Morgunblaðið - 22.05.2001, Síða 40

MINNINGAR
40 ÞRIÐJUDAGUR 22. MAÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ
✝ Brynjólfur Jóns-son fæddist á
Höfðabrekku í Mýr-
dal 17. janúar 1899.
Hann lést að Drop-
laugarstöðum í
Reykjavík 13. maí
síðastliðinn. For-
eldrar hans voru
hjónin Jón Brynjólfs-
son, trésmiður og
vegavinnuverkstjóri
í Vík í Mýrdal, f.
24.8. 1865 í Breiðu-
hlíð, d. 20.3. 1948 í
Vík, og kona hans
Rannveig Einars-
dóttir, f. 6.9. 1867 að Strönd í Með-
allandi, d. 5.5. 1957 í Vík. Foreldr-
ar Jóns Brynjólfssonar voru
hjónin Brynjólfur Guðmundsson,
f. 22.8. 1833 í Skammadal, d. 19.9.
1900 á Litlu-Heiði, og kona hans
Þorgerður Jónsdóttir, ljósmóðir, f.
12.12. 1830, d. 11.2. 1920 á Litlu-
Heiði. Foreldrar Rannveigar voru
Einar Einarsson frá Þykkvabæ í
Landbroti, síðar oddviti að Strönd
í Meðallandi og Rannveig Magn-
úsdóttir frá Skaftárdal. Systkini
Brynjólfs Jónssonar voru: 1) Guð-
jón Ágúst, f. 17.8. 1891, dó 1.10.
sama ár, 2) Magnús, f. 1893, d.
1971, kvæntur Halldóru Ásmunds-
dóttur, f. 1896, d. 1993. Börn
þeirra: Sóley, f. 1920 og dáin sama
ár, Ásgeir, f. 1921, d. 1976, Karl, f.
1924, d. 1998, og Jón Reynir, f.
1931. 3) Ólafur, f. 1895, d. 1995,
kvæntur Elisabetu Ingibjörgu Ás-
björnsdóttur, f. 1897, látin. Barn
þeirra: Sigríður, f. 1918, d. 1990.
4) Þorgerður, f. 1897, d. 1991, gift
Einari Erlendssyni, f. 1895, d.
1987. Börn þeirra: Erlendur, f.
ur er Hilmar Þór, f. 1960 en kona
hans Ásdís Traustadóttir er látin.
Brynjólfur og Maja tóku að sér
Guðfríði dóttur Ólafs, bróður
Maju, nú húsmóður í Oklahoma í
Bandaríkjunum, gift Doyle
Bisbee, og eru börn þeirra Mary
og Donald. Brynjólfur Már Sveins-
son ólst einnig upp hjá Brynjólfi
og Maju. Sonur Brynjólfs Más og
Jóhönnu er Brynjólfur Rafn en áð-
ur átti Jóhanna einn son, Hjört
Fjeldsted.
Rannveig og Jón Brynjólfsson
fluttu frá Litlu-Heiði að Höfða-
brekku árið 1894 með son sinn
Magnús. Þar bjuggu þau í 13 ár og
eignuðust þau sex börn auk Magn-
úsar sem upp komust. Þau Rann-
veig og Jón fluttu til Víkur árið
1907 en Brynjólfur varð þá eftir
hjá sýslumannshjónum að Höfða-
brekku í tvö ár, fór síðar sem létta-
drengur að Hemru í Skaftártungu
og að Syðstu-Mörk undir Eyjafjöll-
um á annað ár uns hann sneri til
foreldrahúsa í Vík. Sautján ára
tók Brynjólfur að sækja vetrarver-
tíðir suður með sjó. Hann var við
nám í Stýrimannaskólanum í
Reykjavík 1919 – 1921 og stundaði
sjó upp frá því. Hann var stýri-
maður á togurum um vetur og á
síldarskipum á sumrin. Fyrstu ár
seinni heimsstyrjaldarinnar var
Brynjólfur lóðs á ströndinni fyrir
Breta, síðan skipstjóri á bát
Bandaríkjamanna í Hvalfirði er
annaðist flutninga á varningi til
skipa í skipalestum sem komu inn í
Hvalfjörð. Eftir stríðið var Brynj-
ólfur skipstjóri á fiskibátum fram
til 1954 að hann fór að vinna á
Keflavíkurflugvelli, fyrst hjá
Hamilton-verktakafyrirtækinu en
síðan sem birgðastjóri hjá Íslensk-
um aðalverktökum.Hann lét af
störfum 1984, þá 85 ára.
