Morgunblaðið - 29.05.1999, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 29.05.1999, Blaðsíða 34
34 LAUGARDAGUR 29. MAÍ 1999 MORGUNBLAÐIÐ ERLENT Áframhaldandi þrengingar evrunnar Staða evrunn- ar talin tilefni til árvekni Frankfurt, Parfs. AFP. ERNST Welteke, verðandi banka- stjóri þýska seðlabankans, sagðist í gær vera áhyggjufullur vegna geng- isfalls evrunnar, hinnar sameigin- legu myntar ellefu Evrópusam- bandsríkja, að undanförnu og að sú þróun yrði að stöðvast. Welteke sem mun taka við starfi Hans Tietmeyer, núverandi bankastjóra, í september nk. sagði í viðtali við CNN að vissu- lega yllu tíðindi undanfarinna vikna áhyggjum en sagði jafnframt að það væri erfiðleikum bundið að spyrna við fótum er markaðurinn væri ann- ars vegar. Á hádegi í gær var gengi evrunnar gagnvart bandaríkjadal skráð á 1,0500 dali í kauphöllum í Lundún- um. Á fimmtudag fór gengið niður í 1,0407, hið lægsta síðan evrunni var ýtt úr vör í janúar sl. Welteke lagði á það áherslu að ríkin ellefu sem að evrunni standa mættu ekki slaka á kröfum sínum um leyfilegan halla á ríkisfjárlögum og sagði hann að þetta ætti einnig við um ríkisstjórn ítalíu sem í vik- unni tilkynnti að ómögulegt kynni að verða að standa við fyrri skuld- bindingar um fjárlagahalla sem ekki mætti fara yfir 2% af vergri þjóðar- framleiðslu. Þá sagði Welteke að seðlabanka Evrópu bæri að fylgjast mjög grannt með þróun mála á Ital- íu. Gengisfallið sýnir fram á nauðsyn aðhalds Hans Tietmeyer sagði í ræðu sem hann hélt í París í gær að ríkisstjórn- ir aðildarríkja myntbandalags Evr- ópu yrðu að halda sig innan þess fjár- lagaramma sem ákveðin hefði verið sameiginlega. Gengisfall evrunnar í vikunni sýni fram á nauðsyn mikils aðhalds. „Evrunni hefur gengið vel þrátt fyrir vægt gengisfall gagnvart bandaríkjadal en við verðum að gæta vel að framtíðarþróuninni," sagði Ti- etmeyer. Þá sagði Tietmeyer að sum hinna ellefu ríkja væru talsvert langt frá þeim skilyrðum sem samþykkt hefðu verið og að slíkt kynni að hafa skaðað traust markaðarins á evrunni. Reuters Kosningabarátta í Jakarta STUÐNINGSMENN Lýðræðis- flokks alþýðu á Indónesíu veif- uðu fánum er þeir óku um götur höfuðborgarinnar Jakarta í gær. Þingkosningar fara fram í land- inu 7. júní í fyrsta sinn í 40 ár. Leiðtogi Lýðræðisflokksins situr i fangelsi, og ekki er búist við að hann verði forseti. Tugir þús- unda stuðningsmanna eins helsta stjdrnarandstöðuflokksins, Indónesísku lýðræðisflokksbar- áttunnar, fóru einnig um götur Jakarta í gær og hrópuðu slag- orð til stuðnings flokksleiðtogan- um, Megawati Sukarnoputri, sem talinn er eiga mikla möguleika á sigri í forsetakosningum er fara fram í nóvember. Engar fregnir bárust af óeirðum í Jakarta í gær. „í ESB eru allir jafnir, en sumir eru jafnari en aðrir," segir hol- lenski þingmaðurinn Pieter Stoffelen og forseti Benelux-þings- ins. Af þessu hafa Benelux-löndin dregið áþreifanlegar ályktanir, eins og heyra mátti á nýafstaðinni ráðstefnu þess og Norðurlandaráðs um svæðasamstarf í stækkuðu Evrópusambandi. Að mati Stoffelens eiga litlu löndin í ESB um að velja að standa saman og hafa áhrif, eða bauka hvert í sínu horni og hafa engin áhrif. Benelux-löndin hafa því stór- lega eflt samstóðu sína undanfarin ár. En andspænis stækkun ESB hafa þau þó ekki svörin við öllu á reiðum höndum, segir Tom de Bruijn deildarstjóri í hollenska ut- anríkisráðuneytinu. Rökrétt álykt- un af auknu samstarfi sé ekki að litlu löndin sameinist um fulltrúa í framkvæmdastjórnina. Markvisst samstarf Benelux-landanna vekur spurningar um samstarf norrænu