Morgunblaðið - 25.01.1995, Page 38

38 MIÐVIKUDAGUR 25. JANÚAR 1995
MORGUNBLAÐIÐ
C tfUTAs
'S tANÐ
JÖLAMERKI
IW
BARKAUmiDISSJÓÐUB
rHOBVAlDSfNSFÉlACSIKS

íói ííh.awíí im
Hluti jólamerkjanna 1994.
Jóla- og líknar-
merki 1994
FRÍMERKI
Jólamerki Thorvaldsenfélagsins,
Framtíðarinnar, Rotaryklúbbs
Hafnarfjarðar, Líknarsjóðs Lions-
klúbbsins Þórs, Kaþólska söfn-
uðarins og Ungmennasambands
Borgarfjarðar.
ENN VIL ég halda þeim sið,
sem tíðkazt hefur um mörg ár,
að segja eitthvað frá þeim jóla-
og líknarmerkjum, sem út koma
fyrir hver jól. Bolli Davíðsson í
Frímerkjahúsinu hefur sem jafnan
áður sent þættinum þessi merki
og jafnframt upplýsingar um þau.
Sigurður H. Þorsteinsson hefur
lánað þættinum til myndatöku ein-
tak af fyrsta íslenzka jólamerkinu.
Færi ég þeim báðum beztu þakkir
fyrir.
Eins og lesendur muna e.t.v.,
hefur í þessum þætti um nokkur
ár verið sagt frá lítilli könnun um
notkun jólamerkja af ýmsum gerð-
um á jólapóstinn. Ekki verður að
þessu sinni staldrað við slíka könn-
un. Hins vegar virðist mér alveg
ljós af eigin reynslu, að notkun
þess konar merkja fari síminnk-
andi. Er ég sjálfur ekki í vafa um,
að útgáfa sérstakra jólafrímerkja
á sinn þátt í þessum samdrætti
samfara því, að verð jólamerkja
er full hátt, þegar miðað er við
burðargjald póstsins. En því má
ekki heldur gleyma, að hönnunar-
og prentkostnaður er verulegur,
og hann hefur að sjálfsögðu áhrif
á verð merkjanna. Svo má ekki
heldur gleyma því, eins og minnzt
var á í fyrra, að margir kaupa
þessi merki til styrktar góðum
málefnum. Að þessu sinni komu
út sex jóla- og líknarmerki, en
Jólamerki
Thorvaldsensfélagsins
Það hefur oftsinnis komið fram
í þessum þáttum, að Thorvalds-
ensfélagið hóf útgáfu jólamerkja
árið 1913. Frá þessu segir í Morg-
unblaðinu 18. nóv. 1913. Má vel
vera, að einhveijum lesenda blaðs-
ins nú þyki gaman að sjá, hvað
þá var sagt í blaðinu um þetta
framtak. Læt ég því frásögnina
koma hér óbreytta, en hún er á
þessa leið:
„Sú nýung er að gerast hér á
landi, að gefin verða út svokölluð
jólamerki, eins og venja hefir ver-
ið erlendis síðustu 5 árin. Hefír
Thorvaldsensfélagið tekið upp
hugmyndina og fengið einkarétt
hjá stjómarráðinu á útgáfu merk-
isins um 10 ára tímabil.
„Hvað eru jólamerki?" munu
margir spyrja. Og í þessu sam-
bandi skal sagt frá jólamerkjum,
eins og þau tíðkast erlendis.
Fyrir nokkrum árum fekk Hol-
böll póstmeistari í Charlottenlund
á Sjálandi þá hugmynd, að gefa
út lítil frímerki - örlítið stærri en
hin vanalegu burðareyrismerki á
bréf. Fékk hann í lið með sér
ýmsa málsmetandi menn í Dan-
mörku, sem undir eins komu hug-
myndinni í framkvæmd. Merkin
voru prentuð og kölluð jólamerki.
