Morgunblaðið - 07.12.1999, Síða 41

MORGUNBLAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 7. DESEMBER 1999 41
LISTIR
sækja. Á þessari þróun áttu menn þó aldeilis
ekki von fyrir nokkrum áratugum, en hér
voru frumkvöðlar örtölvutækninnar forvitri,
eins og ég hef frá upphafi og margendurtek-
ið vísað til í pistlum mínum. Þeir sáu fyrir
að ótrúlega margt sem hafði verið sjálfsagð-
ur hlutur um aldir myndi úreldast og verða
að fjarlægri fortíð á tímaskeiði einnar kyns-
lóðar. Þetta hefur einmitt og hvergi komið
eins greinilega fram og í listum, er ungir eru
að upplifa nýliðna fortíð sem einhver spáný
sannindi, uppgötva heita vatnið og hjólið
upp á nýtt eins og sumir hafa komist að orði
í gamni og alvöru. Þróunin hefur einnig riðl-
að öllum viðteknum hugmyndum um núlistir
og farið hefur fram meiri uppstokkun á
næstliðnum áratugum en áður eru dæmi um.
Það sem var fordæmt fyrir hálfri öld sem
úrelt og steindautt, jafnvel í þá veru að litið
var á iðkendur fyrri gilda sem fornsöguleg
fyrirbæri, er nú komið aftur sem nýjasta
nýtt. Segir okkur kannski betur en nokkuð
annað, að góð list úreldist aldrei, einungis
tímabundnar kenningar um hvað sé gild list.
Þetta kemur Kalevala mikið við, því nú
þykir ekki lengur tiltökumál né gamaldags
að leita aftur í þjóðararfínn að fullgildum
myndefnum og það undirstrikar sýningin í
Norræna húsinu framar öðru, gefur henni
um leið ómælt gildi. Hugmynd eða myndefni
Skúlptúr eftir Mauno Hartmann (1931).
getur nefnilega aldrei helgað út-
komuna, einungis úrvinnslan og
innblásturinn að baki. Á sýning-
unni sjáum við þannig ýmsa af
nafnkenndustu myndlistarmönnum
Finnlands leggja út af Kalevala í
verkum sínum og þeim ramma seið
sem að baki kvæðabálksins býr.
Ferst það misvel eins og gengur en
það skiptir minna máli, veigurinn
er að þetta er í mörgum tilvikum
jafn fersk núlist og sú sem kemur
frá heimsborgunum austan hafs
sem vestan, eða öndverðum megin
á hnettinum. Hið safaríkasta er
einmitt það sem er í jarðtengdustu
tengslum við upprunann og ber í
sér öflugastan samhljóm með þjóð-
arsálinni. Og það er vel að merkja
þetta sem getur gert norrænar
þjóðir öflugri í ásýnd heimsins en
nokkru sinni fyrr. Vitundin um
sameiginlegan arf og að hann sé
jafn mikilvægur ef ekki mikilvæg-
ari en menningararfur stórþjóð-
anna, því að gildi listaverka mark-
ast af innri þörf og sköpunargleði
en ekki hausafjölda.
Bragi Ásgeirsson
Myndband eftir Pekka
Nevalainen (1961).
Camilla Söderberg
á óvart. Hljóðfæraleikararnir virð-
ast njóta þess út í ystu æsar að fást
við þetta eldfjöruga verk og þess
vegna bókstaflega stirnir af því í
leiftrandi flutningi þeirra félaga.
Hitt verkið er Tríósónata Quantz
fyrir blokkflautu, þverflautu og
fylgiraddir (gamba/selló + sem-
ball). Þetta fágaða verk - svo ólíkt
taumleysi Vivaldis - leikur hópur-
inn á einkar hugljúfan hátt en án
þess þó að halda aftur af sér.
Satt að segja finnst mér Sinfónía
Johanns Josephs Fux vera óttalega
þunnur þrettándi sem ágætt sam-
spil þeirra Peters Tompkins og
Camillu Söderberg nær ekki einu
sinni að bjarga. Samt er þetta tón-
verk Fux af einhverjum ástæðum
það eina sem höfundur bæklings
nefnir í skrifum sínum.
Pierre Danican Philidor er vænt-
anlega einn fjölmargra tónlistar-
manna úr frægri ætt hljóðfæraleik-
ara og tónskálda sem var og hét í
Frakklandi á 17. og 18 öld.
Á hann eða ætt hans er
ekki minnst í bæklingi en
þokkafull svíta hans fyrir
tvær einleiksflautur og
fylgiraddir (bassalúta +
gamba) er þó allrar at-
hygli verð og fallega spil-
uð af Camillu Söderberg,
Martial Nardeau og með-
leikurum þeirra.
Tríósónötur Telemanns
og Hándels eru prýðilega
áheyrileg verk þótt þau
séu ekki ýkja minnisstæð.
