Morgunblaðið - 27.10.2001, Blaðsíða 30

30 LAUGARDAGUR 27. OKTÓBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
SKURÐAÐGERÐUM hefur verið fækkað um
tvo þriðju hluta frá því sjúkraliðar hófu
verkfallsaðgerðir 1. október og hafa verk-
föllin haft alvarlega áhrif á starfsemi Land-
spítala – háskólasjúkrahúss. Á miðnætti ann-
að kvöld hefst þriðja verkfall sjúkraliða sem
starfa hjá ríkinu og stendur það í þrjá daga.
Jóhannes M. Gunnarsson, lækninga-
forstjóri Landspítala – háskólasjúkrahúss,
segir mjög erfitt ástand á sumum deildum,
nær einungis hafi verið hægt að framkvæma
bráðaaðgerðir, en yfirleitt er mikil fram-
leiðni á skurðstofum spítalans á haustin.
Valaðgerðir breytast í bráðaaðgerðir
Jónas Magnússon, prófessor og sviðsstjóri
skurðlækningasviðs, segir að skurðstofur í
Fossvogi hafi nýlega verið endurnýjaðar, því
hafi aðgerðum verið fækkað á árinu. Nú hafi
stofurnar aftur verið teknar í notkun, en
ekki hafi verið hægt að fullnýta þær vegna
verkfallsins. Jónas segir slæmt þegar val-
aðgerðir eru látnar bíða þar sem þær geti
breyst í neyðaraðgerðir. Þannig megi sjúk-
lingar með gallsteina t.d. ekki bíða of lengi
eftir aðgerð.
Fjölmargir sjúkraliðar hafa sagt upp
störfum við sjúkrahúsið og segir Anna Stef-
ánsdóttir hjúkrunarforstjóri að illa gangi
að ráða í stöður þeirra. Alls hafi um 100
sjúkraliðar hætt, t.d. hafi næstum allir
sjúkraliðar á skurðstofunum í Fossvogi
hætt og á legudeildum sé hlutfallið um 60%.
Hún segist hafa miklar áhyggjur verði
áframhald á verkföllum, en sjúkraliðar
hafa samþykkt að boða til þriggja verkfalla
til viðbótar. Þannig verða verkföll reglu-
lega, fram í miðjan desember, en það síð-
asta hefst 10. desember.
Jónas segir að það taki tíma að draga úr
starfsemi sjúkrahússins áður en til hvers
verkfalls kemur og síðan aftur að koma
starfseminni í fullan gang að nýju að loknu
verkfalli. Þannig sé starfsemi sjúkrahússins
lömuð þar sem aðeins tólf dagar eru á millli
verkfalla. Jónas segir að þannig hafi t.d.
ekki verið hægt að framkvæma jafn marg-
ar aðgerðir í gær og annars hefði verið
ge
næ
þa
he
Þ
hjú
Ás
rún
ge
fal
sta
að
uta
seg
tve
áh
á þ
að
an
ne
ver
Alvarlegt ástand á sjúkra
FESTA Í FASTEIGNAVIÐSKIPTUM
LOFSVERT FRAMTAK
ÁÞREIFANLEGUR ÁRANGUR
Í JAFNRÉTTISMÁLUM
Rúmlega 85% nýbakaðra feðrahafa tekið sér fæðingarorlof tilað vera með litlum börnum sín-
um á þessu ári, að því er fram kemur í
frétt í Morgunblaðinu í gær. Tölur frá
Tryggingastofnun sýna jafnframt að
14% þeirra feðra, sem taka fæðingaror-
lof, kjósa að taka hluta af sameiginleg-
um rétti foreldra til fæðingarorlofs, þ.e.
meira en bara mánuðinn, sem stendur
þeim til boða á þessu ári.
Þetta er stórkostleg breyting frá því,
sem áður var, og einkar ánægjulegur
árangur af nýjum lögum um fæðingar-
og foreldraorlof, sem tóku gildi um ára-
mótin. Jafnframt er ljóst að nýting ís-
lenzkra karla á möguleikum sínum til
fæðingarorlofs er talsvert meiri en ger-
ist í hinum norrænu ríkjunum, sem
hingað til hafa staðið fremst í þessum
efnum.
Að verulegu leyti má þakka þennan
árangur þeim ákvæðum nýju laganna,
sem kveða á um sjálfstæðan rétt hvors
foreldris um sig til fæðingarorlofs, sem
ekki verður framseldur til hins foreldr-
isins, og um að Fæðingarorlofssjóður
greiði foreldrum 80% af tekjum í orlof-
inu.
