Morgunblaðið - 22.05.2001, Qupperneq 28

LISTIR
28 ÞRIÐJUDAGUR 22. MAÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Í VERSLUNINNI Drauma-landinu eru seld amerísk rúm.Þar hefur sölumaðurinn Svan-ur tögl og hagldir, þaulreyndur
í öllu er viðkemur rúmum og upplýsir
að hann hafi sofið í öllum rúmunum
sem í Draumalandinu fást. „Tilsofin“
rúm eru það sem flestir vilja í dag.
Inn í verslunina kemur Ari, ungur
maður í sárum eftir slæman skilnað,
og vill bara fá einstaklingsrúm, hann
getur ekki hugsað sér að sofa í hjóna-
rúminu þar sem konan hans hélt
framhjá honum með 18 öðrum mönn-
um á 5 árum. Svanur skilur þetta
mætavel en bendir þó á hagræði þess
að eiga rúm sem er ein og hálf breidd,
140 sentimetrar, ef Ari myndi lenda á
sjens. Sjálfur er Svanur nýlega byrj-
aður með frábærri konu og keypti sér
einmitt stærstu gerð af rúmi með
stífri dýnu með öflugu frákasti sem
konan segir að virki alveg frábær-
lega.
Reynsla karla af konum
Þetta er semsagt leikrit um karl-
menn og reynslu þeirra af konum.
Tveir karlmenn sem þekkjast ekkert
taka tal saman og áður en langt um
líður beinist samtalið að konum. Ari
er auðvitað í mikilli þörf fyrir að tjá
sig og Svanur er alveg tilbúinn að
hlusta. Hann er reyndar ekkert mót-
fallinn því að segja sögur af sér og
sinni nýju konu og Ari vill gjarnan
heyra meira. Áður en lýkur hafa þeir
báðir heyrt meira en nóg.
Þetta er Rúm fyrir einn eftir Hall-
grím Helgason, í leikstjórn Magnús-
ar Geirs Þórðarsonar og leikararnir
Friðrik Friðriksson og Kjartan Guð-
jónsson fara með hlutverk þeirra Ara
og Svans. Leikmynd og búninga ger-
ir Hrafnhildur Brynja Stefánsdóttir
og lýsingu hannar Halldór Örn Ósk-
arsson. Það er Leikfélag Íslands sem
sýnir og vettvangurinn er Iðnó í há-
deginu á virkum dögum en Hádeg-
isleikhúsið hefur notið vinsælda á
undanförnum misserum með stuttum
leiksýningum sem fólk getur notið
um leið og það fær sér hressingu.
Þetta er annað leikritið eftir Hall-
grím sem sýnt er í Hádegisleikhús-
inu, hið fyrra var Þúsund eyja sósa
sem Stefán Karl Stefánsson lék með
tilþrifum.
„Þetta leikrit lýsir því hversu erfitt
er að vera karlmaður í samfélagi þar
sem konan hefur uppgötvað sjálfa sig
og líkama sinn,“ segir Hallgrímur
sposkur en tekur jafnframt fram að
hann sé ekki að bjóða fram andsvar
við leikritinu Píkusögur sem nú er
sýnt í Borgarleikhúsinu. „Þetta er
hugmynd sem kviknaði hjá mér í
fyrrasumar og ég skrifaði leikritið í
mars. Kannski er þetta leikrit um
karla í veröld þar sem konur láta ekki
bjóða sér hvað sem er lengur.“ Magn-
ús Geir vitnar í þessu samhengi í
gamla bók fyrir nýbakaða eiginmenn
þar sem þeir eru hvattir til að heilsa
konunni sinni þegar þeir koma heim
úr vinnunni á kvöldin áður en þeir
leggjast upp í sófa með dagblaðið.
Einnig að hrósa henni svo fyrir mat-
inn öðru hverju.
„Vandi karlmannsins í dag er að
hann á að vera bæði harður og mjúk-
ur í senn.“
Japanskt hátækniundur
„Í dag er ekki nóg fyrir karlmann
að ná sér í konu og draga hana heim
og negla hana. Nei, nú verður hann
að fullnægja henni. Annars er hann
ómögulegur,“ segir Friðrik. „Karlar
eru undir hrikalegri pressu. Þeir eru
í harðri samkeppni við meðaltölin og
opinberar upplýsingar um kyngetu
karla og þarfir kvenna. Konur
stjórna ferðinni. Þær eru ofaná.