Tilætlunin var sú, að þeir sem
bréf eða kort sendu um jólin til
vina og kunningja, keyptu jóla-
merkið fyrir að eins 2 aura, og
létu það fylgja bréfínu. Allur arður
af sölu merkisins gekk til berkla-
hæla í Danmörku. Hafa síðan á
hveiju ári verið gefin út jóla-
aftur á móti átta í fyrra. Segir
það einnig nokkra sögu um þá
þróun, sem hér hefur orðið. Raun-
ar hafði Ungmennafélag Dala-
manna og Norður-Breiðfirðinga
ætlað að slást í hópinn sem áður,
en vegna mistaka fórst það fyrir
í þetta sinn. Mun Ungmennafélag-
ið gefa út merki að ári.
Fyrst verður þá fyrir jólamerki
Thorvaldsensfélagsins. A því er
50 ára lýðveldismerkið með ár-
töiunum 1944-1994. Þannig
minnist félagið þessa atburðar í
sögu íslenzku þjóðarinnar. Næst
kemur svo jólamerki Framtíðar-
innar á Akureyri. Á því er mynd
af stofnanda félagsins og fyrsta
formanni þess, Þorbjörgu Stefáns-
dóttur, en aldarafmæli hennar var
einmitt á liðnu ári. Rotaryklúbbur
Hafnarfjarðar kemur þessu næst
með líknarmerki sitt. Líknarsjóður
Lionsklúbbsins Þórs gefur sem
fyrr út merki til ágóða fyrir
Tjaldanesheimilið í Mosfellsbæ.
Er það með sömu mynd og und-
anfarin ár af Dómkirkjunni í
Reykjavík, en litasamsetning er
breytt og svo kemur ártalið 1994.
Kaþólski söfnuðurinn gefur í
fímmta skipti út jólamerki, en þau
hafa öll verið eins, einungis breytt
um ártal. Þá er að lokum jóla-
merki frá Ungmennasambandi
Borgarfjarðar, en það var stofnað
1912, svo sem fram kemur á
merkinu. Borgfírðingar hafa kirkj-
ur sem myndefni, og varð kirkjan
í Hvammi í Norðurárdal nú fyrir
valinu. Var hún reist árið 1880. í
fyrra gaf Ungmennasambandið
þessi merki bæði tökkuð og ótökk-
uð, en nú er merkið ótakkað. Tel
ég þetta framför, enda er of mik-
ið sölubragð af því að hafa merk-
in bæði tökkkuð og ótökkuð.
Botí uuppt IJiMÍÖisr
’kf' z w r *« 4t> •

Fyrsta jólamerkið 1913.
merki, sem seljast í hundrað þús-
unda tali, og við það hefír safnazt
nóg fé til þess, að reisa nýtt
berklahæli. Hugmyndin hefír verið
tekin upp af ýmsum öðrum þjóð-
um, og allsstaðar hefir jólamerkið
fengið hinar beztu undirtektir
manna.
Thorvaldsensfélagið á sannar
þakkir skilið fyrir að hafa flutt
hingað þessa ágætu hugmynd.
Hefír þetta félag og sýnt það í
verkinu, að alvara fylgir gjörðum
þess í hvívetna og væri óskandi
að eigi yrði árangurinn minni í
þetta sinn, en hann hefír orðið af
öðrum fyrirtækjum þessa ágæta
félags. Állur arður félagsins og
bazar þess er notaður handa fá-
tækum bömum, og er það sízt
vanþörf í þessum bæ, að eitthvað
sé gjört fyrir fátæk og veik börn.
Ef vel ætti að vera, ætti ekkert
það bréf að sendast héðan úr
bænum, sem eigi bæri jólamerkið.