Ef lenging fæðingarorlofsins hefði
tekið gildi, án þess að sjálfstæði rétt-
urinn og tekjutenging greiðslnanna
hefði komið til, má ætla að vegna marg-
staðfests launamunar kynjanna hefði
það í flestum tilfellum áfram verið svo
að móðirin hefði orðið fyrir valinu til að
vera heima hjá litlu barni allan tímann,
vegna þess að með því móti hefði heim-
ilið misst minni tekjur.
Sá munur, sem er á greiðslum til
mæðra og feðra í fæðingarorlofi það
sem af er árinu, undirstrikar þetta en
greiðslur til feðranna eru að meðaltali
60% hærri en til mæðranna. Til lengri
tíma litið hefði slík þróun auðvitað ein-
göngu orðið til þess að veikja stöðu
kvenna á vinnumarkaði.
Með hinu nýja fyrirkomulagi er sjálf-
stæði rétturinn aftur á móti feðrum rík
hvatning til að taka sér fæðingarorlof og
tekjumissirinn fyrir heimilið er ekki
óyfirstíganlegur. Með aukinni þátttöku
feðra í barnaumönnun strax á fyrstu
mánuðunum má gera ráð fyrir að þeir
taki jafnframt frekar ábyrgð á börnum
og heimili til jafns við mæður þegar
börnin verða eldri. Þannig er stoðunum
kippt undan þeirri réttlætingu fyrir
ójafnri stöðu kynjanna á vinnumarkaðn-
um að mæður séu óáreiðanlegri starfs-
kraftur en feður vegna þess að ábyrgð
þeirra á fjölskyldu og heimili sé meiri.
Þessi stóraukna þátttaka feðra í
umönnun barna sinna er einhver áþreif-
anlegasti árangurinn, sem náðst hefur í
baráttunni fyrir jafnrétti kynjanna hér
á landi og þótt víðar væri leitað. Þegar
fram líða stundir mun hún stuðla að
meira jafnrétti, bæði á vinnumarkaðn-
um og á heimilunum. Íslenzkir feður
hafa á undraskömmum tíma sýnt fram á
að þær efasemdir, sem ýmsir höfðu um
að nýju fæðingarorlofslögin myndu
skila árangri, voru ástæðulausar.
Frumvarp Sólveigar Pétursdótturdómsmálaráðherra til nýrra
laga um fasteignakaup verður mikil
réttarbót, verði það að lögum. Með
frumvarpinu er ætlunin að skýra
rækilega réttarstöðu aðila í fast-
eignaviðskiptum, jafnt kaupenda sem
seljenda og þeirra, sem hafa atvinnu
af að byggja og selja fasteignir.
Lengi hefur verið rætt um að
heildstæða og skýra löggjöf um fast-
eignakaup skorti hér á landi. Rétt-
arstaða aðila í fasteignakaupum hef-
ur ekki byggzt á skýrum reglum sem
almenningur hefur átt auðvelt með
að kynna sér, heldur hefur ákvæðum
lausafjárkaupalaga verið beitt með
lögjöfnun og ýmiss konar ólögfestum
reglum og sjónarmiðum, dómafor-
dæmum o.s.frv. Þetta hefur leitt af
sér að kaupendum og seljendum
fasteigna hefur ekki verið ljós rétt-
arstaða þeirra og óþarflega oft hafa
risið málaferli vegna eftirmála fast-
eignakaupa.
Í frumvarpi dómsmálaráðherra er
tekið á þessu, m.a. með nákvæmari
skilgreiningu á því hvenær húseign
geti talizt gölluð og með reglum um
úrræði kaupenda og seljenda vegna
vanefnda hins aðilans. Þá eru í frum-
varpinu ákvæði um gerð mats-
skýrslna um ástand fasteigna, sem
löggiltir matsmenn myndu annast.
Það er verulegt framfaraskref, en
lýsingar á ástandi fasteigna hafa oft
farið fram munnlega, sem hefur boð-
ið heim ágreiningi kaupenda og selj-
enda um hvað þeim hafi farið á milli.
Samningar um fasteignakaup eru
að jafnaði þýðingarmestu samningar,
sem fólk gerir, og ríður því mikið á
að festa ríki í slíkum viðskiptum og
reglur séu skýrar. Það var löngu orð-
ið tímabært að sett yrðu heildstæð
lög um þessi mikilvægu mál.
Greint var frá árlegum haustfundiFiskmiðlunar Norðurlands í
Morgunblaðinu fyrir nokkrum dögum.
