Morgunblaðið - 10.06.2001, Blaðsíða 27

Þennan morgun er himininn bjartur
og blár, skýlaus og sólargeislarnir
blika á hlíðum jöklanna.
Við erum víðs fjarri grámygluleg-
um og döprum myndum af Íslandi,
sem var hulið stöðugri þoku ........ Öll
áhöfnin horfir frá sér numin á þessa
eyju, sem táknaði auðsæld fyrir kyn-
slóðir franskra fiskimanna, en var
einnig ímynd hörmunga og harm-
leikja. Eitt hundrað og tuttugu fiski-
skútur frá Pompól fórust á þessum
slóðum og með þeim týndu að
minnsta kosti tvö þúsund sjómenn
lífi, aðeins frá þessum eina fiskibæ.
En í dag tekur Ísland á móti skonn-
ortunum tveimur af mikilli reisn, ef
til vill eru þessar skútur frá löngu
liðinni tíð nú að koma aftur .....
Ég minnist frú Vigdísar Finn-
bogadóttur, fyrrum forseta Íslands,
sem sagði þvert á það sem Pierre
Loti (höfundur „Á Íslandsmiðum“)
hélt fram: „Ísland hefur ekki yfir sér
rauðan lit kvöldroðans. Það ber blá-
an lit!“
Mér er einnig hugsað til bret-
ónsku sjómannanna á fiskiskonnort-
unum eða á „Pourquoi pas? þegar
þeir dáðust í fyrsta skipti að þessari
fegurð jöklanna, sem eru óþekktir í
föðurlandi þeirra.“
Að kveldi þessa dags komu þeir til
Vestmannaeyja eftir að hafa rennt
fyrir fisk við Dyrhólaey (en þeir
höfðu fengið leyfi til að fiska í soðið
handa sjálfum sér). Carriou ber mik-
ið lof á Vestmannaeyinga og mót-
tökur þeirra. Hann endar frásögnina
af komu skútanna til Eyja með því
að segja: „Fyrsti viðkomustaður
allra sem koma til Íslands ætti að
vera Vestmannaeyjar“. Þegar þeir
sigldu í gegnum Faxasund að kveldi
11. júní var öll áhöfnin uppi á þilfari
og dáðist að tignarlegum björgum
Eyjanna.
Frá Vestmannaeyjum héldu skip-
in vestur fyrir land að kvöldi 11.júní,
þar eð komutími til Reykjavíkur var
ákveðinn að morgni Þjóðhátíðar-
dagsins, 17. júní.
La Belle Poule lónaði við Snæ-
fellsnes og fór síðan inn til Grund-
arfjarðar, en ĺÉtoile hélt á fornar
slóðir Íslandssjómannanna út af
Vestfjörðum og fór inn til Patreks-
fjarðar. Þó að ĺÉtoile hafi komið
seint um kvöld inn til Patreksfjarðar
var þar fjöldi fólks á bryggjunni,
hafnarstjórinn og lögreglustjórinn
og móttökur voru innilegar. Lög-
reglustjórinn ók skipherranum um
bæinn og var þá komin rauða nótt.
Frá Patreksfirði sigldu þeir norð-
ur fyrir land og yfir heimskauts-
bauginn (66°30́N.brd.). Staðar-
ákvörðun lengst í norðri var 66°33́N.
breidd.
Það var þeim ógleymanlegt að láta
reka þarna á spegilsléttum sjó á 66°
33́N. brd. og 23°30́ V.lgd. og virða
fyrir sér landið og renna fyrir fisk.
Klukkan tvö um nóttina, 14. júní,
lagðist ĺÉtoile að bryggju á Ísafirði.
Frá Ísafirði hélt skonnortan til
Grundarfjarðar, þar sem skútunum
og áhöfnum þeirra var tekið með
kostum og kynjum, krökkt var af
fólki á bryggjunni og bæjarstjórnin
mætti öll á bryggjunni, skotið var
flugeldum Frökkunum til heiðurs.
