Morgunblaðið - 10.06.2001, Blaðsíða 21

sérstaklega við þar sem ójafnvægi er milli
gjaldmiðlasamsetningar tekna annars vegar
og skulda hins vegar.“
Verðið þið þá varir við meiri vanskil eða út-
lánatöp?
„Við finnum lítið fyrir því ennþá,“ segir Val-
ur, „og vanskil eru enn í sögulegu lágmarki hjá
okkur. Við höfum átt von á því að sjá vanskil
aukast eitthvað, en það gerist mjög hægt enn
sem komið er. Í áætlunum okkar gerum við þó
ráð fyrir nokkurri aukningu vanskila. Í þessu
sambandi skiptir líka máli að við erum orðnir
það stórir að við höfum styrk til að taka á móti
sveiflum í efnahagslífinu og þetta er eitt af því
jákvæða við sameininguna.“
„Það má líka nefna,“ bætir Bjarni við, „að frá
sameiningu höfum við vísvitandi dregið úr út-
lánaaukningunni eftir því sem mögulegt hefur
verið. Við höfum líka breytt hlutföllum í útlána-
safni og lagað þau að breyttum aðstæðum,
þannig að ég fullyrði að við erum með mjög
sterkt eignasafn og sterka viðskiptamenn sem
eiga að geta staðið straum af endurgreiðslu
lána.“
„Samhliða minni útlánaaukningu innanlands
hafa útlán til útlanda aukist,“ segir Valur, „og
það er ein af skýringum þess að heildarútlán
hafa aukist þótt aukning innanlands sé mun
minni en áður. Þessi lán til erlendra aðila eru
bæði á því formi að við kaupum erlend skulda-
bréf og í formi beinna lána til erlendra fyr-
irtækja.“
Ef við snúum okkur aðeins að rekstrarreikn-
ingi bankans, og lítum sérstaklega á kostnað-
arhlutfallið, það er hlutfallið milli annarra
rekstrargjalda og hreinna rekstrartekna, þá
var það óhagstætt á síðasta ári 64% miðað við
55% árið 1999 ef reikningum bankanna tveggja
það ár er slegið saman. Á fyrstu þremur mán-
uðum þessa árs batnaði hlutfallið nokkuð á nýj-
an leik, fór niður í 58%, en er þó enn töluvert
hærra en árið 1999. Er að ykkar áliti hægt að
draga ályktanir um samrunann út frá þessu og
jafnvel að segja að hann hafi ekki skilað því
sem að var stefnt?
„Það sem olli því að þetta hlutfall var hærra í
fyrra en árið á undan var annars vegar að
kostnaður varð hærri, meðal annars út af sam-
runanum, og hins vegar að tekjurnar lækkuðu
mun meira en við höfðum gert ráð fyrir. Ástæð-
ur tekjulækkunar eru bæði lækkun á mark-
aðsvirði skuldabréfaeignar og lækkun á mark-
aðsvirði hlutabréfaeignar,“ segir Valur. „Við
stefnum hins vegar að því að kostnaðarhlut-
fallið verði undir 55% í ár og teljum að það
markmið muni nást.“
Nú gjaldfærðuð þið lækkun á markaðsverði
skuldabréfanna sérstaklega neðarlega í rekstr-
arreikningnum í fyrra sem nokkurs konar
óreglulegan lið. Þetta varð til þess að kostn-
aðarhlutfallið var hagstæðara en ef gjaldfærsl-
an hefði komið á hefðbundnum stað ofar í
reikningnum og mér reiknast til að kostnaðar-
hlutfallið hefði þá verið 76%. Hvaða augum lítið
þið þessa sérstöku færslu í dag, eruð þið þeirrar
skoðunar að hún hafi átt rétt á sér?
„Fyrst er rétt að taka fram að ef menn ætla
að vera í starfsemi sem byggist á að hagnast á
breytingum á markaðsverði, þá eiga menn að
færa allar eignir og skuldir á markaðsverði og
við höfum fylgt því meginsjónarmiði,“ segir
Bjarni. „Það má svo deila um hvar talan á að
enda í rekstrarreikningum sjálfum, en þarna
vorum við einfaldlega að fylgja þeim stöðlum
sem gilda um uppsetningu rekstrarreiknings í
fjármálafyrirtæki. En ég held út af fyrir sig að
færa megi sterk rök fyrir því að þetta eigi að
vera ofar í reikningum sem hluti af reglulegum
rekstri. Ég ætla ekki að mæla því mót.“
Samræmi milli fyrirtækja
mikilvægara en samræmi milli ára
Sem mun þá þýða miklar sveiflur í kostnaðar-
hlutfalli milli ára?
„Það er rétt, en svar við þessu er að brjóta
kostnaðarhlutfallið niður á einstakar rekstrar-
einingar og þá sjá menn bæði sveiflurnar og
stöðugleikann eftir afkomueiningum,“ segir
Bjarni.
„Við höfum gagnrýnt að bankarnir gera ólíkt
upp að þessu leyti og það ruglar markaðinn,“
segir Valur, „og við höfum hvatt til þess að
Fjármálaeftirlitið setji reglur um hvernig fara
