Morgunblaðið - 07.12.1999, Síða 64

*j64 ÞRIÐJUDAGUR 7. DESEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
HESTAR
Vandamál með hesta og kerrur
Að velja léttu
leiðina ljúfu
Hver kannast ekki við að hafa lent í vand-
ræðum með að koma hrossi á hestakerru?
Valdimar Kristinsson fékk að sjá á ferð
sinni um Þýskaland hvernig best er að
standa að verki þegar hrossi er kennt að
fara kvíðalaust upp á kerru.
VÍÐA hafa sést skrautlegar aðfarii-
þegar þannig háttar til og þá gjaman
gripið til þess ráðs að beita þvingun-
araðferðum eins og til dæmis að
draga hrossið með kaðli sem settur er
aftur fyrir læri hestsins og það halað
inn á kröftum. Með slíkum aðferðum
eru meiri líkur á að viðhalda vanda-
málin i og jafnvel að það versni og
hrossið streitist á móti af meiri
ákveðni næst þegar þarf að koma því
ákerru.
A tiltölulega auðveldan máta má
ráða bót á slíkum vandamálum. Er
það þá spumingin um að gefa sér og
hrossinu tíma til að læra það að fara
upp á kerru og vera þar einhvem tíma
þarf ekki að vera fyrirkvíðanlegt og
óþægilegt. Er það fyrst og fremst
spurning um að gera rétta hluti á rétt-
ENS
Nýir sambyggðir kæli- og
frystiskáparfrá Siemens.
Þeir gerastvart betri!
Hátíðartilboð^
KG 26V20
1981 kælir, 651 frystir.
H x b x d = 150 x 60 X 64sm
61.900 kr.
KG 31V20 - [Sjá m;
1981 kælir, 1051 frystir.
Hxbxd = 170x60
65.900 kr.
KG 36V20
235 Ikælir, 1051
H x b x d = 186 x 60x
9.900 kr.
Berðu
saman,
verð,
tjæði og
þjónustu!
á á SMITH &
>1 NORLAND
Nóatúni 4 • 105 Reykjavík • Sími 520 3000 • www.sminor.is
Umboðsmenn um land allt!
Morgunblaðið/V aldimar Kristinsson
Tamningamaðurinn stendur við hlið hestsins og notar Þegar hesturinn svarar rétt og fer áfram er áreitinu
písk til að skapa óþægilegt áreiti á læri hans eða bóg. hætt og honum umbunað og síðan haldið áfram.
um tíma og leggja hlutina með þeim
hætti fyrir hrossið að það læri að
treysta manninum og gangi nánast af
frjálsum vilja, hiklaust upp á kerruna.
Gerd Mildenberger, þýskur hesta-
maður sem er meðal annars með ís-
lenska hesta, hefur sérhæft sig í að
laga vandamál sem þessi og fylgdist
blaðamaður með þegar komið var
með hest til hans sem hafði verið
mjög erfiður. Þui-fti mannsöfnuð og
kaðla til að koma honum á kerru. Var
eigandinn orðinn mjög hvekktur á
þessu og var í raun hættur að fara
nokkuð með hestinn. Meira segja
þegar hesturinn var tekinn af ken--
unni braust hann um og kippti svo
harkalega í þegar loks var hægt að
leysa böndin. Endasentist hann aftm-
á bak út úr kerrunni af miklum krafti.
Tveir kostir í boði
Áður en Mildenberger fór að gh'ma
við sjálft vandamálið fór hann með
hestinn í hringgerði og fékk hann
sammvinnufúsan með svipuðum að-
ferðum og kenndar eru við Mounty
Roberts og staðfærðar fyrir íslenskar
aðstæður af Ingimar Sveinssyni. Eft-
Eigandinn trúir vart eigin aug-
um þegar hesturinn hafði farið
nokkrum sinnum upp á kerruna
án vandræða og síðast hjá henni
sjálfri, stórt vandamál úr sög-
unni.
