Morgunblaðið - 10.06.2001, Blaðsíða 20

20 SUNNUDAGUR 10. JÚNÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ
ANNAN júní í fyrra tók Íslands-banki-FBA hf. formlega til starfaeftir sameiningu Íslandsbanka hf.og FBA hf. Frá þeim tíma hefurverð hlutabréfa í Landsbanka Ís-
lands hf. lækkað um 29%, í Búnaðarbanka Ís-
lands hf. um 20% og í Íslandsbanka-FBA hf.
um 25%. Á þennan mælikvarða hefur Íslands-
banki-FBA því ekki komið betur út en hinir
viðskiptabankarnir tveir. Má líta á þetta sem
vísbendingu um að samruninn hafi ekki skilað
þeim árangri sem skyldi?
„Ég held að ekki sé mikið hægt að lesa út úr
þessu,“ segir Valur Valsson, forstjóri Íslands-
banka-FBA, „meðal annars vegna þess að sá
munur er á okkur og hinum tveimur bönkunum
sem þú nefndir, að öll hlutabréf okkar eru á
markaði, en ekki nema þrjátíu af hundraði af
þeirra bréfum. Af þessum sökum kjósum við
fremur að bera okkur saman við markaðinn al-
mennt.“
„Það má segja að þau félög sem eru með
mikið flot, það er að segja mikið af útistandandi
bréfum, hafi goldið fyrir að bréfum þeirra er
auðvelt að breyta í peninga. Ástæðan er minna
peningamagn í umferð og erfiðari aðgangur að
fjármagni á síðustu mánuðum. Þar að auki held
ég að markaðurinn vilji sjá hvað kemur út úr
samrunanum áður en hann fer að verðlauna
okkur og það er ekki nema sanngjarnt. En það
er óhætt að segja að við njótum ekki vafans,“
segir Bjarni Ármannsson, forstjóri Íslands-
banka-FBA.
„Markaðurinn er harður húsbóndi,“ bætir
Valur við, „og þess vegna þarf að vera greini-
legur árangur áður en verðið hækkar.“ Hann
bendir á að í fyrra hafi aðstæður á fjármála-
markaði snúist þeim félögum sem þar starfa
mjög í óhag og að afkoma þeirra hafi borið þess
merki.
Skiptahlutföllin við sameininguna
Sá hluti bankastarfseminnar sem virðist
hafa gengið best síðastliðið ár er viðskipta-
bankahlutinn, en fjárfestingarbankahlutinn
virðist hafa dregið afkomuna niður. Í ljósi
þessa má velta fyrir sér hvort skiptahlutföllin
hafi verið rétt, það er hvort hlutur Íslands-
banka hefði ef til vill átt að vera meiri en 51% af
sameinuðum banka og þar með hvort hluthafar
Íslandsbanka hafi farið halloka við samrunann.
Er hægt að halda því fram í dag að skipta-
hlutföllin hafi verið röng og að afkomuþróunina
hefði mátt sjá fyrir?
„Ég tel að í spurningunni felist ekki rétt mat
á stöðunni,“ segir Valur, „vegna þess að fyrri
hluta árs í fyrra féllu skuldabréf í verði og
gamli Íslandsbanki átti mikið af markaðs-
skuldabréfum. Á fyrri hluta síðasta árs var af-
koma hans því slæm. Síðari hluta ársins féllu
hlutabréf í verði og gamli FBA átti meira af
þeim. Ég held þess vegna að þegar upp er stað-
ið sé mjög erfitt að segja að það halli á annan
aðilann í þessum samruna.“
Bjarni tekur undir þetta og bætir því við að í
gamla Íslandsbanka hafi verið mjög öflugt við-
skiptabankakerfi, en að sama skapi hafi gamli
FBA verið mjög öflugur í útlánum til fyrir-
tækja. „Þetta eru þær tvær einingar sem hafa
verið að koma best út núna og segja má að það
sýni einmitt ágæti samrunans að við erum að
skjóta fleiri og sterkari stoðum undir bankann.