Það kostar að eins 2 aura - og
þá upphæð geta allir gefíð fátæk-
um. - Carol.“
Jón Aðalsteinn Jónsson
ÍDAG
VELVAKANDI
Svarar í síma 569 1100 frá 10-12 og 14-16
frá mánudegi til föstudags
BRIDS
Umsjón Guðm. Páll
Arnarson
SPENNAN var vægast sagt
í lágmarki í úrslitum
Reykjavíkurmótsins í
sveitakeppni, sem spiluð
voru um síðustu helgi. Báð-
ir undanúrslitaleikirnir unn-
ust með yfirburðum og úr-
slitaleikurinn milli VÍB og
Landsbréfa var einstefna
frá upphafí. Eftir 32 spil
af 64 var staðan 99-28 sveit
VÍB í vil, en slíkt forskot
er nánast vonlaust að vinna
upp. Enda fór það svo að
Víb-veijar bættu við og
unnu leikinn með 93 IMPa
mun. Sveit VÍB er skipuð
Ásmundi Pálssyni, Guð-
laugi R. Jóhannssyni, Herði
Amþórssyni, Karli Sigur-
hjartarsyni og Emi Arn-
þórssyni. Lítum á óvenju-
legt spil úr síðustu lotunni:
Vestur gefur; allir á
hættu.
Norður
♦ Á6
V ÁK9863
♦ 73
♦ Á108
Vestur Austur
♦ K97432 ♦ DG10
V D75 IIIIH * G104
♦ 108 111111 ♦ -
♦ 74 ♦ KDG6532
Suður
♦ 85
♦ 2
♦ ÁKDG96542
♦ 9
í opna salnum voru Guð-
laugur og Örn í NS gegn
Jóni Baldurssyni og Sævari
Þorbjörnssyni:
Vestur Norður Austur Suður
S.Þ, Ö.A. J.B. G.RJ.
2 tígiar* 2 hjörtu 4 spaðar 6 tiglar
Pass 7 tíglar Pass Pass
Pass
* MULTI, þ.e. veikir tveir í lyarta eða spaða.
I opna salnum voru Ás-
mundur og Karl í AV, en
Guðmundur P. Amarson og
Þorlákur Jónsson í NS. Ás-
mundur taldi spaðalitinn full
gisinn til að vekja á veikum
tveimur og þar með fengu
NS meira rými til rannsókna:
Vestur Norður Austur Suður
Á.P. ÞJ. K.S. G.P.A.
Pass 1 hjarta 3 lauf 3 tíglar
Pass 3 grönd Pass 4 tíglar
Pass 5 grönd Pass 7 tíglar
Pass Pass Pass
Leikurinn hvorki vannst né tapaðist á þessu
Var Davíð bara
að plata?
MIG langar að vita hvern-
ig eigi að standa að breyt-
ingu á niðurfellingu á
ekknaskatti og hvort búið
sé að afnema tvísköttun
á lífeyrissjóðsgreiðslur.
Davíð Oddsson sagði
fyrir áramótin að fella
ætti niður þessa skatta,
en eitthvað virðist lítið um
efndir í þessum málum.
Nú langar mig að fá skýr
svör við því hvemig þessu
verður háttað.
Ég kannaði málið niðri
í Tryggingastofnun og
fékk þau svör þar að þessi
niðurfelling væri aðeins
fyrir sjötíu ára og eldri.
Er þetta rétt?
Það er sama hvert ég
sný mér til að fá svör,
enginn virðist vera með
þetta á hreinu.
Margrét Guðnadóttir
Hækkun
fasteignagjalda
ÞRÁTT fyrir loforð R-list-
ans þess efnis að ekki
verði lagðir meiri skattar
á almenning hafa fasteig-
nagjöidin hækkað svo um
munar. í fyrra voru fast-
eignagjöldin mín 48.000
en hafa hækkað upp í
61.556 fyrir þetta ár.
Á íbúðina mína, sem
er um 70 fm, var lagt
11.471 krónu holræsa-
gjald, og bílskýli sem fylg-
ir henni slapp ekki heldur,
en á það var lagt 1.145
krónur.
Ef þetta er ekki skatt-
ur, hvað er það þá?
