Morgunblaðið - 30.11.1994, Side 20

MORGUNBLAÐIÐ
20 MIÐVIKUDAGUR 30. NÓVEMBER 1994
EVRÓPA
Viðbrögð við norska þjóðaratkvæðinu
Segja Noreg
geta sótt aftur
um ESB-aðild
Brussel, Bonn. Reuter.
JACQUES Delors, forseti fram-
kvæmdastjómar Evrópusambands-
ins, kvaðst í gær hafa orðið fyrir
vonbrigðum með þá ákvörðun Norð-
manna í þjóðaratkvæðinu á mánu-
dag að hafna aðild að sambandinu.
Hann 'sagði þó að Norðmönnum
væri velkomið að sækja aftur um
aðild ef þeim snerist hugur.
„Við erum vonsviknir. Norðmenn
hefðu getað lagt mikið af mörk-
um,“ sagði Delors á blaðamanna-
fundi í Brussel. „Við höldum dyrun-
um opnum áfram.... fyrir norska
vini okkar.“ Delors bætti við að
Evrópusambandið vildi bíða þar tii
eftir ríkjaráðstefnuna árið 1996
áður en hafnar yrðu viðræður við
nýja umsækjendur um aðild að
ESB.
Austurríkismenn
vonsviknir
Noregur
ÍESB
síðar?
Vín. Reuter.
FRANZ Vranitzky, kanslari
Austurríkis, kvaðst vonsvik-
inn vegna ákvörðunar Norð-
manna en lét í ljós þá von
að þeir samþykktu aðild að
Evrópusambandinu þegar
fram líða stundir.
„Þetta er sorglegt, en hef-
ur ekki slæmar afleiðingar
fyrir Austurríki,“ sagði
Vranitsky og bætti við að
Austurríkismenn myndu ekki
þurfa að taka á sig meiri
efnahagslegar byrðar við
inngönguna í ESB þótt Norð-
menn gengju ekki í samband-
ið.
„Ef til vill ganga Norð-
menn í sambandið eftir nokk-
ur ár, þegar Evrópusam-
bandið stækkar frekar,“
sagði Vranitsky.
Helmut Kohl, kanslari Þýska-
lands, tók í sama streng. „Ég mun
vinna að auknum tengslum milli
Evrópusambandsins og Noregs til
að halda. leið Norðmanna að Evr-
ópusambandinu opinni."
Ekkert stórslys
„Þetta kom ekki alveg á óvart,
en veldur samt vonbrigðum," sagði
Hans van den Broek, sem fer með
utanríkismál innan framkvæmda-
stjórnarinnar og stjómaði samn-
ingaviðræðum ESB við Norðmenn.
Klaus Hánsch, forseti Evrópu-
þingsins, sagði ákvörðun Norð-
manna óheppilega en ekkert stór-
slys. „Evrópusambandið er jafn vel
sett með 15 ríki og það hefði verið
með 16.“
•BRETAR og Frakkar hafa
stöðvað bandarísk-þýsk áform um
efnahagslega aðstoð við Úkraínu.
Kenneth Clarke, fjármálaráðher-
ar Breta, segir ESB ekki vera
alþjóðlega fjármálastofnun og
eigi því ekki að fara inn á verk-
svið Alþjóðabankans eða Alþjóða-
gjaldeyrissjóðsins.
• ÞÝSKA viðskiptablaðið Hand-
elsblatt greinir frá því að rann-
sókn á fyrirtækjum með tengsl
við kommúnistaflokka, sem grun-
uð eru um að hafa svikið fé út
úr sjóðum ESB og einstakra ríkja
nái nú einnig til fyrirtækja með
tengsl við PDS, arftakaflokk aust-
ur-þýska kommúnistaflokksins.
Til þessa hefur rannsóknin fyrst
og fremst beinst að fyrirtækjum
í ítalska héraðinu Veneto.
Viðbrögðin í Frakklandi
„Kemur sér verr
fyrir Norðmenn“
Parfs. Reuter.
FRAKKAR sögðu að sú ákvörðun
Norðmanna að hafna aðild að Evr-
ópusambandinu kæmi sér ver fyrir
þá sjálfa en sambandið. Frakkar
taka við formennsku í ráðherraráði
sambandsins 1. janúar - daginn
sem Svíþjóð, Finnland og Austurríki
ganga í ESB.