Manni líður eins og austur-evrópsku
skrapatóli andspænis japönsku há-
tækniundri. Konan er svo flókin líf-
vera með allt að 8 þúsund taugaenda í
snípnum á meðan karlinn er bara
með fjóra í tippinu. Það er orðið svo
flókið að kunna á konur. Þeim þyrfti
að fylgja ítarlegar leiðbeiningar um
meðhöndlun og notkun. Sumir karlar
ráða ekki einu sinni við að kveikja á
þeim, hvað þá að halda þeim í gangi.“
„Við skulum samt ekki ofmeta þetta
leikrit sem innlegg í baráttuna fyrir
auknum skilningi á hlutskipti karla,“
segir Hallgrímur. „Þetta er nú aðal-
lega leikþáttur í léttum dúr um tvo
aula sem eiga saman svolitla stund í
rúmaverslun.“
Engin námskeið og umræður
Magnús Geir segir að ekki verði
boðið upp á námskeið í tengslum við
leikritið og ekki verði heldur umræð-
ur um efni þess undir forystu sál-
fræðings í lok sýningar. „Við tókum
þessa ákvörðun eftir nokkra umhugs-
un. Það er svo mikið af námskeiðum í
gangi og fólk getur fengið lausn á
vanda sínum annars staðar en hér hjá
okkur. Hugsanlega veitir þetta þó
einhverja innsýn í hvernig tveir karl-
menn tala um konur, þegar þær eru
víðs fjarri. Þar ætti eitt og annað að
koma konum á óvart.“ „Það er samt
hægt að læra ýmislegt á námskeiðum
og ég hef heyrt um námskeið í Ástr-
alíu þar sem körlum er kennt að gera
ýmislegt fleira við tippið á sér en nota
það við kynmök. Þeim er t.d. kennt að
búa til úr því skjaldböku sem getur
verið gaman að kunna ef maður lend-
ir í leiðinlegu partíi,“ segir Friðrik.
„Kjarni málsins er einfaldlega sá
að Adam er ekki lengur í Paradís,“
segir Hallgrímur.
„Hvar er hann þá?“ spyr Kjartan
og hefur greinilega áhyggjur af
þessu.
„Hann er bara á ráfi einhvers stað-
ar og er að velta því fyrir sér hvort
Eva hafi fengið fullnægingu í gær-
kvöldi eða ekki.“
Hér er engu við að bæta nema því
að ef lesandinn ætlar að fá einhvern
botn í þessar blautlegu vangaveltur
þá verður hann að skella sér á Rúm
fyrir einn sem sýnt er í Iðnó í hádeg-
inu frá og með deginum í dag.
Konum þyrfti
að fylgja
leiðbeiningar
Morgunblaðið/Jón Svavarsson
Svanur sölumaður (Kjartan Guðjónsson) sýnir Ara (Friðrik Friðriksson) frákastið í rúmdýnunni.
Leikfélag Íslands frumsýnir í Hádegisleik-
húsinu í dag Rúm fyrir einn, nýtt leikrit
eftir Hallgrím Helgason. Hávar Sigurjóns-
son greip leikara, leikstjóra og höfund
glóðvolga rétt fyrir frumsýningu.
havar@mbl.is
TRÍÓ Nordica hefur verið starfrækt
í átta ár. Tríóið skipa Auður Haf-
steinsdóttir fiðluleikari, Bryndís
Halla Gylfadóttir sellóleikari og
Mona Sandström píanóleikari. Tríó-
ið hefur komið fram víða og ferðast
um Evrópu og Bandaríkin og fyrir
nokkrum árum kom út geisladiskur
með leik þess. Fyrr í vor fór tríóið í
tónleikaferð til Svíþjóðar og lék þar
sömu dagskrá og flutt verður á tón-
leikum í Salnum í kvöld, en verkin
eru Píanótríó eftir Karólínu Eiríks-
dóttur frá 1987, Píanótríó í g-moll
eftir Elfridu Andrée og Píanótríó í
g-moll eftir Clöru Wieck Schumann.
Það er Mona Sandström sem hef-
ur orð fyrir tríóinu. „Elfrida Andrée
fæddist 1841 og var mikilvæg kona í
sænsku tónlistarlífi. Hún varð fyrsta
konan til að gegna stöðu organista í
Svíþjóð. Eftir að hún lauk lokaprófi í
orgelleik þurfti hún samt að bíða í
mörg ár áður en hún fékk starf sem
organisti, og þess vegna byrjaði hún
að semja tónlist. Hún fékk loks starf
við stóru kirkjuna í Gautaborg og
starfaði þar til dauðadags. Þetta
verk er góð tónlist; Elfrida samdi
mikið af kammertónlist, kvartetta
og tríó, en einnig nokkur stærri
verk. Tríóið er afar rómantískt. Fyr-
ir nokkrum árum var farið að
grúska í verkum hennar og hljóðrita
þau, og í dag eru þau mikið spiluð.“
Mona Sandström er spurð að því
hvort tilviljun hafi ráðið því að öll
verkin á efnisskránni eru eftir kon-
ur. „Ja, við erum náttúrulega konur,
en fyrst og fremst er þetta góð tón-
list; við vorum líka beðnar um að
leika þetta prógramm í Svíþjóð.“
Tríó Clöru Wieck Schumann er
vafalaust þekktast þessara verka, og
Tríó Nordica gaf það út á geisladiski
fyrir nokkrum árum. „Þetta er mjög
„intím“ og persónulegt verk; afar
fallegt verk og jafnvel kvenlegt.“
Mona Sandström segir að um tríó
Karólínu hafi hún ekkert að segja,
því tónskáldið hafi ekki viljað segja
orð um verkið! Almannarómur segir
þó að verkið hafi verið samið árið
1987 fyrir Tríó Reykjavíkur, sem
frumflutti það á sínum tíma. En
hvernig skyldi það vera að flytja
verk lifandi tónskálda, sem geta haft
ýmislegt að segja um flutning verka
sinna? „Það er lúxus að geta heyrt
það frá tónskáldinu sjálfu hvernig
verkið á að vera spilað. Með látnu
tónskáldin reynir maður að grúska
eitthvað til að komast að einhverju
um verkið. Það er víst ekki hægt að
spyrja Clöru sjálfa. Ég hringdi einu
sinni í Karólínu til að spyrja hana
um verkið. Ég var í Svíþjóð og áttaði
mig ekki á því að klukkan hér var
átta að morgni, en hún vildi ekkert
segja um verkið. Eina lykilorðið sem
ég get gefið þér er andstæður.“
Tríó Nordica hefur ekki spilað
mikið saman síðustu misserin, enda
hljóðfæraleikararnir uppteknir við
annað. „Bryndís Halla er nú reyndar
búin að vera að spila með mér í Sví-
þjóð og Finnlandi, en ég hef ekkert
verið á Íslandi í fjögur ár. Við höfum
líka verið að fjölga mannkyninu og
höfum bætt sex manneskjum við
mannkynið frá því við byrjuðum.“
Mona Sandström segir ekki hægt
að segja að tónlist kvennanna hljómi
eitthvað öðru vísi en tónlist karla.
