Morgunblaðið - 22.05.2001, Page 6

FRÉTTIR
6 ÞRIÐJUDAGUR 22. MAÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ
ATKVÆÐAGREIÐSLA um
boðað verkfall fréttamanna
hjá Ríkisútvarpinu hefst í dag
og stendur í viku. Verði verk-
fall samþykkt hefur Félag
fréttamanna, sem 60 frétta-
menn hjá Útvarpi og Sjón-
varpi eiga aðild að, boðað
tímabundna vinnustöðvun í
tvígang í lok júnímánaðar tvo
daga í senn. Í fyrra skiptið 20.
og 21. júní og hið síðara 27. og
28. júní.
Félag fréttamanna hefur
átt í viðræðum við bæði samn-
inganefnd ríkisins vegna
kjarasamnings og forráða-
menn Ríkisútvarpsins vegna
svokallaðs stofnanasamnings.
Boðað er til verkfalls einkum
vegna óánægju með gang
kjaraviðræðna þar sem við-
semjendur hafi ekki hreyft sig
í átt til krafna fréttamanna.
Samið við fréttamenn á
Stöð 2 og Bylgjunni
Félagsmenn Blaðamanna-
félags Íslands hjá Íslenska út-
varpsfélaginu, sem rekur Stöð
2 og Bylgjuna, hafa gert nýj-
an kjarasamning og var hann
samþykktur á fundi sl. föstu-
dag með 59% atkvæða.
Ákvæði samningsins eru í
öllum aðalatriðum sambærileg
við þann kjarasamning sem
Blaðamannfélagið gerði við
Samtök atvinnulífsins í febr-
úar sl. Samningurinn gildir
frá 1. febrúar til hausts 2004,
en hefur opnunarákvæði í
byrjun árs 2004.
Meðal sératriða í samningn-
um má nefna hækkun á or-
lofs- og desembergreiðslum,
hækkun greiðslna vegna far-
símanotkunar og einnig eru
gerðar breytingar á vinnu-
tímafyrirkomulagi vegna nýs
útsendingartíma frétta kl.
18.30 sem tekur gildi um
næstu mánaðamót.
Boðað verkfall
fréttamanna RÚV
At-
kvæða-
greiðsla
hafin
LÖGREGLAN í Reykjavík handtók
í gærmorgun þrjá meinta innbrots-
þjófa við gangamunna Hvalfjarðar-
ganga á Kjalarnesi. Lögreglan í
Borgarnesi hafði farið fram á hand-
töku þeirra en þeir voru grunaðir
um innbrot í Borgarnesi.
Öryggisvörður hjá Öryggisþjón-
ustu Borgarness tilkynnti innbrot í
bifreiðaverkstæði í bænum á sjötta
tímanum. Hann sagði þjófana hafa
stokkið upp í bíl og ekið á miklum
hraða út úr bænum. Lögreglan í
Borgarnesi hóf þegar eftirför og
óskaði jafnframt eftir aðstoð frá
lögreglunni í Reykjavík. Þegar lög-
reglan hafði séð á eftir bifreið
mannanna ofan í Hvalfjarðagöng
var eftirför hætt því hinum megin
beið lögreglan í Reykjavík sem
handtók mennina og flutti þá á lög-
reglustöð. Samkvæmt upplýsingum
frá Speli hf. borguðu hinir meintu
innbrotsþjófar uppsett gjald áður
en þeir óku í gegnum göngin.
Grunaðir um
innbrot í Borgarnesi
Gómaðir
við Hval-
fjarðargöng
ÞESSI tjaldur lá í stóískri ró á
þremur eggjum sínum í vegkant-
inum á ónefndum stað við þjóðveg-
inn í slagveðursrigningunni um
helgina, þrátt fyrir tíða umferð bíla
þar fram og aftur. Verður þetta að
teljast með glannalegri hreið-
urstæðum, að ekki sé fastar að orði
kveðið, og alls óvíst um hvernig
ungunum muni farnast eftir að þeir
skríða úr eggjum og yfirgefa stað-
inn. Við sjávarstrendur er varp-
kjörlendið rétt fyrir ofan stór-
straumsfjörumörk, einkum þar sem
er að fina skeljasand, fíngerða möl
og þaraleifar. Ef strendur eru
grýttar og þessi skilyrði ekki fyrir
hendi velur tjaldurinn hreiðrinu
stað á melum og snögglendum böl-
um.