„Norska þjóðin hefur tekið þá
áhættu að lifa við hliðina á öflugu
efnahagsbandalagi og þurfa að
hlíta reglum sem það setur án þess
að hafa áhrif á ákvarðanir um
þær,“ sagði Evrópumálaráðherra
Frakka, Alain Lamassoure. Hann
bætti við að með því að hafna kvöð-
um, sem fylgdu aðild að Evrópu-
sambandinu, hefðu Norðmenn einn-
ig hafnað tækifærum.
Chirac gagnrýnir Delors
Jaques Chirac, sem hefur lýst því
yfir að hann bjóði sig fram í frönsku
forsetakosningunum á næsta ári,
notaði tækifærið til að gagnrýna
Jacques Delors, sem nýtur mests
fylgis þeirra sem hafa verið orðaðir
við embættið. „Við sjáum það núna
í Noregi að stefna framkvæmda-
stjómarinnar í Brussel hefur gert
marga Evrópubúa afhuga sam-
bandinu," sagði hann.
NORÐMENN HAFNA ESB-AÐILD
Niðurstöðunnar beðið
EIVINN Berg, sendiherra Noregs hjá Evrópusambandinu, fylgist spenntur með fréttum frá talningu í
þjóðaratkvæðagreiðslunni í Noregi á mánudag. Berg tók þátt í samningaviðræðum Norðmanna og ESB
nú og fyrir 22 árum og er þetta því í annað sinn sem þjóðin hafnar samningi sem hann hefur unnið að.
Viðbrögð á Norðurlöndum við norska þjóðaratkvæðinu
Djúpstæð vonbrig’ði
ESB-fylgismanna
Kaupmannahöfn. Morgunblaðið.
VONBRIGÐI og aftur vonbrigði er orðið, sem sænskir og danskir stjórn-
málamenn takar sér í munn, þegar þeir eru spurðir álits á niðurstöðu norsku
þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB. Carl Bildt fyrrum forsætisráðherra
Svía og leiðtogi Hægri flokksins sagði úrslitin „sögulegan ósigur fyrir
Norðurlöndin“. Hans Engell leiðtogi danska Íhaldflokksins segir óhjákvæmi-
legt að taka mið af ESB í norrænni samvinnu.
an ESB og beita sér þar, til dæmis
varðandi Eystrasaltslöndin. Skortur
á styrk gæti grafið undan norrænum
hagsmunum, þegar til lengdar léti.
Um áhrifin á norræna samvinnu
sagði Bildt að klofningur landanna
myndi vísast verða eins og hægfara
sjúkdómur, sem draga myndi mátt-
inn úr samvinnunni. Nú yrði að
hugsa hana upp á nýtt og aðlaga
nýjum aðstæðum.
Meðal ESB-andstæðinga í Dan-
mörku og Svíþjóð er norsku niður-
stöðunum ákaft fagnað. í samtali
við Morgunblaðið sagði Gudrun
Schyman formaður sænska Vinstri-
flokksins að úrslitin væru uppör-
vandi. Hún hefði ekki þorað að trúa
því að norskir andstæðingar hefðu
sitt í gegn. Mikill styrkur væri fyrir
ESB-andstæðinga í Svíþjóð að eiga
Norðmenn að nágrönnum.
Drude Dahlerup talsmaður
dönsku Júníhreyfingarinnar, sem
berst gegn ESB-aðild, sagði norsku
úrslitin hleypa auknum krafti í and-
stöðuna á Norðurlöndum.
Norræn samvinna erfiðari
Esko Aho, forsætisráðherra Finn-
lands, sagði í gær að sú ákvörðun
Norðmanna að hafna aðild að Evr-
ópusambandinu myndi gera norræna
samvinnu erfiðari. „Ég verð að við-
urkenna að norræn samvinna, jafnt
innan ESB sem á vettvangi Norður-
landa, verður erfiðari eftir þessa
ákvörðun," sagði Aho.
Heikki Haavisto, utanríkisráð-
herra Finnlands, sagði að efnahagur
Noregs væri svo sterkur að hann
teldi að Evrópusambandið þyrfti
meira á Noregi að halda en Noregur
Evrópusambandinu.
Lítil breyting frá
kosningunum ’ 7 2
Ósló. Morgunblaðið.
ÞJÓÐARATKVÆÐIÐ í Noregi um aðild að Evrópusambandinu (ESB) leiddi
í ljós margháttaðan klofning norsku þjóðarinnar, fyrst og fremst eftir bú-
setu og atvinnu. Einna mesta athygli vekur, hversu lítill munur er á at-
kvæðagreiðslunni nú og árið 1972 er Norðmenn greiddu atkvæði um hvort
þeir ættu að ganga í Evrópubandalagið.