Útför Brynjólfs fer fram frá
Dómkirkjunni í Reykjavík í dag og
hefst athöfnin klukkan 13.30.
1921, Steinunn, f.
1924, og Erla, f. 1930.
5) Guðrún, f. 1900, d.
1967, gift Guðmundi
Þorsteinssyni, f. 1893,
látinn. Börn þeirra:
Sigríður, f. 1917, Guð-
rún, f. 1921, Sólveig, f.
1922, Óskar, f. 1925,
Jón Rafn, f. 1925,
Ólafur, f. 1930, og
Kristrún, f. 1933, d.
1983. 6) Guðjón f.
20.5. 1901, d. 7.11.
sama ár, 7) Einar, f.
1902, d. 1957. Fyrri
kona, Guðlaug Guð-
mundsdóttir, lést eftir skamma
sambúð. Seinni kona: Kristín Páls-
dóttir, f. 1903, d. 1983. Börn
þeirra: Guðlaug, f. 1936, og Mál-
fríður, f. 1942, d. 1989. 8) Stein-
unn, f. 1905, d. 1945, gift Valmundi
Björnssyni, f. 1898, d. 1973. Börn
þeirra Jón, f. 1929, og Sigurbjörg,
f. 1930. Brynjólfur kvæntist 30.5.
1932 Marin (Maju) Sigríði Guð-
mundsdóttur, f. 14.11. 1905, d.
23.8. 1990. Foreldrar hennar voru
hjónin Guðmundur Guðmundsson,
sjómaður í Reykjavík, og Jóhanna
Magnúsdóttir, ættuð úr Álftaveri.
Þau Maja áttu engin börn saman.
Sonur Brynjólfs og Svanhvítar
Sveinsdóttur í Vík, f. 22.1. 1911, d.
1984, var Sveinn Hilmar, f. 26.5.
1930, d. 26.7.1997. Hann kvæntist
Láru Hafliðadóttur, f. 17.12.1930
og eru börn þeirra: Kolbrún, f.
1951; Svanhvít Matthildur,
f. 1955, gift Smára Tómassyni í
Vík; og Brynjólfur Már, f. 1956,
vélstjóri, kvæntur Jóhönnu Fjeld-
sted, f. 1953. Sonur Sveins Hilmars
og Þuríðar Sigurveigar Jónsdótt-
Í minningu afa og Maju langar
okkur að senda kveðju frá Vík í Mýr-
dal.
Afi fæddist á Höfðabrekku í Mýr-
dal árið 1899 og hafði sterkar taugar
hingað.
Ég man þegar ég var barn og hann
kom í heimsókn til Víkur á Skódan-
um. Þá var talsvert ferðalag að keyra
til Víkur, allir vegir grófir malarveg-
ir. Afi var alltaf fínn til fara, frakka-
klæddur með hatt á höfði, þá átti
hann hér tvö systkini og annað
frændfólk sem hann heimsótti, og
hafði hann mig stundum með sér í
þessar heimsóknir.
Á sjöunda áratugnum kaupa þau
afi og Maja sumarbústað með öðrum
í landi Brekkna í Mýrdal, Brekkubæ
eins og afi nefndi staðinn, þar dvöldu
þau mestallt sumarið með bróður
minn, sem ólst upp hjá þeim. Afi vann
á Keflavíkurflugvelli á þessum árum
og keyrði á milli um helgar fram að
sumarfríi. Það var alltaf notalegt að
skreppa í kvöldkaffi til þeirra að
Brekkum með fagurt útsýni á sum-
arkvöldi.
