Morgunblaðið - 27.10.2001, Blaðsíða 25

ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 27. OKTÓBER 2001 25
www.lipfinity.com
BYLTINGARKENND NÝJUNG
Helst á lengur en
nokkur annar varalitur
Förðunarfræðingur veitir faglega ráðgjöf í Lyfju, Smáralind,
í dag laugardag og morgun sunnudag kl. 12-16.
Kvikmyndir þar sem, Max Factor hefur séð um förðun, eru m.a. Bridget Jones’s Diary, Charlie’s
Angels, Anna and the King, Notting Hill, Titanic, The English Patient, Evita, Ever After, Bugsy Malone,
Alien, Interview with a Vampire, Midnight Express...
Nýir geisladiskar Karlakórsins Heimis og
Álftagerðisbræðra sem eru væntanlegir
verða kynntir.
Fjölbreytt söngskrá.
Kynnir: Örn Árnason.
Forsala aðgöngumiða verður í miðasölu
Háskólabíós.
Miðasalan opin daglega.
Karlakórinn Heimir og Álftagerðisbræður.
Útgáfutónleikar í Háskólabíói
laugardaginn 3. nóv. nk. kl. 16.00.
ÞEGAR Sovétmenn réðust inn í
Afganistan þurftu hermenn þeirra
að skríða skelfingu lostnir í gegnum
hundruð hella, sem voru alsettir
hnífum og sprengigildrum, í leit að
íslömskum skæruliðum sem virtust
renna saman við fjöllin eins og nótt-
in. Þótt leiðtogar talibana segist
ætla að beita sömu aðferð gegn
Bandaríkjaher telja hernaðarsér-
fræðingar ólíklegt að hún dugi gegn
háþróuðum vopnum og vel þjálfuð-
um hersveitum Bandaríkjamanna.
Þeir segja það goðsögn frekar en
veruleika að ógjörningur sé að sigr-
ast á stríðsmönnum sem hola sér
niður í fjöllum Afganistans.
Bandarískir embættismenn við-
urkenna að til eru hundruð, ef ekki
þúsundir, hella, ganga og neðan-
jarðarbyrgja í fjöllum og eyðimörk-
um Afganistans. Mörg þessara
ganga eru leifar margra alda ófrið-
ar og fornra landbúnaðaraðferða
sem byggðust á neðanjarðarvatns-
birgðum.
Geta beitt háþróuðum
vopnum á hellana
Reyni talibanar og liðsmenn al-
Qaeda, samtaka bin Ladens, að
komast undan með því að fela sig í
hellunum geta njósnavélar Banda-
ríkjahers fundið þá með hitasækn-
um myndavélum þegar þeir kveikja
elda til að orna sér. Herflugvélar
geta síðan skotið á þá leysistýrðum
flugskeytum eða svokölluðum
„byrgjabönum“, 250 kílóa leysi-
stýrðum sprengjum sem beitt var í
Flóastríðinu 1991.
Sérfræðingarnir telja að Banda-
ríkjaher hafi lært af mistökum Sov-
étmanna, sem höfðu ekki yfir jafn-
háþróuðum vopnum að ráða. Þótt
líklega verði erfitt að finna óvinina í
fjöllunum fari því fjarri að það sé
ómögulegt.
Geta falið sig á mörgum
öðrum stöðum
„Tæknilega er Bandaríkjaher
fær um finna og eyðileggja þessa
hella,“ sagði John Pike, fram-
kvæmdastjóri GlobalSecurity.org,
fyrirtækis sem sérhæfir sig í rann-
sóknum á sviði varnarmála. „En sú
hugmynd að við getum fundið bin
Laden í „virki einsemdarinnar“ og
að allir 5.000 fylgismenn hans verði
þarna niðri hjá dropasteinunum er
hreint fáránleg. Hellarnir eru á
meðal fjölmargra staða þar sem
þessir menn geta falið sig.“
Embættismenn bandaríska
varnarmálaráðuneytisins gera sér
grein fyrir þessu. Þeir hafa varað
við því opinberlega á síðustu dögum
að talibanar og al-Qaeda hafi falið
liðsmenn sína og vopn á heimilum
og moskum í bæjum og borgum
Afganistans. Þeir eru þó sannfærð-
ir um að nauðsynlegt sé að gera
árásir á hugsanleg fylgsni þeirra í
fjöllunum og eyðimörkunum.