Egg tjaldsins eru oftast þrjú, en
geta verið 1-4 og jafnvel fimm, sem
þó heyrir til undantekninga. Álega
hefst um leið og öll eggin eru komin
og sjá báðir fuglar um þá hlið mála,
kvenfuglinn þó drjúgum meira. Út-
ungunartíminn er 21-27 dagar og
ungarnir verða svo fleygir að 28-35
dögum liðnum. Íslenski stofninn er
talinn vera 10.000-20.000 varppör.
Verpt í veg-
kantinum
Morgunblaðið/Sigurður Ægisson
SIV Friðleifsdóttir umhverfisráðherra undirritar
á morgun ásamt umhverfisráðherrum alls staðar
að úr heiminum nýjan alþjóðasamning um tak-
mörkun á losun þrávirkra lífrænna efna. Siv segir
að undirritun þessa samnings sé mikið gleðiefni
fyrir Íslendinga, bæði vegna þess að það sé mikið
hagsmunamál okkar að mengun af völdum þess-
ara efna minnki í hafinu og eins hafi Ísland átt
frumkvæði að því að viðræður um gerð þessa
samnings hófust.
Með samningnum skuldbinda aðildarlöndin sig
til að draga úr eða banna notkun 12 skilgreindra
þrávirkra lífrænna efna. Farið var að nota þessi
efni að einhverju ráði um eða eftir seinni heims-
styrjöldina. Efnunum hefur verið skipt í þrjá
hópa: plágueyða (DDT, klórdan, HCH (lindan),
TBT, toxafen, mírex, díeldrín), efni notuð í iðnaði
(PCB, HCB) og aukaafurðir í iðnaðarferlum
(HCB, díoxín).
Hófst að frumkvæði Íslendinga
Siv sagði að dregið hefði verulega úr notkun á
þessum efnum á Vesturlöndum á seinni árum, en
þau væru enn mikið notuð í þróunarríkjum. Samn-
ingurinn gengi út á að iðnríkin aðstoðuðu við og
greiddu fyrir því að þróunarríkin hættu notkun á
þessum efnum.
„Það er sérstaklega ánægjulegt að þessi samn-
ingur skuli nú vera undirritaður. Á Ríó-ráðstefn-
unni 1992 áttu Íslendingar frumkvæði að því að
farið var að ræða um möguleika á að koma á al-
þjóðasamningi um þrávirk lífræn efni. Það tókst
að koma inn í texta ráðstefnunnar að farið yrði í
framkvæmdaáætlun til að koma í veg fyrir meng-
un hafsins. Við héldum áfram að þrýsta á um gerð
þessa samnings og árið 1995 var haldin alþjóðleg
ráðstefna á Íslandi um mengun hafsins. Þá komu
Bandaríkjamenn og fleiri meira að þessari um-
ræðu og í framhaldi af því fóru hjólin að rúlla hrað-
ar. Það hefur verið unnið af krafti að þessari
samningavinnu sl. tvö ár og niðurstaða náðist í
desember sl. á fundi í Jóhannesarborg.“
Samningurinn öðlast gildi þegar 50 ríki hafa
fullgilt samninginn, en Siv sagði að það gæti tekið
4–5 ár. Samningurinn þyrfti að fara fyrir löggjaf-
arþing allra landanna og þetta tæki einfaldlega
þennan tíma. Hún sagði sérstaklega ánægjulegt
að Bush, forseti Bandaríkjanna, hefði tilkynnt fyr-
ir nokkrum vikum að Bandaríkjamenn myndu
undirrita samninginn og stefndu að því að fullgilda
hann hratt. Þetta skipti miklu máli varðandi full-
gildingu samningsins. Þetta bæri einnig vott um
að þjóðir heimsins skildu mikilvægi hans og alvöru
þeirrar megnunar sem honum væri ætlað að taka
á.
Berast frá þróunarríkjunum
„Þessi efni eru aðallega að koma frá Afríku og
fleiri þróunarríkjum. Þau fara upp í andrúmsloftið
og þeim rignir niður á norðlægum slóðum þar sem
þau þéttast. Afleiðingar þessarar mengunar koma
því fram á öðrum stað en efnin eru notuð. Þessi
samningur er ekki síst merkilegur fyrir að í hon-
um taka iðnríkin og þróunarríkin höndum saman
til að afstýra þessari vá.