En innblásinn leikur hóps-
ins lyftir þeim talsvert
upp. Ef eitthvað má finna
að þá virkar fyrsti kafli
Hándel-sónötunnar held-
ur „ferkantaður", stífur
fyrir minn smekk.
Bæklingurinn fjallar, eins og áð-
ur er getið, nánast ekkert um tón-
verkin á diskinum og ég skil satt
að segja ekki hvað vakir fyrir höf-
undi. Nær hefði verið að segja frá
uppbyggingu verkanna, hljóðfæra-
skipan (svo hlustandi viti hverjir
eru að spila í hverju verki fyrir sig)
og tónskáldunum og ævistarfi
þeirra. (Fux fær reyndar heilmikið
pláss!) Þessar vangaveltur höfund-
ar um stærðfræðinga og tónlist eru
vægast sagt lítt áhugaverðar.
Hljóðritun Sigurðar Rúnars
Jónssonar hefur tekist vel að flestu
leyti, endurómurinn er hæfilegur
og hljómurinn mjúkur. Þó finnst
mér fylgiraddirnar vera óþarflega
aftarlega í hljóðmyndinni. En þetta
er auðvitað smekksatriði.
Barokkið lengi lifi - og megum
við fá fleiri geislaplötur af þessu
tagi!
Valdemar Pálsson
Lífstíðar-
fangar
KVIKMYNPIR
Háskólabfð
LÍFSTÍÐ „LIFE“
Leikstjóri: Ted Demme. Aðal-
hlutverk: Eddie Murphy, Martin
Lawrence, Ned Beatty. 1999.
EINHVER i Hollywood hefur fengið
þá hugmynd að hægt væri að gera
gamanmynd með Eddie Murphy um
tvo saklausa menn sem dúsa alla sína
ævi í fangelsi í Suðurríkjum Banda-
ríkjanna. Einhver í Hollywood afréð
að gera svoleiðis mynd. Einhver í
Hollywood ætti að láta athuga sig.
Ef það er eitthvað sem Lífstíð eða
„Life“ hefur fram að færa heiminum,
ef má draga einhvern lærdóm af
myndinni, þá er hann þessi: Það er
ekki hægt að gera gamanmynd um
lífstíðarfanga og sérstaklega ekki
þegar þeir eru saklausir. Jafnvel
þótt Eddie Murphy sé í aðalhlut-
verkinu og jafnvel þótt hann hafi
annan vinsælan skemmtikraft, Mart-
in Lawrence, sér til fulltingis. Það
verður ekkert úr bröndurunum eins
og kannski einhver hefði getað sagt
sér og dramatíkin er hlálegt fuður.
Lífstíð er einskonar félagamynd.
Þeir Murphy og Lawrence leika vini
sem rífast í sífellu og er skellt í stein-
inn ævilangt þegar þeir eru ranglega
sakaðir um morð á blökkumanni.
Lífstíðardómurinn virðist engin
áhrif hafa á þá tvo, nákvæmlega ekki
nokkur, og við tekur lýsing á 65 ára
dvöl þeirra í fangelsi þar sem skipt-
ast á skin og skúrir.
Segja má að förðunarmeistarinn
Rick Baker sé í þriðja aðalhlutverk-
inu því hann eldir aðalleikarana tvo
nokkuð sannfærandi. En ef það átti
að vera helsta aðdráttaraflið dugar
það hvergi nærri til. Lífstíð er hvorki
fyndin né dramatísk. Hún er hvorki
fugl né fiskur. Ef hún er eitthvað þá
er hún dæmi um litla hugmynd sem
hefði átt að enda í ruslakörfunni en
náði að klóra sig í gegn.
Arnaldur Indriðason
vSj/vu s iyrKINí;
KVF/NNA
BÓK SEM ÆTLUÐ ER
KONUM Á ÖLLUM
ALDRI
Louise L. Hay er höfúndur
18 metsölubóka, þar á meðal
Hjálpaðu sjálfum þér.
Bókin Sjálfstyrking kvenna er
leiðarvísir til velgengni í lífinu fyrir
allar konur.
Fæst í öllum helstu bókaverslunufn.
I I VNDAKDOMAU
SHAMBAI.A
Skáldsaga eftir
metsöluhöfund
Celestine handritsins,
James Redfíeld
* Bókin kemur út á sama tíma hér
og í Bandaríkjunum.
* J. Redfield er einn af
metsöluhöfúndum samtímans.
* Leyndardómar Shambala er bók sem
aðdáendur J. Redfield hafa beðið eftir.
Fæst í öllum helstu bókaverslunum.
I 3-4 sæti á sölulista Morgunblaðsins 01.12.99
Á topplO á sölulista DV 30.11.99.
STYRKIN( I
KVINNA
eianvjsir til
0 “ ctllar konur
I 6. sæti á söiulista
Morgunblaðsins 1. 12. 99
Pöntunarsímar: GSM 698 3850 og 435 6810. LEIÐARUÓS
Albatros

•s 565 4533
• miðbœ HafiiarJjarðar