Á unglingsárum var ég í skóla í
Reykjavík, þá kom ég mjög oft til afa
og Maju. Alltaf var fagnað með kossi
og faðmlagi efst í stiganum í Barmó-
inu, eins og við systurnar kölluðum
heimili þeirra í Barmahlíð 18. Afi og
Maja héldu þessar fínu veislur, þar
kom margt af frændfólki og vinum
sem ég lærði að þekkja í gegnum þau.
Þegar ég svo stofnaði heimili hér
austur í Vík áttum við góðar stundir
saman þegar þau afi og Maja dvöldu
hjá okkur á sumrin. Við fórum meðal
annars með hjólaskipinu sem þá var
að hefja sínar fyrstu ferðir að Reyn-
isdröngum. Við fórum inná Höfða-
brekkuheiði og buðum Ólafi bróður
hans með, sú ferð er ógleymanleg,
þar sem þeir bræður byrja að telja
upp kennileiti inn eftir allri heiði, far-
ið var að gamla bæjarstæðinu og í
kirkjugarðinn þar sem þeir fundu
legstað bróður síns, sem lést ungur.
Dætur mínar, Vilborg, Helena og
Björk, eiga góðar minningar um
langafa sinn, og þær eldri voru sólgn-
ar í að heyra hann segja sögur sem
hann sagði með sérstökum hætti.
Litli Guðmundur Elíasson sem er
á fyrsta ári var búinn að hitta langa-
langafa sinn sem var þá 101 ári eldri
en hann og eigum við myndir frá
þeirri heimsókn á Droplaugarstaði.
Svanhvít og fjölskylda,
Vík í Mýrdal.
Brynjólfur Jónsson var dæmigerð-
ur fyrir þá dugnaðarkynslóð sem í
harðri lífsbaráttu í byrjun liðinnar
aldar skóp þjóðinni þau góðu efni
sem við njótum í dag. Sautján ára
gamall slóst hann í hóp með mönnum
á leið úr Skaftafellssýslu suður í ver-
ið. Lagt var upp á hestum en þegar
kom að Bitru í Flóa voru hestarnir
sendir til baka og ferðinni haldið
áfram gangandi, með pokann á bak-
inu. Aleigan var þá 14 krónur. Fyrstu
vertíðina fékk hann skipsrúm á
litlum mótorbáti í Vogum. Vertíðar-
kaupið, 100 krónur, þótti gott fyrir
óvaning. Síðar fékk hann skipsrúm á
togurum og vann sér fljótt traust fyr-
ir dugnað og atorku. Hann átti því
auðvelt með að fá skipsrúm þótt
margir væru um boðið. Hann kostaði
sjálfur nám sitt í Stýrimannaskólan-
um og lauk þaðan skipstjóraprófi
1921. Eftir að námi lauk hafði hann
fasta búsetu í Reykjavík. Hann var á
ýmsum togurum á veturna og var eft-
irsóttur, enda harðduglegur og ósér-
hlífinn. Á sumrum var hann skip-
stjóri á síldarskipum og aflaði vel, var
stundum í hópi þeirra sem mest öfl-
uðu.
Á árinu 1932 urðu mikil þáttaskil í
lífi Brynjólfs er hann giftist Marinu
Guðmundsdóttur (Maju). Þau byrj-
uðu búskap sinn í smekklegri íbúð á
Barónsstígnum, gegnt Landspítalan-
um. Þar áttu ættingjar úr Víkinni víst
athvarf. Hamingja nýgiftu hjónanna
setti sinn svip á andrúmsloftið innan
dyra. Erlendur Einarsson, sonur
Þorgerðar systur Brynjólfs, lýsti
þessu svo í afmæliskveðju til Brynj-
ólfs 100 ára, að gestrisni hefði verið
svo sjálfsögð að ósjálfrátt fylltust
menn vellíðan meðan á heimsókninni
stóð.