Sigríður Björnsdóttír,
Skúlagötu 40a,
Sjálfsagður
öryggis- og
menningar-
skattur
RÉTT eins og Vegagerð-
in, símaþjónusta og raf-
orkufyrirtækin er Ríkisút-
varpið almenningseign;
þjónustufyrirtæki sem
samhyggja fólks sér fyrir
rekstrarfé. Nú, þegar ís-
lensk náttúra hefur minnt
óþyrmilega á sínar
dekkstu hliðar, sjá von-
andi sem flestir að RÚV
þarf allra stuðning til þess
að halda úti sem bestu
miðlunarkerfi og upplýs-
ingaöflun. Ný langbylgju-
stöð og öruggara dreifi-
kerfí fyrir alla útvaps- og
sjónvarpsmiðla kostar
hundruð milljóna króna.
Öll eigum við að greiða
lögboðið afnotagjald með
góðum huga, einnig þeir
sem harðast hafa barist
gegn því. Við megum svo
ekki heldur gleyma því
að 200-400 milljónir
króna sem ganga til inn-
Iendrar dagskrárgerðar
(hvernig svo sem stundum
tekst til) er sjálfsagður
menningarskattur; líkt og
sá skattur sem rennur t.d.
til sérskóla landsmanna.
Öryggismál eru hafín yfir
samkeppni en menningar-
starf er það ekki. í menn-
ingarstarfí, aftur á móti,
verður að tryggja að ýtt
sé undir málrækt, nýja
vaxtarbrodda, alhliða fjöl-
breytni o.fl., samhliða
samkeppninni.
Það getur þjónustufyr-
irtæki með góðri stjórn, í
sameign almennings.
Ari Trausti
Guðmundsson
Tapað/fundið
Lyklar fundust
FJÓRIR lyklar í leður-
hulstri fundust í Stigahlíð
sl. sunnudag. Upplýsingar
í síma 687215 á kvöldin.
Filma fannst
í sumar
ÁTEKIN fílma fannst við
Tjörnina 17. júní sl. Upp-
lýsingar í síma 687215 á
kvöldin.
Húfa tapaðist
KONA sem tók leigubíl
frá Hótel Sögu vestur á
Framnesveg um kl. 13
föstudaginn 20. janúar
gleymdi húfu í sætinu.
Hún er drapplituð með
tveimur laufum í hnakka
úr sama efni. Finnandi
vinsamlega hringi í síma
73377.
Úr fannst
KVENÚR fannst í Þing-
holtsstræti, nær Lauga-
vegi, aðfaranótt sl.
laugardags. Upplýsingar
í síma 25125.
Poki í Norðurleið
STÓR poki merktur IKEA
tapaðist í Norðurleiðarr-
útunni sunnudaginn 15.
janúar sl. Viti einhver um
pokann er hann beðinn
að hringja í síma
95- 36578.
SVART úr af gerðinni
Raymond Weil tapaðist sl.
laugardagskvöld, líklega
á Laugavegi. Úrið var eig-
andanum kærkomin gjöf
og eru allar upplýsingar
um það vel þegnar í síma
620275. Fundarlaun.
Pils töpuðust
TVÖ síð pils, annað bláró-
sótt og hitt brúnt pijóna-
pils, hneppt- á hlið, töpuð-
ust, mögulega á ferðalagi
á milli Húsavíkur og
Reykjavíkur í haust.
Kannist einhver við að
hafa fundið þessi pils,
annaðhvort á Húsavík eða
í Reykjavík, er hann vin-
samlega beðinn að hafa
samband í síma
96- 41714.
Gæludýr
Kettlingur
GRÁBRÖNDÓTT 12
vikna læða fæst gefins á
gott heimili. Upplýsingar
í síma 655445.
Kettlingur óskast
VIL eignast kettling af
norskum skógarkattaætt-
um. Má vera blandaður.
Upplýsingar í síma 22540
eftir kl. 18.