skuli með þetta, því í dag er þetta býsna mikið
matsatriði hjá hverjum fyrir sig.“
Sumir halda því fram að mikilvægara sé að
samræmi sé í uppgjöri einstakra banka milli
ára...
„Við teljum mest áríðandi að samræmi sé
milli þessara aðila á markaðnum svo fjárfestar
eigi auðveldara með að bera þá saman. Fjár-
festar vilja gera samanburð á fyrirtækjum, en
ef ekki er gert upp með sama hætti verður sam-
anburður ómarktækur,“ segir Valur. „Við höf-
um fylgt mjög íhaldssamri framsetningu og ef
við erum í vafa þá látum við tölurnar alltaf vera
okkur í óhag til að við séum ekki að bera á bak-
inu byrðar inn í framtíðina.“
Basisbank fór illa út úr minni
áhuga á netfjárfestingum
Lítum þá til útlanda. Það hefur mikið verið
fjallað um danska netbankann Basisbank sem
þið eruð hluthafar í og þær háu fjárhæðir, 393
milljónir króna, sem þið hafið afskrifað hans
vegna. Þessi banki er aðeins starfandi á Netinu,
er sem sagt ekki með nein útibú, og leggur kapp
á ódýra þjónustu og hagstæða vexti. Sam-
kvæmt nýlegri könnun í Danmörku leggja Dan-
ir hins vegar mest upp úr þjónustuþætti banka-
starfseminnar. Gerðuð þið einhverja slíka
könnun áður en farið var af stað?
„Hugsunin með þátttöku í netbanka í Dan-
mörku, sem síðan átti að færa starfsemi sína til
annarra Norðurlanda, var að ná ákveðinni fót-
festu á þessum markaði. Það vildum við gera
með þessari tilraun, það er að segja með því að
setja fjármagn í þennan banka,“ segir Bjarni.
„Það er engin spurning í mínum huga að Netið
sem dreifileið fyrir fjármálaþjónustu á eftir að
vaxa mjög mikið, þótt ekki sé vitað nákvæmlega
hversu hratt það muni gerast. Á þeim tíma sem
þessi ákvörðun var tekin voru spár um miklu
hraðari vöxt á Netinu en síðan hefur orðið raun-
in. Eins er ljóst að hugmyndir manna um tekju-
módelið á Netinu reyndust bjartsýnni en raun
bar vitni. Þess vegna hefur þessi tilraun ekki
gengið upp.
Hins vegar kom á daginn þegar reksturinn
hófst að það var mjög mikill áhugi á bankanum
og það komu miklu fleiri viðskiptamenn en
áætlanir gerðu ráð fyrir. En áætlanir gerðu líka
ráð fyrir viðbótarfjármagni til að reka bankann
á meðan verið væri að leggja grunn að starf-
seminni. Andrúmsloftið gagnvart fjárfestingum
á Netinu snerist á þessum tíma og þess vegna
reyndist erfitt að fá fjármagn þarna inn og
bankinn lenti í ákveðnum hremmingum. Fram-
tíðin á svo eftir að skera úr um hvernig þeim að-
ilum sem komnir eru nýir inn í bankann með
okkur tekst að vinna sig fram úr þessu og ég
held að ekki sé ástæða til að vera sérstaklega
svartsýnn vegna þess, en tíminn verður að
leiða það í ljós.“
„Áætlanir okkar í upphafi voru á þá leið að
við myndum setja inn það fjármagn sem þyrfti í
upphafi og svo myndu aðrir taka við,“ bætir
Valur við, „en þá lendum við í því að áhugi á
fjárfestingum í slíkum fyrirtækjum er skyndi-
lega ekki fyrir hendi þó áður hafi verið biðraðir
eftir að fá að fjárfesta. Þess vegna tók mun
lengri tíma en ráð var fyrir gert að afla viðbót-
arfjármagns. Enn sem komið er virðist þeim
nýju aðilum sem komu þarna inn ganga ágæt-
lega og við munum líklega smám saman geta
gert okkur pening úr þessu.“
Starfsemi Raphael & Sons farið hægt af stað
Þið eruð eigendur breska bankans Raphael
& Sons en þar virðast starfsemi og uppbygging
hafa gengið rólega. Getið þið sagt nánar frá því
sem þar er að gerast?
„Það er hárrétt metið að sú starfsemi hefur
farið hægt af stað. FBA keypti bankann upp-
haflega og ástæðan var sú að FBA hafði hvorki
eignastýringu né þjónustu við einstaklinga,“
segir Bjarni. „Með samrunanum breyttust for-
sendurnar og við höfum því látið nægja að ná
hagnaði út úr þeirri starfsemi sem fyrir var og
bæta svo hægt og bítandi við hana. Ég geri
ekki ráð fyrir stórri breytingu þar á. Við höfum
hins vegar áhuga á að efla frekar starfsemina í
London til að geta með betra móti sinnt við-
skiptavinum okkar í útrás þeirra. Í þessum til-
gangi hyggjumst við opna skrifstofu í London
síðar á árinu.“
„Sú opnun verður óháð Raphael & Sons,“