ir hálftíma vinnu í gerðinu var hestur-
inn farinn að elta MUdenberger eins
og fylgispakur hundur að keiTunni og
honum stillt þar upp. Midenberger
stendur við húð hestsins og heldur í
tauminn með písk í annarri hendi sem
hann danglai’ létt í afturhluta hests-
ins. Með þessu býður hann hestinum
upp á tvo kosti, sá fyrri að fara áfram
áleiðis inn á kerruna. Hinn kosturinn
er aukið áreiti með písknum. Milden-
berger segir gott að auka áreitið hægt
og sígandi án þess þó að fara út í bars-
míðar. Þama eru settir upp tveir
kostir annar pirrandi og sínu óþægi-
legri þó báðir séu kostirnir ekki góðir
fyrir hestinn á fyrstu stigum aðgerð-
arinnar. Um leið og hesturinn velur
að taka skref áfram er áreitinu hætt
og hesturinn fær umbun í hlýlegu við-
móti og jafnvel þægilegu klappi. Síð-
an var þessu haldið áfram og hægt og
sígandi þokaðist hesturin skref fyrir
skref upp á kerruna. Alltaf þegar
hann fór áfram var áreitinu hætt og
honum hrósað en áreitið aukið í þau
skipti sem hann fór aftur á bak og
reyndi að koma sér frá verkefninu.
Trúði vart eigin augum
Eftir um 15 til 20 mínútur var hest-
urinn kominn upp á kerruna án nokk-
urra láta og mátti greinilega sjá að
hann var bæði ánægður með sig og
undrandi yfir því að vera kominn upp
á kerru án átaka. Eftir smástund á
kerrunni var leikurinn endurtekinn
og í lokin var hann farinn að ganga
óhindrað upp á kerruna og af henni
með Mildenberger. Þá var röðin kom-
in að eigandanum sem vart trúði sín-
um eigin augum því það var jú hennar
hlutskipti að koma hestinum á kerru í
framtíðinni og því mikilvægt að hlut-
irnir gengju upp hjá henni. Hún tók
við hestinum og stillti sér upp á sama
máta og framkvæmdi skipanir eftir
leiðbeiningum Mildenbergers og allt
gekk það eins og í sögu. Að endingu
var kerrunni lokað og eigandinn
þakkaði alsæl og fór með gerbreyttan
hest heim.
Björninn virtist unninn en Milden-
berger benti á að mikilvægt væri að
lenda ekki í útistöðum við hestinn
þegar hann væri settur á kerru fyrst
eftir þessa kennslu og þá væri tryggt
að vandamálið væri endanlega úr sög-
unni. Þegar hross eru sett á kerru í
fyrsta sinn væri mjög mikilvægt að
gefa sér góðan tíma og alls ekki vit-
laust að hafa þetta einn þátt í frum-
tamningu hrossa. Þegar ungum
hrossum væri kennt að fara á kerru
væri notuð sama aðferð og hér er lýst.
Þessi stutta kennslustund með
Gerd Mildenberger sýnir vel hversu
auðveldlega er hægt að nálgast skiln-
ing hrossanna og kenna þeim hlutina
án misskilnings. Þetta litla dæmi sýn-
ir vel að þessar nýju aðferðir skila
mun skjótari og betri árangri en
gömlu aðferðimar þar sem allt er
hugsað út frá forsendum og skilningi
mannsins en ekki hestsins.
(^enBum
Íóiapakkana
Hraðsendingar um ollan heim
Leyfisliafi Federa! Express Corporation:
Hutningsmiðlunin Jónar hf. Skútuvogi le 104Reykjavík
síml: 535 8000 netfang: jonar@jonar.is
Federal Express vefsíða: www.jonur.is
Tillaga|
kí.rSf hestamannsins
Hliðartaska
kr. 7.740,-
Þverbakstaska
kr. 4.900,-
Hliðartaska
kr. 8.900,-
MRbúðin
Lynghálsi 3*110 Reykjavík
Sími: 5401125 • Fax: 5401120
Avallt í leiðinni ogferðarvirði
Fyrirtækið
ÚTGÁFA Á ÍSLENSKU
telur að bókaverð sé of hátt
www.tunga.is

BURNHAM INTERNATIONAL
VERÐBRÉFAFYRIRTÆKI
SÍMI 510 1600