Morgunblaðið - 31.12.1994, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 31.12.1994, Blaðsíða 20
20 LAUGARDAGUR 31. DESEMBER 1994 _l MORGUNBLAÐIÐ n ERLEIMT Eru sumar stjarnanna eldri en alheimurinn? A einu árí hefur Hubble-sjónaukinn rennt styrkari stoðum undir sumar kenningar stjarnfræðinnar en öðrum virðist hann koll- varpa, vísindamönnúm til mikillar furðu. AR ER liðið síðan komið var fyrir nýjum sjón- glerjum í Hubble-sjón- aukanum en með þeim geta menn skyggnst lengra út í geiminn pg lengra aftur í tímann en nokkru sinni fyrr. Flestir bjugg- ust við, að Hubble myndi styrkja þá mynd, sem stjarnfræðingar gera sér af alheimnum, og það hefur hann líka gert að sumu leyti en nýju og skýru myndirnar frá honum hafa einnig kollvarpað mörgum vinsælum kenningum og gert leyndardóminn mikJa kannski enn torráðnari en áður. Vegna upplýsinganna frá Hubble eiga stjarnfræðingar enn erfiðara en áður með að svara spurningum eins og þessum: Hve gamall er alheimurinn? Hvernig óx hann og dafnaði eftir burðinn, óskiljanlegan hita og hamfarir Hvellsins mikla, og hvernig varð hann að þeirri stjörnum prýddu dásemd, sem hann er nú? Þessar eru „hinar hinstu spurn- ingar um sköpun alheimsins, stöðu okkar í honum og jafnvel um tií- veru guðs" segir Joseph Silk, stjarnfræðingur við Kaiiforníuhá- skóla, í nýrri bók, „Sögu alheims- HVERNIG varð alheimurinn að þeirri stjörnum prýddu dásemd, sem hann er nú? ins". John Bahcall, stjarneðlis- fræðingur við Princeton-háskóla, segir, að sumar upplýsinganna frá Hubble séu mjög furðulegar en aðrar styðji fyrri athuganir stjarn- fræðinga og kenningar þeirra um tilurð alheimsins. Gífurlegt svarthol Hubble hefur fundið fleiri vís- bendingar um, að alheimurinn hafí fæðst í mikilli sprengingu, Hvellinum mikla, og tekið gagn- gerum breytingum á ævi sinni. — Hann hefur tekið myndir af pönnu- kökulöguðum diskum úr ryki og gasi í kringum helming ungra stjarna í Orion-stjörnuþokunni en hér er um að ræða hráefnið í nýj- ar reikistjörnur. Þær hafa þó ekki fundist enn en talið er mjög líklegt að þær séu til staðar. — Komið hafa fram áreiðanlegar upplýs- ingar um, að gífurlegt svarthol, jafngildi þriggja milljarða sólna, svelgi í sig efni í vetrarbrautinni M87, nágranna vetrarbrautarinn- ar okkar. — Hubble hefur fundið þyngstu frumefni, sem vitað er um úti í geimnum, leifar fornra Þörf á pólitískri og siðferðilegri endurnýjun José Maria Aznar, formaður Lýðflokksins á Spáni, gerir í viðtali við Ragnar Braga- son, fréttaritara Morgunblaðsins í Madrid, grein fyrir helstu stefnumálum sínum en líkur þykja á því að Aznar verði næsti forsætisráðherra Spánar. JOSE Maria Aznar ásamt Felipe Gonzalez, forsætisráðherra Spánar. Hann vonast til að taka við embættinu beri Lýðflokkurinn sigur úr býtum í næstu þingkosningum. LIKLEGT er að Spánn standi á krossgötum. Eftir 12 ár í ríkisstjórn eru farin að sjást þreytu- merki á PSOE, Sósíalistaflokki, Felipe González, forsætisráðherra frá árinu 1982. Hann er umsetinn gagnrýnendum og má þar nefna fjölmiðla, verkalýðsfélögin og öfl innan sjálfs Sósíalistaflokksins, sem er klofinn. Fylgi flokksins hefur líka farið minnk- .