Auk þess að hafa með samrunanum breikkað
starfsgrundvöllinn hefur stærð bankans mikið
að segja. Með stækkun náðum við betra láns-
hæfismati og auðveldari aðgangi að erlendu
lánsfé. Þetta er okkur og íslensku viðskiptalífi í
heild gríðarlega mikilvægt, ekki síst á tímum
sem þessum þegar meira er um slæmar fréttir
en góðar.“
„Reynslan hefur staðfest fyrir okkur sem
hér störfum,“ segir Valur, „að það var hárrétt
ákvörðun að fara í þessa sameiningu. Ég held
líka að skynsamlegt hafi verið að framkvæma
sameininguna jafnhratt og raun ber vitni og sé
ekki að ástæða sé til að efast um að skiptahlut-
fallið hafi verði sanngjarnt. Þetta á jafnvel við
þegar maður hefur tækifæri til að líta til baka,
en það sjónarhorn hefur maður auðvitað ekki
þegar ákvörðun um sameiningu er tekin.“
Samstarfið gengið vel
Nú var töluvert lagt upp úr því í bönkunum
tveimur að góður andi ríkti innan þeirra og að
starfsmenn störfuðu vel saman. Til að leggja
áherslu á þetta var talað um Íslandsbanka-
sveitina í gamla Íslandsbanka og eins mátti
merkja góða samstöðu meðal starfsmanna
FBA. Hvernig hefur gengið að gera úr þessum
tveimur hópum einn samstæðan hóp starfs-
manna?
„Við höfum unnið að því síðastliðið ár að gera
eitt fyrirtæki úr þessum tveimur og að fá alla
til að starfa saman að markmiðum þess,“ segir
Valur. „Sameining snýst um fólk og það fyrsta
sem gæta þarf að er að finna öllum verkefni
sem þeir eru sáttir við. Það tekur dálítinn tíma.
Síðan þarf að sjá til þess að allir vinni saman að
sameiginlegu markmiði fyrirtækisins. Þetta
tekur líka tíma. Með stefnumótunarverkefni
sem sett var af stað seint á síðasta ári höfum
við skipulega unnið að því að ná þessu marki og
nú, á ársafmæli samrunans, sýnum við einmitt
afrakstur þeirrar vinnu. Þar er bæði um að
ræða endurmótaða stefnu og breytingar á
vörumerki, sem hvort tveggja er til marks um
að samruninn er að baki.
Markmiðið með stefnumótuninni er að búa
til nýja framtíðarsýn þar sem áherslur á ein-
staka viðskiptavinahópa bankans eru skerptar
enn frekar. Við gerum jafnframt ákveðnar
skipulagsbreytingar innan bankans sem eiga
að auðvelda okkur að gera þessa framtíðarsýn
að raunveruleika. Aukin áhersla verður lögð á
viðskiptasviðin í skipuriti bankans og fjöldi
þeirra og umfang endurspeglar mismunandi
þarfir mismunandi hópa viðskiptamanna. Jafn-
framt er skerpt á þeirri áherslu að það er hlut-
verk stoðdeildanna að sinna þjónustu við við-
skiptasviðin. Þannig hyggjumst við tryggja að
það frumkvæði og kraftur sem býr í því starfs-
fólki bankans sem sér um viðskiptavinatengsl
njóti sín sem best. Viðskiptavinir okkar ættu að
verða varir við þessar breytingar á þann hátt
að starfsfólk mun leggja aukna áherslu á að
skilja þarfir þeirra og sýna frumkvæði í því að
mæta þeim, en ekki aðeins veita umbeðna þjón-
ustu. Þannig hyggjumst við ná því fram að
verða besti kostur í fjármálaþjónustu á Íslandi.