bætir Valur við. „Sá banki er dæmigerður
breskur einkabanki sem þjónar viðskiptavin-
um sínum á sinn hátt. Við viljum ekki trufla þá
starfsemi en erum að bæta margs konar þjón-
ustu við, meðal annars eignastýringu sem við
sinnum héðan og getum selt viðskiptavinum
Raphael & Sons.“
Þið eruð einnig í Lettlandi eigendur í Riet-
umu-banka, sem svo keypti Saules-banka í des-
ember. Hver er staða mála þar?
„Við höfum verið í áreiðanleikakönnun í
framhaldi af samningi sem við gerðum við hlut-
hafana þar. Við munum klára áreiðanleika-
könnunina fyrir júnílok og verði hún jákvæð
munum við ganga frá kaupunum á Rietumu að
henni lokinni í þeirri mynd sem hagkvæm verð-
ur talin. Þarna eru feikileg tækifæri en menn
þurfa að feta sig varlega áfram, því umhverfið
allt og fyrirtækjamenningin eru ólík því sem
við þekkjum,“ segir Bjarni.
Breyttar áherslur varðandi útrás
Á heildina litið mætti jafnvel segja að þreif-
ingar ykkar erlendis hafi gengið nokkuð hægt
og að árangurinn sé minni en hann lítur út fyrir
að vera hjá einhverjum keppinauta ykkar.
Hvernig metið þið þetta sjálfir?
„Við höfum verið á öðrum sviðum erlendis en
sumir aðrir hér á landi,“ segir Valur. „Það sem
mestu skiptir er þó að samruninn breytti við-
horfunum. Við erum komnir í sterkari stöðu en
áður og þurfum ekki að gera hlutina eins og áð-
ur. Okkur er engin launung á því að þegar við
sameinuðumst höfðu bæði fyrirtækin ákveðnar
áætlanir um útrás, en með sameiningunni
breyttist staðan, meðal annars vegna bætts
lánshæfismats sem gerbreytir myndinni. Við
getum nú gert hluti sem við gátum ekki gert
hvor í sínu lagi og þess vegna höfum við end-
urmetið stöðuna til að einbeita okkur að því
sem við kunnum best.“
Grundvallaratriði fyrir
fjármálafyrirtæki að njóta trausts
Nú voru nýlega settar reglur sem skilyrða
eignarhald að bönkum líkt og eru víða í gildi.
Þá munu sums staðar vera reglur sem tak-
marka eignaraðild þeirra sem eru virkir í at-
vinnulífinu, bæði fyrirtækja og einstaklinga.
Nú eru virkir aðilar í viðskiptalífinu stórir hlut-
hafar í þessum banka, hver er reynslan af því?
Teljið þið að það kunni á einhvern hátt að hafa
haft neikvæð áhrif?
„Stærsti hluthafinn hjá okkur er eignar-
haldsfélag sem er með 15% hlut, en stærsti
hluthafi annarra banka er með 70% hlut,“ segir
Valur, „þannig að það er nú heilmikil dreifing á
eignarhaldi í okkar banka. Reynslan alls staðar
að úr heiminum sýnir að eignarhald fjármála-
fyrirtækja dreifist af sjálfu sér og án tillits til
þeirra reglna sem í gildi eru. Þetta gerist vegna
þess að markaðurinn telur dreifða eignaraðild
heppilega. Það má taka sem dæmi að í gamla
Íslandsbanka voru eignarhaldsfélög í upphafi
stórir hluthafar, en svo var þeim smám saman
skipt upp og eignarhaldið dreifðist. Við þurfum
þess vegna ekki að grípa til neinna aðgerða til
að eignarhaldið dreifist með tímanum.“
„Það að aðilar úr viðskiptalífinu eru stórir
hluthafar hér felur í sér tækifæri en á því geta
sömuleiðis verið ákveðnir vankantar,“ segir
Bjarni. „Grundvallaratriði í rekstri fjármála-
fyrirtækis er að það hafi traust almennings og
viðskiptalífsins og ábyrgð okkar stjórnend-
anna er að sjá til að ekkert verði til þess að það
traust fari minnkandi. Það eru um leið hags-
munir allra hluthafa að þetta traust haldist.“
húsbóndi








 
 
 

   
 

 

 
 
  !"
# $% %  &''' ! $%


(#


$% &
' ' 

'('(

) *
%(

) ' '

'+',
(' -
'
(
*.
/01
,0,
,01
20,
201
30,
301
" *4 ( 4 ( + * 
* 
* 5*  * - *   ( ( 4 (
&'')&'''
(
 
)

 #
  *(
 #
 
+

,


Morgunblaðið/Sigurður Jökull
Bjarni: „Það
að aðilar úr við-
skiptalífinu eru
stórir hluthafar
hér felur í sér tækifæri en á því
geta sömuleiðis verið ákveðnir
vankantar.“
Valur: „Ég held líka
að skynsamlegt
hafi verið að fram-
kvæma samein-
inguna jafnhratt og
raun ber vitni og sé
ekki að ástæða sé til að efast
um að skiptahlutfallið hafi verið
sanngjarnt.“
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 10. JÚNÍ 2001 21
haraldurj@mbl.is