Þannig hélst þetta líka eftir að
hjónin fluttu á Bergþórugötu 57 árið
1934 og síðar í Barmahlíð 18 árið
1947. Þetta hlýja og einlæga viðmót
fylgdi þeim alla tíð. Heimilishaldið
hvíldi að sjálfsögðu mest á Maju þar
sem húsbóndinn var önnum kafinn á
sjó. Ættingjar af landsbyggðinni
fengu oft húsaskjól og standa þeir í
mikilli þakkarskuld við þau hjón. Það
kom í hlut Maju að hýsa Guðmund
föður sinn, þegar hann var í landi, en
hann stundaði sjó fram eftir aldri,
lengi á skipum Eimskipafélagsins,
m.a. gamla Selfossi í siglingum á Am-
eríku í seinna stríðinu. Eftir að styrj-
öldin skall á í september 1939 var
Brynjólfur á togurum sem sigldu
með fisk til Bretlands. Ferðir þessar
voru stórhættulegar enda grönduðu
Þjóðverjar ekki svo fáum togurum og
manntjón var mikið. Nokkru eftir að
Bretar hertóku Ísland réðst Brynj-
ólfur til þeirra sem lóðs við strendur
landsins. Hann var síðar skipstjóri á
báti er annaðist flutninga á varningi
til skipalesta sem komu inn í Hval-
fjörð á leið sinni til Sovétríkjanna.
Eftir stríðið var Brynjólfur aftur
skipstjóri á fiskibátum, bæði á síld-
veiðum og trollveiðum. Sjómennska
Brynjólfs var farsæl og án nokkurra
áfalla. Hann var einlægur trúmaður
þótt hann flíkaði ekki trú sinni. Hann
fór jafnan með sjóferðarbæn í upp-
hafi ferðar og trúði því að bróðir sinn,
Guðjón yngri, sem hann hafði gætt í
vöggu, fylgdi sér sem verndarvættur.
Árið 1954 hafði Brynjólfur fengið
nóg af sjósókninni og var honum þá
boðið starf á Keflavíkurflugvelli,
fyrst hjá Hamilton-fyrirtækinu og
síðan hjá Íslenskum aðalverktökum.
Þar gegndi hann starfi birgðastjóra
lengst af og lét ekki af störfum fyrr
en við 85 ára aldur 1984. Þessi langi
starfsferill sýnir hve vel störf hans
voru metin og lýsir einnig góðri
heilsu hans.
Maja og Brynjólfur eignuðust ekki
börn saman. Hins vegar átti Brynj-
ólfur son áður en hann giftist, Svein
Hilmar. Móðir hans var Svanhvít
Sveinsdóttir í Vík. Þau Brynjólfur og
Maja ólu upp tvö börn, Guðfríði, dótt-
ur Ólafs bróður Maju, og Brynjólf
Má, son Sveins Hilmars. Þegar
Brynjólfur hætti á sjónum um miðjan
aldur gat hann aðstoðað Maju betur
við heimilishaldið. Þar reyndist hann
ómetanlegur, ekki síst þegar heilsu
Maju tók að hraka. Má segja að á efri
árum hafi hann getað launað henni
það sem hún þurfti að þola sem sjó-
mannskona í einveru meðan hann var
á sjónum, kannski vikum eða mán-
uðum saman. Umhyggja Brynjólfs
var svo einstök að Maja gat dvalið á
heimili sínu allt til æviloka 1990. Þau
nutu einnig traustrar vináttu og
hjálpsemi margra ættingja. Má þar
sérstaklega nefna Sigurbjörgu Val-
mundsdóttur og hjónin Margréti
Helgadóttur og Erlend Einarsson.
Það var með ólíkindum hve lengi
Brynjólfur hélt starfsorku og var vel
á sig kominn.
Hann bjó einn í íbúð sinni í Barma-
hlíð til ársins 1994, en flutti þá á
hjúkrunar- og dvalarheimilið Drop-
laugarstaði. Þar undi hann vel hag
sínum og naut góðrar umönnunar til
hinsta dags.