Á landsbyggðinni greiddu 41%
atkvæði með aðild en 59% höfnuðu
í samtali við Morgunblaðið í gær
sagðist Hans Engell hafa vonast
eftir samþykki Norðmanna í þjóðar-
atkvæðagreiðslunni, þó að niður-
stöðurnar kæmu honum ekki á óvart.
Nauðsynlegt væri að átta sig á hve
efnahagslegar aðstæður Noregs
væru ólíkar þvi sem gerðist á hinum
Norðurlöndunum. Olíuhagnaðurinn
hefði verið notaður í víðtækt styrkja-
kerfi handa dreifbýlinu og því hefðu
hin Norðurlöndin ekki efni á.
Um norræna samvinnu sagði En-
gell að hann áliti að nota ætti Norð-
urlandaráð sem samnorrænt svið
gagnvart ESB, ekki með því að að-
laga Norðurlandaráð að ESB-mál-
efnum, heldur nýta þann styrk, sem
samvinnan og tengslin sem hún
skapaði fælu í sér. Um áhrif niður-
stöðunnar á ísland sagðist Engell
telja að hún myndi draga úr Evrópu-
umræðunni þar.
Poul Nyrup Rasmussen forsætis-
ráðherra Dana sagði í viðtali við
danska útvarpið að úrslitin væru sér
vissulega mikil vonbrigði.
Sögulegur ósigur
í sama streng tók Ingvar Carlsson
forsætisráðherra Svía. Hann hefði
vonast eftir Norðmönnum í norræna
hópinn innan ESB, meðal annars til
að styðja við norræna viðleitni þar
til að draga úr atvinnuleysi.
í samtali við .Morgunblaðið sagði
Mats Hellström, sem bæði er Evr-
ópuráðherra og norrænn samstarfs-
ráðherra, um niðurstöðurnar að þær
fylgdu leikreglum lýðræðisins. Sem
áhugamaður um norræn málefni
gæti hann hins vegar ekki annað
en harmað niðurstöðurnar, því aðild
Noregs hefði verið kærkominn
stuðningur við norræn áhersluatriði
innan ESB. Nú þyrftu norrænu að-
ildarlöndin hins vegar að vinna því
betur að því að koma þeim áleiðis,
um leið og löndin þijú þyrftu að
sinna hagsmunum Noregs og íslands
innan ESB.
Carl Bildt kallaði úrslitin söguleg-
an ósigur Norðurlandanna, því með
þeim hyrfi tækifærið til að safna
Norðurlöndunum fjórum saman inn-
henni. í borgum og stærri bæjum
voru 55% fylgjandi aðild en 45%
andvígir. Því minni sem bæimir eru,
þeim mun meiri andstaða við aðild.
Mest fylgi við aðild var í Bærum á
Óslósvæðinu, 74,7%. Mest andstaðan
var í Flakstad í N-Noregi, 93,7%.
Meðal þeirra sem greiddu atkvæði
gegn aðild, voru sjómenn í suður-
hluta Noregs og er óhagstæðum
samningi Norðmanna við ESB um
makrílveiðar kennt um. Meiri and-
staða var við aðild þar sem atvinnu-
ástand er gott en þar sem atvinnu-
leysis gætir og mikil andstaða var
við aðild í landbúnaðarhéruðum í
N-Noregi, þrátt fyrir að þau myndu
njóta enn frekar góðs af styrkjum
við landbúnað en suðurhéruðin.
Helmingur hafði
kosningarétt 1972
Þá vekur það athygli hversu lítill
munur er á niðurstöðunni nú og í
atkvæðagreiðslunni um aðild að EB
árið 1972, því aðeins 53,3% kjósenda
nú höfðu kosningarétt fyrir 22 árum.
Þá greiddu 53,5% Norðmanna at-
kvæði gegn aðild en 46,5% voru
henni meðmæltir.
í kjölfar atkvæðagreiðslunnar,
sem fram fór 25. september 1972,
sagði ríkisstjórn Verkamannaflokks-
ins, undir forsæti Trygve Bratteli af
sér og við tók þriggja flokka stjórn
Kristilega þjóðarflokksins, Mið-
flokksins og frjálslyndra. Forsætis-
ráðherra varð Lars Korvald. Ríkis-
stjórn hans hóf viðræður við EB um
viðskiptasamning, sem náðist og tók
hann gildi 1. júlí 1973.