Hellarnir eru flestir í austur- og
suðurhluta Afganistans, meðal ann-
ars í Paktia-héraði nálægt Kandah-
ar, höfuðvígi talibana. Þar eru einn-
ig mörg þröng göng, sum margra
km löng og djúpt í jörðinni, en önn-
ur eru lítið annað en byrgi rétt neð-
an við yfirborðið, að sögn jarðfræð-
ingsins Jacks Shroders, sem hefur
starfað í Afganistan.
Þótt hella- og gangakerfin séu
mjög flókin telja nokkrir sérfræð-
ingar í málefnum Afganistans og
hernaði að þau ættu ekki að vera
óvinnanleg hindrun fyrir sérsveitir
Bandaríkjahers sem undirbúa
áhlaup á fylgsni talibana og liðs-
manna al-Qaeda í vetur.
Mark Kramer, prófessor í rúss-
neskum fræðum við Harvard-há-
skóla, segir að sovésku hersveitun-
um í Afganistan hafi orðið á mistök
sem ólíklegt sé að Bandaríkjaher
endurtaki. Sovésku hermennirnir
hafi ekki fengið næga þjálfun og
verið illa vopnum búnir. „Sovésku
hersveitirnar og bandarísku sér-
sveitirnar eru einfaldlega ekki sam-
bærilegar.“
Kramer og fleiri sérfræðingar
segja að mótspyrna Afgana hafi
ekki ráðið úrslitum um að Sovét-
menn kölluðu innrásarlið sitt frá
Afganistan 1989.
Þeir rekja frekar ósigur Sovét-
manna til annarra þátta, svo sem
erfiðleika í Sovétríkjunum sem
urðu seinna til þess að þau liðu und-
ir lok.
Hellarnir eru
ekki taldir óvinn-
anleg fyrirstaða
Washington. Los Angeles Times.
Bandarískir sérfræðingar um fylgsni talibana
og stuðningsmanna Osama bin Ladens í Afganistan
VIÐRÆÐUR hófust í Belgrad í gær
milli ráðamanna í Serbíu og Svart-
fjallalandi um framtíð júgóslavneska
ríkjasambandsins.
Milo Djukanovic, forseti Svart-
fjallalands, þáði á fimmtudag boð
Vojislavs Kostunica Júgóslavíufor-
seta um að koma til viðræðnanna, en
auk þeirra sátu fundinn í gær þeir
Zoran Djindjic og Filip Vujanovic,
forsætisráðherrar Serbíu og Svart-
fjallalands.
Djukanovic og stjórn hans vilja að
Svartfjallaland fái fullt sjálfstæði og
viðurkenna ekki júgóslavnesku
stjórnina. Lýsti forsetinn því yfir
fyrir upphaf fundarins í gær að það
væri aðeins tímaspursmál hvenær
þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin í
Svartfjallalandi um framtíð ríkja-
sambandsins, en á svartfellska
þinginu eru þegar í smíðum lög sem
heimila myndu framkvæmd hennar.
Ríkjasamband Serbíu og Svart-
fjallalands var stofnað eftir upplausn
gömlu Júgóslavíu árið 1992, en á síð-
ustu árum hefur sjálfstæðishreyf-
ingunni í Svartfjallalandi vaxið fisk-
ur um hrygg. Nú er svo komið að
ríkjasambandið felst varla í neinu
öðru en sameiginlegum her og flug-
umferðarstjórn, en Svartfellingar
hafa meðal annars tekið upp þýska
markið sem gjaldmiðil í stað serb-
neska dínarsins og halda uppi eigin
utanríkisstefnu.
Þó eru skiptar skoðanir meðal
Svartfellinga um aðskilnaðinn. Sjálf-
stæðissinnar unnu aðeins nauman
sigur í kosningum fyrr á þessu ári og
skoðanakönnunum ber ekki saman
um hver úrslit þjóðaratkvæða-
greiðslunnar yrðu.
Serbar eru um 10 milljónir og
Svartfellingar 650.000, en þeim fyrr-
nefndu er umhugað um að viðhalda
ríkjasambandinu.
Ríkjasamband Serbíu og Svartfjallalands í uppnámi
Viðræður hafnar um
framtíð Júgóslavíu
Djukanovic
Belgrad. AFP.
Kostunica