Sveinbjörn Björnsson.
BRYNJÓLFUR
JÓNSSON
✝ Gústaf Berg-mann Einarsson
fæddist í Reykjavík
21. apríl 1916. Hann
lést á Elliheimilinu
Grund þriðjudaginn
15. maí síðastliðinn.
Foreldrar hans voru
Einar Pétursson
húsasmíðameistari,
f. 7. júlí 1881 að
Heiðarbæ í Þing-
vallasveit, d. 26. júní
1934, og kona hans
Kristín Ottesen
Jónsdóttir, f. 4. apríl
1885, frá Ingunnar-
stöðum í Brynjudal, Hvalfirði, d.
15. nóvember 1918. Systkini hans
voru Sigríður, f. 24. ágúst 1913 í
Reykjavík, d. 24. maí 1980, og
Kristinn, f. 30. september 1918 í
1953, börn þeirra eru: Gústaf
Bergmann, f. 17. janúar 1973,
Ingibjörg Ólöf, f. 14. febrúar
1977, sonur hennar er Ragnar
Ágúst Bergmann, f. 10. nóvember
1998, Louísa, f. 28. desember
1983, og Arnar Hagerup, f. 4.
desember 1987.
Sem ungur maður starfaði
Gústaf hjá Bifreiðastöð Stein-
dórs. Gústaf lauk námi frá Stýri-
mannaskólanum árið 1948. Fór til
sjós á gömlu síðutogurunum og
gerðu þeir út frá Hafnarfirði. Réð
sig síðar til Kveldúlfs í Reykjavík
og starfaði í Faxa við Örfirisey.
Við stofnun Tollvörugeymslunn-
ar árið 1963 hóf hann störf sem
yfirverkstjóri hjá félaginu og
vann þar til starfsloka. Einnig
sinnti hann ýmsum trúnaðar- og
félagsstörfum á vegum Sjálfstæð-
isflokksins ásamt því að vera
virkur félagi í Verkstjórafélagi
Reykjavíkur.
Útför Gústafs fer fram frá
Dómkirkjunni í dag og hefst at-
höfnin kl 10.30.
Reykjavík, d. 1984.
Hinn 29. mars 1947
giftist Gústaf eftirlif-
andi eiginkonu sinni,
Ólöfu Kristínu Þor-
geirsdóttur, f. 23.
ágúst 1916 í Reykja-
vík. Foreldrar henn-
ar voru Þorgeir Jörg-
enson og Louísa
Símonardóttir. Börn
Gústafs og Ólafar
eru: Einar Berg-
mann, f. 30. október
1949, maki Anna
Björnsdóttir, f. 20.
júní 1950, synir
þeirra eru: Gústaf Bergmann, f.
9. ágúst 1976, og Björn Berg-
mann, f 10. september 1984;
Kristín Erla, f. 19. júní 1953, maki
Þorgrímur Ísaksen, f. 23. janúar
Elsku afi. Ég kallaði þig oft afa á
Hverfó en húsið þitt sem þér var svo
annt um stendur nú sem áður á
Hverfisgötunni, húsið sem langafi
byggði. Þú hugsaðir ávallt svo vel
um það því þú vissir hvað langafi
lagði á sig við byggingu þess. Ég
sakna þín sárt, elsku afi, þú ert mér
svo kær, þú og amma reyndust mér
ávallt best. Hvergi leið mér eins vel
og hjá þér og ömmu en það var svo
gott að vera þar. Minningin um þig
mun ávallt búa í hjarta mínu hvar
sem ég er og hvert sem ég fer munt
þú ávallt vera hluti af mér. Minn-
ingin um einstakan mann lifir. Dugn-
aðurinn og atorkan leyndi sér aldrei
og unnir þú þér sjaldan hvíldar, sam-
viskusamur varstu og lést aldrei
verk úr hendi falla. Greiðfús varstu
ávallt við vini þína og fjölskyldu enda
mikils metinn af öllum sem til þín
þekktu. Þú varst alltaf fyrirmyndin
mín, stór og sterkbyggður, annálað
glæsimenni með sterk svipbrigði.