landanna innan ESB. Frá efnahagssamstarfi til pólitískrar samvinnu Samstarf Benelux-landanna stendur á gömlum merg og saga þess er samofin sögu Evrópusam- starfsins eftir stríð. Þegar 1943 var gengi hollensku myntarinnar og þeirrar belgísku hnýtt saman og árið eftir komu löndin þrjú á tolla- bandalagi, sem þróaðist í að 1969 urðu löndin eitt tollsvæði. Efna- hagsbandalag Benelux-landanna var stofnað 1958 og innsiglað með sáttmála landanna þar að lútandi 1960. Efnahagsleg nátenging land- anna var því orðin að raunveru- leika snemma. En eftir því sem þungamiðja Evrópusamstarfsins hefur hnikast yfir á pólitíska vall- arhelminginn fóru löndin þrjú að átta sig á að betur mátti ef duga skyldi. Stoffelen dregur ekki fjöður yfir styrk stóru landanna í ESB. „Það eru tvö stór lönd og að vissu leyti hið þriðja, sem ráða," sagðj Stoffelen í framsöguræðu sinni. I fyrsta lagi væri það Frakkland, sem byggði á ríkri hefð í að halda á lofti og verja franska hagsmuni. Svo virðist sem frönsk börn læri þetta þegar í skóla og franskir diplómatar kunni ótal aðferðir við að sannfæra aðra um „visku og göfgi franskrar afstöðu," segir Imynd jafnræðis og raunveruleiki stærðarinnar Norrænu ESB-löndin virðast hika við náið samstarf innan ESB, en Benelux- löndin álíta það nauðsynlegt, eins og Sigrún Daviðsdóttir heyrði á ráðstefnu _______nú fyrir skömmu. ________ Stoffeln og bendir á að í franskri utanríkisstefnu sé löng hefð fyrir góðum tengslum við stjórnir Suð- ur-Evrópulandanna og við að ná samkomulagi um einstök atriði við þessar stjórnir. „Þessu gera hin löndin sér ekki grein fyrir," segir Stoffelen. „Eftir þetta ræða þau við Frakkland og Þýskaland, hitt mikilvæga landið. Þrátt fyrir nýja stjórn virðast þýskir ráðherra ákveðnir í að leika hlutverk sitt á lágu nótunum, það er að gæta þess að þeir virðist ekki fara fram á of mikið og auðvitað alls ekki að virðast hrokafullir." Og oftast ná þessi tvö lönd samkomu- lagi, benti Stoffelen á. „Pavlovsk" viðbrögð litlu ESB-ríkjanna Að mati Stoffelens er þriðja stóra ríkið, Bretland, að velta fyrir sér hvernig það geti náð að skipta máli. „Meðan viðræður fara fram milli Frakka og Þjóðverja þá sýna ráðherrar og stjórnmálamenn ann- arra landa, einkum litlu landanna, í sameiningu „pavlovsk" viðbrögð. Þeir stara eins og lamaðir og standa næstum á öndinni and- spænis hreyfingum frönsku og þýsku stjórnarinnar. Þau velta fyr- ir sér í örvæntingu hvernig þau eigi að ná athygli annaðhvort Frakka eða Þjóðverja. Lítil lönd virðast hafa gleymt lærdómi sög- urnnar: Lítil lönd skipta næstum engu máli nema þau vinni saman." Lærdómur Benelux-landanna Þennan lærdóm drógu Benelux- löndin þegar þau ákváðu að stilla saman strengi sína fyrir milliríkja- ráðstefnu ESB, sem hófst í Torínó 1994 og lauk með Amsterdam-sátt- málanum, sem tók gildi 1. maí. Ráðherrar landanna fóru í sam- einingu vandlega í gegnum afstöðu sína og einstök mál og sömdu í sameiningu minnisblað, sem lagt var fyrir ráðstefnuna. Það var meðal annars þeirra hugmynd að Schengen-samstarfið um opin landamæri yrði hluti af ESB-sam- starfinu, sem nú er orðinn hlutur. Þessi stefna þeirra stafar af ríkri áherslu á samstarf yfir landamæri og innviðasamstarf, sem frá upp- hafi hefur einkennt Benelux-sam- starfið. Fimmtán lönd, þar á meðal ísland og Noregur, sem ekki eru með í ESB, eru aðilar að Schengen-samstarfinu. Brandarinn um norrænu ESB-blokkina ,,Það er algjör brandari að heyra norræna stjórnmálamenn endur- taka í sífellu að það þjóni engum til- gangi og geti hreinlega verið skað- legt að vera með norræna