Þetta skiptir okkur Íslendinga geysilega miklu
máli vegna þess að þessi efni safnast fyrir í fituvef
dýra; spendýra, fiska og mannfólks. Efnin hafa
heilsuspillandi áhrif á fólk. Í dag finnast þessi efni
í íslenskum fiski langt undir viðmiðunarmörkun-
um en það eru afar miklar líkur á að viðmiðunar-
mörkin verði lækkuð.
Það er verið að gera viðamiklar rannsóknir í
Bandaríkjunum á heila- og taugastarfsemi manna.
Það er margt óljóst með áhrif þeirra, en það liggur
þó fyrir að þessi efni hafa áhrif á hormónakerfi
mannsins og dýra. Þau geta valdið krabbameini.
Það hafa fundist tvíkynja ísbirnir á Svalbarða sem
talið er að megi rekja til þessara efna. Fyrir okkur
er afar mikilvægt að tryggja að styrkur þessara
efna aukist ekki í hafinu frá því sem nú er. Sú
hætta er fyrir hendi að þessi efnamengun geti haft
áhrif á mörkuðum fyrir fiskafurðir okkar.
Sem betur fer hefur styrkur þessara efna í haf-
inu kringum Ísland farið minnkandi á síðustu ár-
um. Þessi efni eru hins vegar enn notuð í miklu
magni í þróunarríkjum og þau skila sér á endanum
á norðlægar slóðir og því er mikilvægt að aðstoða
þróunarríkin við að hætta notkun þeirra,“ sagði
Siv.
Samið um takmörkun á losun þrávirkra lífrænna efna á morgun
Mikilvægt mál fyrir Ísland
SKEMMDARVERK voru unnin á
útikömrum í Heiðmörk aðfaranótt
sunnudags. Klósett voru skemmd,
vaskar brotnir og rifnir af veggj-
um og hurðir og veggir brotin nið-
ur. Það var því óskemmtileg sjón
sem blasti við göngufólki í Heið-
mörk á sunnudagsmorgun.
Húsið var búið að standa uppi í
fimm daga að sögn Vignis Sigurðs-
sonar, umsjónarmanns í Heið-
mörk, en það hafði verið tekið nið-
ur yfir veturinn. Hann segir tjónið
vera upp á fleiri hundruð þúsund
krónur en bygging hússins kostaði
1,1 milljón í upphafi.
Aukin fíkniefnaneysla
á svæðinu
Vignir segir að á síðustu fimm
árum síðan húsið var sett upp hafi
skemmdarvargar verið iðnir við að
eyðileggja. „Húsið hefur tvívegis
verið keyrt niður og brotið í
klessu, tvívegis hefur verið kveikt
í því og einu sinni var það sprengt
með heimatilbúinni sprengju. Eru
þá ótalin fjölmörg smátjón þar
sem til dæmis rúður eða vaskar
hafa verið brotin.“ Hann segir að
tvisvar hafi náðst í sökudólgana en
annars hafi Skógræktarfélag
Reykjavíkur, sem hefur umsjón
með svæðinu, setið uppi með tjón-
ið. „Ég get ekki séð hvað vakir
fyrir þessu fólki en mér finnst af-
skaplega leiðinlegt að aðstaðan
skuli ekki fá að vera í friði. Árlega
koma yfir 200.000 gestir í Heið-
mörk og það er sorglegt hvað örfá-
ir skemmdarvargar hafa eyðilagt
mikið.“
Hann segir að fíkniefna sé neytt
á svæðinu. „Við höfum fundið mik-
ið af áhöldum sem eru notuð við
fíkniefnaneyslu hér á svæðinu. Svo
virðist sem hingað komi fólk á bíl-
um á nóttunni til að neyta fíkni-
efna.“
Vignir hvetur fólk til að láta vita
verði það vart við grunsamlegar
mannaferðir í Heiðmörk.
Skemmdarverk
unnin í Heiðmörk
Ljót aðkoma var að útikömrunum í Heiðmörk á sunnudagsmorgun. Þeir
hafa áður verið sprengdir upp, kveikt í þeim og þeir keyrðir niður.