Hér má bæta því við að í samrunaferlinu höf-
um við notið þess að starfsfólk beggja bank-
anna var vant sameiningu og hafði gengið í
gegnum hana áður því gamli Íslandsbanki og
FBA höfðu báðir orðið til við sameiningu.“
Aðspurðir segja þeir báðir að samstarf
þeirra tveggja hafi einnig gengið mjög vel. „Ég
held við höfum áttað okkur á því strax í fyrstu
samtölunum sem við áttum við upphaf sam-
runaviðræðnanna, að hugsunarháttur okkar og
skoðanir okkar á þróun bankakerfisins væru
mjög líkar,“ segir Valur. „Við höfum svipaðar
skoðanir á því hvar tækifærin liggja, hvað megi
betur fara og svo framvegis. Þannig fundum
við strax að fá tilefni yrðu til ágreinings, og það
hefur síðan komið í ljós því við höfum getað
leyst öll mál hratt og vel.“
Gera ráð fyrir 3,5% hagsauka í ár
Hvernig er með þau markmið sem þið settuð
ykkur við samrunann, hafa þau náðst?
„Sá ávinningur sem við njótum af samrun-
anum er að koma í ljós um þessar mundir,“ seg-
ir Bjarni, „og þegar þetta ár er að baki munum
við sjá tölur sem sýna að markmiðin sem við
stefndum að hafi náðst fram. Það er annars
nokkuð erfitt að fá nákvæmar tölur um ávinn-
inginn. Þar getum við tekið sem dæmi að ef
ekki hefði verið farið út í sameiningu bankanna
hefðu þeir hvor um sig þurft að uppfæra tölvu-
kerfi sín, en það er ekki einfalt að leggja ná-
kvæmt mat á hvað þeir hefðu gert.
Við horfum frekar á þætti eins og fækkun
starfsmanna og tekjuaukningu víðtækari þjón-
ustu, sem og það sem við notum sem stjórn-
unartæki, sem er mæling á hagsauka. Við mæl-
um hjá hverri einingu fyrir sig hverju
reksturinn skilar og hvaða fjárbinding er fólgin
í rekstrinum. Á síðasta ári vorum við langt und-
ir markmiðum okkar, en settum okkur nokkuð
háleit markmið fyrir árið í ár og ætlum okkur
að standa undir þeim. Við ætlum því að vera
töluvert fyrir ofan þau mörk sem við teljum að
séu kostnaður bankans af fjármagni. Við ger-
um ráð fyrir að kostnaður eigin fjár eftir skatta
sé 16,5% og áætlanir okkar um arðsemi eigin
fjár eru um 23,1%, sem samsvarar 3,5% hags-
auka.
Til lengri tíma litið tel ég að mesti ávinn-
ingur af samrunanum felist í því að nýta það
besta af vinnubrögðum hvors banka fyrir sig. Í
báðum þeirra var mikið af hæfu fólki og vand-
aðir verkferlar, en að ýmsu leyti var beitt ólík-
um aðferðum þó markmiðin væru þau sömu.
Eftir sameiningu náum við að nýta það besta í
vinnubrögðum hvors um sig og við höfum getað
lært nýja hluti hraðar en ef samruninn hefði
ekki átt sér stað.“
Valur segir að á þeim sviðum sem bankarnir
hafi verið að vinna að svipuðum hlutum hafi
þeir haft ótrúlega líka sýn varðandi hvert þeir
vildu stefna, þótt þeir hafi beitt ólíkum aðferð-
um. Þess vegna hafi aldrei komið upp ólíkar
skoðanir varðandi stefnumörkun og það hafi
auðveldað samrunann. Hann segir einnig að
eins og við megi búast hafi verið ólík menning í
bönkunum tveimur, enda hafi þeir starfað á
ólíkum sviðum. Þeir sem starfi við kaup og sölu
verðbréfa starfi ólíkt þeim sem veiti einstak-
lingum greiðsluþjónustu, svo dæmi sé tekið.
Þeir sem lifi á söluþóknun hugsi með öðrum
orðum öðruvísi en þeir sem lifi á vaxtamun.