---------- andi jafnt og þétt síð- ustu ár. Er þar ýmist um kennt spillingu, efnahaginum eða óút- skýranlegri hringrás stjórnmálanna. Enginn ræðst þó jafn harkalega að sósíalistunum og Lýðflokkurinn, PP, sem er stærsti stjórnarandstöðuflokkur- inn. Má jafnvel segja að um sé að ræða einvígi á milli leiðtoga hans, José María Aznar, og Felipe González. Aznar hefur ástæðu til að vera ánægður með framgöngu sína. í kosningunum til Evrópuþingsins síðastliðið sumar vann Lýðflokkur- Franco- ímyndinni skolað burt inn í fyrsta sinn sigur á sósíalist- um. Ef sú saga endurtekur sig í næstu þingkosningum, sem ættu að fara fram innan þriggja ára, verður Aznar forsætisráðherra Spánar. Franco-stimpillinn José María Aznar er 41 árs, kvæntur og þriggja barna faðir. Hann hefur verið formaður Lýð- _______ flokksins í fimm ár. Þegar hann settist við stjórnvölinn reið mest á að skola í burt þeirri Franco-ímynd sem enn loddi við flokkinn. Flestir eru sammála um að það hafi tekist. Samt sem áður er fyrsta spurning fréttaritara Morgunblaðsins um Francisco Franco, einræðisherra Spánar 1939-1975. Hvert er álit Aznars á Franco? „Ég held að pólitískur dómur um stjórnarfyrirkomulag þar sem hvorki er lýðræði né frelsi sé aug- ljós: slíkt fyrirkomulag dæmir sig sjálft - það á engan rétt á sér. Hvað snertir sögulegan dóm um Franco og tímabilið sem kennt er við hann, þá er það verkefni fyrir sagnfræðinga." José María Aznar hefur verið sakaður um að vera þvoglumælt- ur, og fer ekki hjá því að það sé rétt. Hann hefur líka verið sakað- ur um að hafa engan persónu- leika. Af dökkum, skörpum augun- um að dæma er sú lýsing röng. Hann er almennt álitinn heiðarieg- ur maður, en slíkt er ekki of al- gengt í spænskum stjórnmálum. Eg spyr hann næst hvernig hann myndi skilgreina Lýðflokkinn. „Lýðflokkurinn er flokkur kristinna demókrata, bæði íhalds- amra og frjálslyndra. Líkt og aðr- ir slíkir fiokkar í Evrópu er mark- mið okkar að berjast fyrir frjáls- ræði einstaklingsins - að virðing sé borin fyrir honum, en líka að hann sé ábyrgur gerða sinna. Okkar skoðun er sú að ríkið eigi að verja einstaklinginn - ekki að hefta hann. Við erum því gegn sósíalisma. Við viljum opið, frjálst þjóðfélag." Auka þarf hófsemi og samkeppni En margir halda því fram að rík- isstjóm Felipe González sé orðin jafn hægrisinnuð og Lýðflokkurinn. Hvaða munur er á þessum flokkum? „í fyrsta lagi þarf að gefa þjóð- inni aftur þá von sem hefur glat- ast. Sú svartsýni sem er allsráð- andi nú um stundir verður að víkja fyrir bjartsýni. í því _______ sambandi legg ég sér- staklega áherslu á að endurreisa sjálft kerfið, þar á meðal fjárlögin, og allt sem viðkemur hinu opinbera. Það þarf að auka hófsemi og samkeppni. Ríkið verð- ur einfaldlega að vera betur rekið. Stærsta vandamálið núna er auð- vitað atvinnuleysið, næstum 20%. Ef við viljum halda áfram að búa í því velferðarþjóðfélagi sem við höfum vanist, þá er nauðsynlegt að hvetja til fjárfestingar og sparnaðar." Hver er afstaða Lýðflokksins til Evrópusambandsins? González um setinn gagn- rýnendum „Við erum fylgjandi þátttöku Spánar í Evrópusambandinu. Um- fram allt viljum við samhenta, lýð- • ræðislega og trausta Evrópu. Við viljum að Evrópa skipti máli á al- þjóðlegum vettvangi, sérstaklega hvað varðar friðargæslu og þróun- arhjálp. Hins vegar er ég þeirrar skoðunar að sambandið þurfi að vera byggt á raunsæum og skyn- samlegum grunni. Og, enn og aft- ----------, ur, einingin er fyrir öllu." Telurðu að Evrópu, ogþá sérstaklega Spáni, steðji hætta af fram- vindu mála í Norður- Afríku? „Heittrúarstefnan í Norður-Afr- íku er vissuiega áhyggjuefni. Skærurnar í Alsír gætu auðveld- lega breiðst út til Túnis, og víðar. Viðkomandi ríkisstjórnir hafa svikið öll sín loforð í fleiri ár og atvinnulaus ungmenni eru örvænt- ingarfull. Ofan á það bætist svo sú staðreynd að ríku þjóðirnar hafa minnkað fjárfestingar í þess- um heimshluta mikið." i J ^i
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.