonu
hans sem þykir betri helmingurinn í því hjónabandi.
MARTRÖÐ
CLINTONS
JEB Bush (t.h), sonur George Bush, fyrrum forseta, og Lawton
Chiles heyja sjónvarpseinvígi en þeir keppa um ríkisstjóraemb-
ættið í Florída. Jeb og bróðir hans George W. þykja íhaldssam-
ari en faðir þeirra.
26 prósentum minna árið 1992 en
árið 1978.
Bandaríkjamenn eru hættir að
vera bjartsýnir. Næstum því 60 pró-
sent eru þeirrar hyggju að ameríski
draumurinn sé utan seilingar meðal-
fjölskyldunnar.
Hvert svo sem rekja má rætur
vandans eru kjósendur sammála um
að í Washington sé ekkert aðhafst
til að leysa hann. 70 prósent Banda-
ríkjamanna eru óánægð með það
hvemig störfum er háttað á þingi.
Þessi óánægja verður repúblikön-
um í hag í kosningunum 8. nóvem-
ber. Kjörtímabilið í fulltrúadeild
Bandaríkjaþings er aðeins tvö ár og
þar verður því kosið um öll sæti.
Repúblikanir þurfa að bæta við sig
40 sætum til þess að ná meirihluta.
Newt Gingrich, agameistari eða
„svipa“ þingflokks repúblikana, er
þegar farinn að búa sig undir að
taka við embætti deildarforseta af
demókratanum Tom Foley. Hann er
þó sennilega full bjartsýnn og nær
lagi er að repúblikanar bæti við sig
milli 20 og 30 sætum, en demó-
kratar haldi meirihluta sínum.
Slagurinn um
öldungadeildina
Baráttan um öldungadeildina er
meira spennandi. Þar er kjörtímabil-
ið sex ár og var með ráði gert að
kosið yrði um þriðjung sæta þar á
tveggja ára fresti til þess að útiloka
byltingarkenndar pólitískar sveifl-
ur. 100 sæti eru í öldungadeildinni,
tvö fyrir hvert ríki. Þar hafa repú-
blikanar nú þegar 44 sæti, sem
veitir þeim þó nokkuð svigrúm til
að stöðva frumvörp demókrata.
Reglur um öldunga-
deildina kveða á um
að 60 atkvæði þurfi
til að stöðva málþóf
og hefur þetta gert
repúblikönum kleift
að tala mál í hel.
Að þessu sinni
verður kosið um 35
sæti í öldungadeild-
inni, sem nú eru
skipuð 22 demókr-
ötum og 13 repú-
blikönum. Sjö repú-
blikanasæti eru tal-
in örugg samkvæmt
dagblaðinu The
Boston Globe og
repbúblikanar hafa
forskot í baráttunni
um hin sex. Aðeins
sex af 22 sætum demókrata eru
hins vegar talin örugg, demókratar
hafa forskot í baráttunni um fimm,
í fimm tilfellum má vart á milli sjá
og repúblikanar hafa náð forskoti
í kosningabaráttunni um sex sæti.
Nái demókratar öllum sætunum
nema þeim sex þar sem repúblikanar
hafa forystu mun hvor flokkur vera
með 50 þingmenn. Þá kemur A1
Gore varaforseti til skjalanna og
verður oddamaður. Nái repúblikanar
að hrifsa til sín eitt af sætunum, þar
sem frambjóðendur standa jafnir,
getur ekki einu sinni varaforsetinn
bjargað demókrötunum.
Demókratar segja að þeir hafi
verið að vinna á undanfarna daga
og vissulega hafa frambjóðendur
þeirra víða dregið á eða sigið fram
úr andstæðingum sínum. En þótt
demókratar kunni að geta afstýrt
stórslysi eru þeir engu að síður í
vandræðum.
Samkvæmt skoðanakönnun, sem
sjónvarpsstöðin
ABC og dagblaðið
Washington . Post
birtu á miðvikudag,
skiptast kjósendur
jafnt milli flokk-
anna, sem fá 47 pró-
sent hvor. Þetta er
minnsta fylgi, sem
demókratar hafa
fengið frá árinu
1950. Könnunin
bendir einnig til þess
að stuðningsmenn
repúblikana séu lík-
legri til að neyta at-
kvæðisréttar síns en
demókratar, sem
hafa því fulla
ástæðu til að vera
uggandi um niður-
stöðuna í fulltrúa-
deiidinni.
Síðustu dagana fyrir kosningar
munu landsstjórnir beggja flokka
seilast í fjárhirslur sínar og leggja
allt af mörkum þar sem mjótt er á
munum. Öllum aðferðum verður
beitt, allt frá því að nýta tæknina
til rótgrónari bragða. Sjónvarpið
kann að vera miðillinn, sem mótar
skoðanir kjósenda, en á kjördag
munu flokkarnir veija milljónum í
að sækja kjósendur, sem skráðir eru
demókratar eða reblúblikanar, og.
færa þá á kjörstað til að Ijá þeirra
mönnum brautargengi.
Bandaríkjamenn
eru hættir að
vera bjartsýnir.
IMæstum því 60
prósent eru
þeirrar hyggju að
ameríski
. draumurinnsé
utan seilingar
meðal-
fjölskyldunnar
%
L
I
I
I
»
»
I