Þetta hafi hins vegar ekki aðeins verið munur á
milli gamla Íslandsbanka og FBA, heldur hald-
ist þessi munur innan sameinaðs banka eftir
því við hvað menn fáist. Ólík menning að þessu
leyti innan fyrirtækisins sé eðlileg og nauðsyn-
leg, en mestu skipti að allir hafi sömu sýn um
það hvert bankinn skuli stefna og gagnkvæm
virðing sé fyrir ólíkum starfsþáttum.
Starfsmönnum hefur fækkað
Þegar bankarnir voru sameinaðir var talað
um samrunann sem tekjusamruna en ekki
kostnaðarsamruna, það er að segja að aukning
tekna en ekki lækkun kostnaðar væri helsta
markmiðið. Þó fer varla hjá því að á sumum
sviðum hafi störf manna skarast og þar með að
svigrúm hafi verið til fækkunar. Að auki er orð-
ið mun rólegra á verðbréfamarkaðnum en var
fyrir ári. Þetta ætti því hvort tveggja að kalla á
fækkun starfsmanna. Hver hefur þróunin orðið
hjá ykkur?
„Starfsmönnum hefur fækkað. Í júní í fyrra
voru starfsmenn 904 án sumarstarfsmanna en í
dag eru þeir 859,“ segir Bjarni. „Það er rétt að
á sumum sviðum var skörun og svo hefur hægt
á í efnahagslífinu. Þess vegna er ekki nema
eðlilegt að samhliða því dragi menn saman
seglin í fyrirtækjarekstrinum. Við höfum lagt
áherslu á það síðan í haust að horfa mikið á
kostnað og aðhald í rekstri og teljum okkur
hafa náð nokkuð góðum árangri í því. Þannig
höfum við náð að takmarka áhrif af almennum
kostnaðarhækkunum í samfélaginu á bank-
ann.“
Bjarni og Valur staðfestu að áætlanir bank-
ans frá því í mars um rúmlega 3,5 milljarða
króna hagnað á þessu ári stæðu óbreyttar. En
hvað um lækkun á gengi krónunnar, hefur hún
áhrif á afkomu bankans?
„Hún hefur ekki bein áhrif á afkomu bank-
ans,“ segir Bjarni, „og er ekki einn af stóru
áhrifaþáttunum eins og til dæmis vaxtamunur,
vaxtaþróun, þróun á hlutabréfamarkaði eða
miðlunartekjur af verðbréfaviðskiptum.
Gengi krónunnar hefur hins vegar stór áhrif
á afkomu og stöðu ýmissa viðskiptavina okkar.
Í sumum tilvikum veldur hún því að hæfni
þeirra til að greiða af lánum eykst, en í fleiri til-
vikum minnkar greiðsluhæfi þeirra. Þetta á
Íslandsbanki-FBA hf. mun frá og með morgundeginum aðeins bera nafnið Íslandsbanki
Markaðurinn harður
Fyrir einu ári sameinuðust Íslandsbanki hf. og FBA hf. og úr
varð stærsti banki landsins, Íslandsbanki-FBA hf. Samrunaferl-
inu og stefnumótunarstarfi því tengdu telst nú að fullu lokið.
Haraldur Johannessen ræddi við forstjóra bankans, þá Bjarna
Ármannsson og Val Valsson, um samrunann, lækkandi verð
hlutabréfanna, hækkað kostnaðarhlutfall, starfsemina erlendis
og eignaraðild að bankanum.
Forstjórar Íslandsbanka, Valur Valsson og Bjarni
Ármannsson, segja samrunann hafa gengið vel
og ein af skýringum þess sé að bankarnir tveir
sem sameinuðust hafi báðir orðið til við sam-
runa.
 Íslandsbanki-FBA hf. mun á morgun
taka upp nýtt merki og verður frá sama
tíma aðeins nefndur Íslandsbanki þótt
formlegt heiti hans verði óbreytt.
Nýtt merki Íslandsbanka