Alltaf leitaði ég til þín ef ég þurfti á
ráðleggingum eða hjálp að halda, þú
virtist alltaf kunna ráð við öllu. Nú
ertu farinn, elsku afi, en ég veit að
Skaparinn gætir þín og þér líður vel.
Þú ert kominn í faðm móður þinnar
sem þú misstir svo ungur og hittir
Kristin sem var þér svo kær.
Guð geymi þig, elsku afi, við
sjáumst seinna.
Gústaf Bergmann.
Ótal minningar koma upp í hug-
ann þegar ég sest niður og byrja að
skrifa um þig afi minn. Hugurinn
reikar aftur í tímann og eitt af því
fyrsta sem ég man eftir er að ég sit í
bíl og er á leið frá Tollvörugeymsl-
unni. Stór og mikill maður er að
keyra og á stýrinu eru stórar og
sterkar hendur, já þetta ert þú afi
minn.
Þeir voru ófáir bíltúrarnir sem þú
fórst með okkur systkinin, keyrðir
um, stundum gáfum við öndunum og
fengum okkur ís en yfirleitt enduð-
um við alltaf á sama staðnum, Litla
kaffivagninum.
Hvað á ég svo að skrifa um? Á ég
að fjalla um allar vorferðirnar sem
þú tókst okkur frændsystkinin í,
göngurnar niður Laugaveginn á
Þorláksmessu, ferðina sem við fór-
um með ömmu til Skotlands eða ein-
hverjar fleiri af samverustundum
okkar? Allt þetta virðist svo lítið
miðað við það sem þú afrekaðir um
ævina en þetta er mikið í mínum
huga og minningar sem ég mun
ávallt geyma.
Þú varst vanur að segja; „Mundu
Bíbí mín, heilsan er númer eitt, tvö
og þrjú!“ Alltaf varstu með áhyggjur
af mér, vildir alltaf vita hvernig ég
væri í húðinni og þegar ég kom í
heimsókn til þín vildir þú ávallt sjá
hvernig ég var. Ef ég hafði lagast
varstu yfirleitt ánægðari en ég, en ef
ég var slæm spurðirðu hvað þú gætir
gert til þess að þetta gæti lagast.
Nú ertu ekki lengur hér til að
hugsa um mig en ég man það afi
minn að heilsan kemur númer eitt,
tvö og þrjú og því skal ég fylgja í
framtíðinni.
Þú náðir því að verða langafi. Ég
man þegar ég kom með Ragnar í
heimsókn til þín í fyrsta skiptið, þá
nýfæddan. Þú ætlaðir ekki að þora
að halda á honum, fannst hann svo
lítill og brothættur. En þú tókst
hann í fang þitt og hann hvarf næst-
um því og svo ætlaðir þú varla að
vilja sleppa honum aftur. Það fyrsta
sem þú tókst eftir þegar þú leist á
hann voru hendurnar, hann hafði
erft hendurnar þínar. Ég sá hve þú
fylltist af stolti og alltaf þegar við
komum í heimsókn til þín fékk „litli
herramaðurinn“ eins og þú kallaðir
Ragnar alltaf mestu athyglina.
Margir svona hlutir lifa í minning-
unni um þig afi minn, þú varst stór
og mikill maður sem ég virti og elsk-
aði svo mikið. Þú munt ávallt lifa í
hugum okkar og núna hefur þú öðl-
ast hvíldina sem þú varst farinn að
þrá. Ég veit að þú átt eftir að fylgj-
ast með okkur í framtíðinni, þó svo
það sé úr fjarlægð. Elsku afi okkar,
við söknum þín og vonum að þér líði
vel.
Ingibjörg, Louísa, Arnar
og Ragnar Ágúst.
GÚSTAF BERGMANN
EINARSSON