Víkveiji skrifar...
að var ýmislegt fróðlegt, að
mati Víkverja, sem kom fram
í samtali Morgunblaðsins sl. sunnu-
dag, við Birgi Isleif Gunnarsson,
seðlabankastjóra, formann banka-
stjórnar Seðlabanka íslands. Vík-
veiji getur þó ekki stillt sig um að
lýsa öðrum skoðunurn, en þeim sem
fram komu hjá seðlabankastjóra,
þar sem hann tjáði sig um afkomu-
vanda íslenskra viðskiptabanka og
beinlínis hrósaði þeim í samanburði
við banka á Norðurlöndum, sem
áttu í miklum erfiðleikum fyrir
svona tveimur til þremur árum.
xxx
Orðrétt sagði Birgir ísleifur:
„Varðandi stöðu bankanna
yfirleitt vil ég benda á að þeir hafa
oft verið gagnrýndir fyrir of háa
vexti. Vaxtastig bankanna hefur
auðvitað mótast af þeirra afkomu
því þeir hafa þurft að vinna sig sjálf-
ir út úr sínum vanda. Mér finnst
að menn þurfí að virða það við ís-
lenska bankakerfið að það er sjálft
að vinna sig út úr vandanum öfugt
við banka á Norðurlöndum sem
hafa þurft á miklu fjármagni að
halda frá ríkinu. M.ö.o. borguðu
skattgreiðendurnir beint fyrir tap
bankanna í þessum löndum.“ Vík-
veiji er þeirrar skoðunar, að það sé
í raun og veru miklu réttlátari ráð-
stöfun, að fara Norðurlandaleiðina,
og láta skattgreiðendur alla greiða
útlánatöp bankanna, en ekki ís-
lensku leiðina, þar sem lánastofnan-
ir hafa níðst á viðskiptavinum sín-
um, vel að merkja, þeim sem í skil-
um standa og látið þá eina um að
fjármagna töpin, sem iðulega hafa
verið afleiðing rangra ákvarðana
bankastjórnenda.
xxx
Hvað er svona sjálfsagt við það,
að viðskiptavinir bankanna,
sem í skilum standa, þurfi einir að
axla þær byrðar, sem miklum út-
lánatöpum bankanna fylgja? Sér-
staklega vill Víkveiji taka það fram,
að hann telur það vera hróplegt
óréttlæti, að slíkur háttur skuli vera
hafður á, þegar um ríkisbanka er
að ræða. Þar eru pólitískt ráðnir
bankastjórar við völd og þar eru
pólitískt kjörin bankaráð einnig. Er
þá ekki fullkomlega eðlilegt, að það
séu þeir sem kusu slíkar banka-
stjórnir yfir sig, sem borgi brúsann,
þegar afskriftir eru miklar, en ekki
bara þeir sem eru í viðskiptum við
viðkomandi banka? Segja má, að
öðru máli gegni um einkabanka,
því þar eiga eigendurnir þess kost,
að reka þá stjórnendur sem bera
ábyrgð á óhóflegum útlánatöpum.
XXX
Víkveiji er þeirrar skoðunar, að
viðskiptabankamir eigi alls
ekki skilið það hrós, sem seðla-
bankastjóri gefur þeim í áðurnefndu
viðtali og það sé nánast hlægilegt,
að tala um að bankakerfið sé sjálft
að vinna sig út úr vandanum. Því
ef það væri rétt, sæju skuldunautar
bankanna, sem i skilum eru, árang-
ur af þeirri vinnu bankanna í formi
lægri vaxta, aukinnar hagræðingar,
lækkunar rekstrarkostnaðar og í
öðrum þess háttar aðgerðum, sem
þýddu í raun og veru að bankakerf-
ið væri sjálft að vinna sig út úr
vandanum. Þvert á móti sjá þeir
okurvexti, í nánast verðbólgulausu
þjóðfélagi, þar sem viðskiptavinun-
um er sendur tapreikningur bank-
anna í allt of háum vaxtamun, háum
þjónustugjöldum og fleiru. Það eru
því viðskiptavinir bankakerfisins
sem eru að vinna kerfið út úr vand-
anum, en ekki kerfið sjálft.