„Það eru kannski þeir sem hafa mót-
að formið í eldri verkunum, en að
öðru leyti er þetta ekkert öðru vísi,
þetta eru bara mismunandi mann-
eskjur.“
Tríó Nordica kemur fram á tónleikum í Salnum í kvöld
Eingöngu
verk eftir
konur
Morgunblaðið/Jim Smart
Tríó Nordica á æfingu í Salnum. Auður Hafsteinsdóttir fiðla, Mona
Sandström píanó og Bryndís Halla Gylfadóttir selló. SPÆNSKI kvikmyndaleik-
stjórinn Luis Buñuel afsakaði sig
á því að ævisaga sín væri áreið-
anlega bara sönn að hálfu leyti,
með því að segja að „á seinustu
ævidögunum flykkjast minning-
arnar að manni forspurðum,
bæði hugmyndaflugið og dag-
draumarnir ráðast stöðugt á
þær, breyta þeim og hagræða að
vild“. Þetta fannst mér bæði
merkilegt og satt hjá karlinum,
og þegar ég horfði á kvikmynd-
ina Blow datt mér mér þessi
ágæta kenning í hug.
Myndin segir sögu George
Jung, eins mesta kókaínsmygl-
ara í sögu Bandaríkjanna, sem á
áttunda áratugnum dreifði um
80% af öllu kókaíni þar. George
ákvað ungur að hann skyldi aldr-
ei skorta pening, ólíkt foreldrum
sínum, en það tók hann allt lífið
að læra hið rétta í þeim málum.
Saga hans er skrifuð af Bruce
Porter eftir hans eigin frásögn,
og einsog mannlegt er hefur
áreiðanlega eitthvað skolast til
og breyst í minninu í tímans rás,
að hætti Buñuel.
Þessi kvikmynd er vönduð, vel
unnin og fínasta verk af hendi
jafnt leikstjóra, tökumanns og
handritshöfundar. Hún er
raunsæ, heldur manni allan tím-
ann og ég var þakklát fyrir að
hún var ekki klædd í mjög mik-
inn Hollywood-formúlubúning,
heldur er sagan sögð einsog Ge-
orge man hana, og út frá hans
sjónarhóli. Hann er geðþekkur
náungi og það er auðvelt að hafa
samúð með honum. Einhvern
veginn er ég samt á því að hann
hafi nú ekki alltaf verið svo sak-
laus í samskiptum sínum við
annað fólk, og jafnmikið fórn-
arlamb illkvittni og græðgi
félaga sinna og eiginkonu og lát-
ið er af hér. Eiturlyfjaheimurinn
er harður og þar er gott að
kunna að berja frá sér, auk þess
sem neyslan truflar raunveru-
leikaskyn.
Það er lítið nýtt í efnistökum
þessarar myndar. Einsog fleiri
hafa bent á minnir hún óneit-
anlega á Goodfellas efir Scors-
ese, kannski þar sem Ray Liotta
fer með ansi stórt hlutverk, en
einnig frásagnarmátinn og þessi
flótti frá bakgrunninum.
Johnny Depp leikur George
Jung og tekst vel að túlka marga
misjafna líðanina sem þessi
„merki“ maður gekk í gegnum á
viðburðaríkri ævi sinni.
Að breyta og
hagræða að vild
KVIKMYNDIR
H á s k ó l a b í ó o g
L a u g a r á s b í ó
Leikstjórn: Ted Demme. Hand-
rit: David McKenna eftir bók
Bruce Porter. Aðalhlutverk:
Johnny Depp, Jordi Mollà,
Penélope Cruz, Franka Potente,
Rachel Griffiths, Paul Reubens
og Ray Liotta. 124 mín. New
Line Cinema 2001.
BLOW
Hildur Loftsdótt ir