Óðinn - 01.01.1923, Blaðsíða 17

Óðinn - 01.01.1923, Blaðsíða 17
ÓÐINN 17 margir, tónsviðið mikið. Það nær, iil dæmis að taka, frá hinu rammasta háði um þjóðlíf vort upp í við- kvæmustu ástarljóð til lands og þjóðar. Skáldið vill ekki hæða háðið, því háðið er það sem land vort þarf. Það er einast óskaráðið til útrýmingar á þrældómsarf. ]eg efast um, að jafn-skoplegar og neyðarlegar háð- glósur hafi Islendingar yfir sig fengið eins og frá Hannesi Hafstein, síðan er Jónas Hallgrímsson ljet þess getið, að djöfullinn hefði ekki fundið annað en »eintómar kvarnir« í höfuðskeljum þeirra, og að þeir hefðu ekki viljað leysa af sjer asnakjálkana, af því að þeir ætluðu að hafa þá á dómsdegi sjer til rjettlæt- ingar. Jafnvel Geysir verður Hannesi Hafstein að ímynd amlóðaskaparins með þjóð sinni, þegar hann sendist með dyn upp í loft og hátt við gráfölan himin bar og heljar reykmökkum frá sjer vatt, en brast að ofan og bugðaðist þar, hver bunan ánnari hratt, uns máttlaust, sífrandi soðvatn í sðmu holuna datt. Og ekki er heldur bætandi á napurleikaun í kvæðinu um Þingvallafundinn, sem gengur svo tregt, af því að enginn finnur forsprakkana, fundarboðsins árdagshana, uns ekkert verður úr honum annað en það að Hoppa um völlinn heftir jálkar. Hundum bætast roð og dálkar. Yfir blakta frelsis-fálkar. En annars er öllu óhætt, þó að alt gangi nokkuð sigalega og allar hugsjónir kafni í glamrinu og gljáfr- inu, því að það er enn til nasl að borða, eða, eins og stendur í »Vögguvísum«: Dara ef lúsin íslensk er, er þjer bitið sómi — þar sem líka þjóðarskútan liggur nú við landstjóra. Og svo eru við hliðina á þessum sáru napuryrðum önnur eins kvæði og Ástarjátningin til Islands, þar sem skáldið veit ekki, hvort móðirin blíð eða mærin í þjer á metunum drjúgara vegur, og Aldamótaljóðin, sem eru í senn eitthvert við- kvæmasta og efnisríkasta ættjarðarkvæði, sem vjer höfum eignast, og ætti sífelt að vera í minni hvers mannsbarns á Islandi. Tónsviðið nær frá ömurlegasta hryllingi við dular- mögn tilverunnar upp í tærasta yndi náttúrunnar og lífsins. ]eg veit ekki, hvort kvæðið »Slæðingur« hefur verið óprentað lengi, eða hvort mjer hefur sjest yfir það. Jeg trúi því naumast, að jeg hefði gleymt því, ef jeg hefði sjeð það, gleymt þessari nepju, er næðir yfir bera jökulskalla, gleymt þessari vetrarnótt, er engin glæta grisjar grafarhúm við útburðanna dysjar, gleymt þessum gjósti, sem í glærunum líður, þegar gegnum fjallið dauður maður ríður, gleymt tröllunum, sem • troða sjer á kaf inn í fjöllin, látast öll vera orðin að steini, en eru viðsjárverð samt: Ei er háskalaust þó, því mannahugir margir eru á ferli, og mannaþef'r í helli — hjá kelli. En við hliðina á þessu eru, ekki að eins í þessari bók, heldur í hugum allra Islendinga, svo glampandi, ljósþrungnar náttúrulýsingar eftir Hannes Hafstein, að þangað hafa íslensk skáld komist, en ekki lengra — að ógleymdum vísunum hans um það, að það er »himneskt að lifa«. Jeg ætla að fara fljótt yfir. Tónsviðið nær frá alt að því óhemjulegri starfs- og bardagaþrá hins kapp- gjarna manns, sem óttast jafnvel ekki skipbrotið, því að alt af má fá annað sltip og annað föruneyti — niður í átakanlega þreytu hins reynda manns, sem er hræddur um, að hann muni vera farinn »að lifa sjálfan sig«. Það nær frá dálítið ljettúðarkendri dýrkun holdlegrar fegurðar upp í tárhreinustu ástar- tilbeiðslu. Það nær niður í hina dimmustu örvænting:

x

Óðinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Óðinn
https://timarit.is/publication/205

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.