blokk í ESB," varð dönskum embættis- manni að orði, eftir að hafa hlýtt á framsöguerindi Stoffelens og ann- arra gesta frá Benelux-löndunum. Norræn samvinna hefur verið í gangi undanfarna hálfa öld. Eins og Ole Norrback, fyrrum norrænn samstarfsráðherra og Evrópuráð- herra Finna og væntanlegur sendi- herra í Noregi benti á, þá er það styrkur norrænnar samvinnu að al- menningur er ekki einungis hlynntur henni, heldur eru margir tengdir henni í gegnum alls kyns samstarf norrænna félagasamtaka, andstætt evrópskri samvinnu, sem helst nær til stjórnmála- og emb- ættismanna, en hefur ekki sterk ítök meðal almennings. Eins og Stoffelen benti á þá er pólitísk samvinna Benelux-land- anna nýtilkomin. Þrátt fyrir að hagsmunir landanna fari alls ekki saman í öllum tilfellum þá sagði Stoffelen í samtali við Morgunblað- ið að ráðherrarnir sæju sér hag í að bera saman bækur sínar fyrir alla ráðherrafundi ESB. Næðu þeir ekki saman þá vissu þeir alla vega hvað hver vildi. Þetta er óneitanlega athyglisvert að hafa í huga þegar Norðurlöndin eru annars vegar og þá eins vinnu- brögð Benelux-landanna fyrir milliríkjaráðstefnu ESB 1994-1997. Bæði þá og síðar hafa finnskir, sænskir og danskir stjórnmála- menn marg hafnað nánari sam- vinnu, meðal annars af því það gæti ergt menn að horfa upp á nor- ræna blokk. Það er reyndar undarlegt, þar sem vitað er að Suður-Evrópulönd- in stilla mjög saman strengi sína og hafa gert um árabil. Og Benelux- löndin eru sumsé ektó. hrædd við að koma fram saman. Skýringin á þessu er margvísleg. Bæði Svíar og Finnar gengu ekki í ESB fyrr en í ársbyrjun 1995. Báðar þjóðirnar voru uppteknar af að marka sér sjálfstæða stöðu, Svíar sem fyrrum hávær rödd á alþjóðavettvangi og Finnar á flótta undan Sovéthrifum og stórabróðurhegðun Svía í þeirra garð. Danir voru þegar rótgrónir í ESB eftir að hafa verið þar síðan 1973 og því með fastmótaðar starfsaðferðir í samspili við hinar ESB-þjóðirnar. Frá 15 í 25-27 „Góður nágranni er meira virði en fjarlægur vinur," er hollenskt máltæki, sem Tom de Bruijn sagði nokkurs konar leiðarorð Benelux- samstarfsins. „Hefur ESB gert Benelux-samstarfið óþarft?" spurði de Bruijn og svaraði spurningunni neitandi. „Við þurfum að þróa sam- starfið og vinna að því í sameiningu að tryggja hlutverk lítilla landa, líka eftir stækkun." Hvað varðar svæðasamstarf al- mennt hikaði de Bruijn ekki að halda því fram að Benelux-sam- starfið væri fyrirmynd, sem margir gætu haft gagn af, ekki síst í Aust- ur-Evrópu. Þar væri mikil tregða varðandi samvinnu við nágranna- löndin þar sem hvert um sig stefndi á aðild að ESB og Nato og hefðu áhyggjur af að nágranna- löndin væru þeim dragbítur. Bæði Stoffelen og de Bruijn álitu nánara samband Benelux-landanna og Norðurlandanna mjög álitlegt, ekki síst andspænis erfiðum átaka- málum, sem koma upp í ESB á næstu árum, þegar laga þarf sam- bandið að 10-12 aðildarlöndum í viðbót. Sú rödd heyrist á stundum að litlu löndin verði að sætta sig við raunveruleika stærðarinnar, en því hafnar de Bruijn algjörlega. Það geti ekki verið upphafsafstaða litlu landanna, til dæmis Benelux-land- anna, að þau verði eitt svæði, sem komi sér saman um fulltrúa. Lausnina hefur hann ekki á reið- um höndum, en trúir samt sem áð- ur á svæðasamstarf, þar sem lönd- in komi sér saman í einstökum málum. Stoffelen benti á að þjóðar- framleiðsla Benelux-landanna væri ríflega sú saman og Kanada, sem er eitt af öflugustu iðnríkjum heims í G7-hópnum. Það er því hægt að meta stærð og vægi á ýmsan hátt.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.