Frjáls verslun - 01.02.1974, Qupperneq 9

í stnttu máli
§ Spá um þjóðarframleiðslu
og þjóðartekjur
Framkvæmdastöfnun ríkisins hefur
nvlega sent frá sér spá, þar sem búizt
er við 4—5% aukningu þjóðarfram-
leiðslu 1974, en 3-4% aukningu þjóðar-
tekna. Mismunurinn stafar af því, að
reikna má með að viðskiptakjör þróist
okkur i óhag á árinu. Eins og undanfar-
in ár, er gert ráð fyrir, að þjóðarútgjöld
stefni hærra en framleiðslugeta. Þau
met verða ekki jöfnuð nema með halla
á viðskiptajöfnuði og hækkuðu verðlagi.
§ Viðskiptajöfnuður
Endanlegar tölur um viðskiptajöfnuð
fyrir 1973 liggja ekki fyrir, en áætlað
er, að hallinn nemi um 4 milljörðum
króna. Áætla má, að hallinn verði 4,5—-
5 milljarðar á þessu ári, en þrátt fyrir
það þarf ckki gjaldeyrisstaða að versna,
ef nægilegt erlent lánsfé fæst til að jafna
metin.
§ Hagtölur mánaðarins
Seðlabanki Islands hefur liafið útgáfu
rits, er nefnist Hagtölur mánaðarins.
Munu í því verða töflur um efnahags-
mál og greinar. Verður það mjög til bóta
að l'á mánaðarlegar upplýsingar um pen-
ingamál, fjármál hins opinhera o. fl.
mánaðarlega og ber að fagna tilkomu
þessa rits.
• Kerfið of fullkomið
Margir velta ])ví nú fyrir sér, af liverju
Svíar eiuir þjóða skammta oliur og hen-
zín. Samtímis eru þeir tiltölulega betur
settir en t. d. Danir og Þjóðverjar varð-
andi innflutning frá Arabaríkjunum.
Ein skýringin er sú, að þetta liafi verið
húið að ákveða og kerfið ekki megnað
að skipta um ákvörðun. önnur skvring
er sú, að sósíaldemókratar vilji krísu-
ástand til að standa betur að vígi í kosn-
ingum.
• Irar mestir Evrópumenn
Finnn al' hverjum sex írum kusu að
ganga í Efnahagshandalag Evrópu fyr-
ir ári. Þeir liafa haft mun meira uppúr
því en Bretar. Þetta er einkum vegna
þess, að landbúnaður er þar mikill og
mestur útflutningur var til Englands áð-
ur við tiltölulega lágu verði. Irskir bænd-
ur hafa nú fengið drjúgar greiðslur úr
landbúnaðarsj óðum Efnahagsbanda-
lagsins, auk þess sem þeir selja við hærra
verði en áður og útflutningur þeirra á
landbúnaðarafurðum til meginlandsins
hefur tvöfaldazt að tiltölu á tveimur ár-
um.
0 IVIálshöfðiin í stað samkeppni
IBM hefur orðið að greiða nokkur
hundruð milljónir dollara i skaðabætur
vegna brots á auðhringalöggjöf Banda-
ríkjanna. Hyggja nú fleiri fyrirtæki gott
til glóðarinnar og telja vænlegra að fá
sér dæmt fé af dómstólum en keppa við
IBM á markaðnum. Eina fyrirtækið, sem
ekki amast við IBM er Burroughs, en það
er aðalkeppinautur IBM.
§ l\lý vinnutilboð
I ýmsum Evrópuríkjum er nú að ryðja
sér til rúms sú vinnutilhögun, að vinnu-
tími sé ekki algerlega hundinn, heldur
megi hreyfa hann til og frá innan vissra
marka yfir daginn. Með þessu móti get-
ur einstaklingurinn samhæft betur vinnu
og eigin þarfir. I Bandarlkjunum hefur
hins vegar verið farið meira inn á þá
braut að hafa fjögurra daga vinnuviku.
Þctta er þó fremur komið frá stjórnun-
armönnum en hinum almenna launþega.
Þetta getur verið til viss hagræðis t. d.
í málningarverksmiðju, þar sem unnt er
að komast yfir a. m. k. jafnmargar
hlöndur með 10 stunda vinnudegi í 4
daga en 8 stunda í 5 daga. Almenn
reynsla er hins vegar ekki komin á þessa
tilhögyn.
0 Sjóðurinn of valdalítill
Hollendingurinn Witteveen, sem tek-
inn er við yfirstjórn Alþjóðagjaldeyris-
sióðsins, hefur látið svo um mælt, að
sjóðurinn sé of valdalitill í núverandi
formi og hafi aldrei verið hlutverki sinu
vaxinn. Eina lciðin til að gera hann starf-
hæfan sé að auka miðstjórnarvaldið með
því að i'ela völdum hópi manna eða ríkja
meiri háttar ákvarðanir. Gullfóturinn
hefði lial't í för með sér leiðréttingar á
gengismálum eftir ákveðnum reglum, en
eins og er skorti slíkar reglur.