Um móttökurnar segir Carriou skip-
herra : „Það var sannarlega góð til-
viljun að Grundarfjörður var valinn ,
en næstu 36 klukkustundirnar sem
við dvöldum á Grundarfirði voru sér-
staklega ánægjulegar. Náttúra og
landslag er ægifagurt og íbúarnir
sýndu heimsókn skipanna mikinn
áhuga. Saga frönsku fiskimannanna,
Bretónanna, var þarna ljóslifandi í
hugum fólks.“
Áhöfn la Belle Poule endurgalt
þessar höfðinglegu móttökur með
því að bjóða öllum bæjarbúum til
mikillar grillveislu og unga kynslóð-
in naut þess sérstaklega að sniglast
um borð.
Það er greinilegt að áhafnir skip-
anna urðu fyrir vonbrigðum hve fáir
mættu hér á Faxagarði, snemma
morguns, Þjóðhátíðardaginn 17.
júní, þegar skipin sigldu inn í
Reykjavíkurhöfn eftir þær einstæðu
móttökur sem þær fengu í Vest-
mannaeyjum, Grundarfirði, Pat-
reksfirði og Ísafirði.
Það var auðvitað sérstakt að velja
þessa morgunstund, morgunn
Þjóðhátíðardagsins, sem er mjög
ásetinn og mikið að gerast í mið-
borginni við hefðbundnar athafnir
fyrir hádegi, sem gestirnir vissu
ekkert um. Margir sem höfðu áhuga
á komu þessara skipa höfðu ekki
hugmynd um komu þeirra. En Ingi-
björg Sólrún borgarstjóri bjargaði
þó vel málum með því að halda
ágæta ræðu á frönsku, sem gladdi
alla, en þar sagði borgarstjórinn
m.a.: „Að koma frönsku fiskimann-
anna fyrr á tíð hefði boðað komu
vorsins.“
Eftir viðburðaríka daga í Reykja-
vík, þar sem skipin fylgdu ásamt
hópi skipa víkingaskipinu Íslendingi
úr höfn á þjóðhátíðardaginn 17. júní,
fóru þau frá Íslandi 24. júní.
Þau fengu góða heimferð og 27.
júní fóru nokkrir úr áhöfn l’Étoile
upp á klettinn Rockall, sem er um
250 sjómílur vestur af Suðureyjum,
en mjög sjaldan er svo sléttur sjór
að unnt sé að fara þar í land.
Þremur dögum síðar, að kvöldi 4.
júlí, lögðust skúturnar að bryggju í
herskipahöfninni Brest.
Um ferðina segir Carriou skip-
herra: „Þessi ferð heppnaðist í alla
staði frábærlega og ætti að endur-
taka þannig leiðangur síðar meir. .....
Ég á frábærar endurminningar um
Íslandsferðina. Tign og fegurð
landsins á ekki sinn líka í heiminum
og líður okkur ekki úr minni. Sagan
og eitthvað sem minnti á liðna tíð var
einnig ávallt til staðar og gerði þessa
siglingu og ferð til Íslands svo ein-
staka.“
Blaðamaður Chassé Marée telur
heimsóknina hafa verið einstakt
tækifæri til þess að öðlast betri
skilning á Íslandsveiðum Frakka frá
Bretaníu. Heimsóknin varpi einnig
ljósi á fiskveiðar Flandrara, frá
borgunum Dunkerque og Gravel-
ines, nyrst í Frakklandi. Frá þessum
tveimur borgum voru gerð út 149
skip árið 1860, þegar veiðarnar það-
an stóðu sem hæst, en árið 1925 voru
12 skip þaðan á veiðum við Ísland.
Það er samdóma álit þeirra sem
tóku þátt í siglingunni, að Íslands-
siglingarnar á fyrri tíð hafi jafn-
framt fiskveiðunum veitt frönskum
fiskimönnum tækifæri til að kynnast
einstöku landi. Áhafnir skonnorta
franska flotans og þeir sem tóku
þátt í Íslandsheimsókninni vorið
2000 reyndu og upplifðu hið sama í
þessari vel heppnuðu ferð.
flotans til Íslands vorið 2000
Kletturinn Rockall 250 sjómílur vestur af Suðureyjum. Rockall er 19 metra hár
og 25 metrar á breidd. Skonnortan l’Etoile sést hægra megin við klettinn.
Skonnorturnar La Belle Poule og l’Etoile sigla út úr Reykjavíkurhöfn 24. júní.
Höfundur er skólameistari
Stýrimannaskólans í Reykjavík.
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 10. JÚNÍ 2001 27