Í fréttinni kom fram að fyrirtækið hefði
tekið ákvörðun um að láta fé af hendi
rakna til mannúðarmála í Nígeríu. Fyr-
irtækið mun hefja samstarf á sviði
mannúðarmála við samstarfsfyrirtæki
sitt í Nígeríu sem rekur styrktarsjóð á
því sviði. Með því vill fyrirtækið tryggja
að fjármunirnir sem lagðir eru í sjóðinn
skili sér til góðra verka. Framleiðend-
um, sem eiga aðild að Fiskmiðlun Norð-
urlands, mun verða gefinn kostur á að
gefa fjárframlög til sjóðsins sem renna
beint til mannúðarmála í Nígeru.
Framtak fyrirtækisins er lofsvert.
Auk þess er merkilegt að hreyfing virð-
ist komast á mál af þessu tagi þegar
stjórnendur hafa kynnst fátæktinni og
vandamálunum sem henni fylgja af eig-
in raun. Í fréttinni segir Hilmar Dan-
íelsson framkvæmdastjóri Fiskmiðlun-
ar Norðurlands frá því að hann hafi
fengið hugmynd að samstarfinu þegar
hann kynntist fátæktinni í Nígeríu á
ferðum sínum um landið.
Framtak Fiskmiðlunarinnar ber vott
um skilning á aðstæðum og þörfum
þeirra milljóna sem búa við sára fátækt
víða um heim. Með stuðningi sínum
mun fyrirtækið án efa hafa góð áhrif á
líf fjölda fólks í Nígeríu. Það setur auk
þess gott fordæmi meðal íslenskra fyr-
irtækja sem gætu tekið sér þetta fram-
tak til eftirbreytni.
SJÚKRALIÐAR hafa sam-þykkt að boða til þriggjaverkfalla til viðbótar viðþau sem þegar hefur verið
boðað til. Alls munu um 1.200
sjúkraliðar leggja niður störf í
þessum verkföllum hjá 26 vinnu-
veitendum, en til þessa hafa ein-
ungis starfsmenn ríkisins og sjálfs-
eignarstofnananna Grundar og Áss
í Hveragerði lagt niður störf.
Hvert verkfall verður í þrjá sól-
arhringa, eins og tíðkast hefur til
þessa. Hið fyrsta hefst 12. nóvem-
ber, annað 26. nóvember og það
síðasta 10. desember. Áður hafði
verði boðað til þriggja verkfalla
með sama hætti og hefst þriðja
verkfallið í þeirri lotu á miðnætti á
morgun.
Sjúkraliðar fjölmenntu fyrir ut-
an fjármálaráðuneytið í gær og tók
Ragnheiður Árnadóttir, aðstoðar-
kona Geirs Haarde fjármálaráð-
herra, við niðurstöðu atkvæða-
greiðslunnar fyrir hönd ráðherra.
94% starfsmanna ríkisins sem
greiddu atkvæði samþykktu verk-
fallsboðun og var 66% þáttaka.
Kristín Á. Guðmundsdóttir, for-
maður Sjúkraliðafélags Íslands,
sagði samninga sjúkraliða hafa
verið lausa í eitt ár og að stéttar-
félagið muni eiga 10 ára afmæli í
næsta mánuði. „Við hefðum vænst
einhvers annars af fjármálaráðu-
neytinu en mínus í afmælisgjöf,“
sagði Kristín. Ragnheiður óskaði
sjúkraliðum til hamingju með af-
mælið og sagði að samningar yrðu
að nást.
„Sjúkraliðar eru með
breitt bak“
Frá fjármálaráðuneytinu var
gengið fylktu liði í Ráðhús Reykja-
víkur og taldist blaðamanni Morg-
unblaðsins til að um 130 sjúkraliðar
væru þarna mættir til að minna á
kjarabaráttu sína. Ingibjörg Sólrún
Gísladóttir borgarstjóri veitti nið-
urstöðu atkvæðagreiðslu starfs-
manna borgarinnar móttöku. 87%
samþykktu verkfallsboðun, 11%
sögðu nei og var þátttaka 75%.
Ingibjörg Sólrún tók á mó
með niðurstöðunni og léði
Ingibjörgu bak sitt svo h
undirritað skjalið. „Sjúkra
með breitt bak,“ sagði Kr
uppskar mikið klapp og fög
staddra. Kristín sagði ei
borgarstjóra að mínus vær
mælisgjöfin sem sjúkrali
vonast eftir.
Ingibjörg sagði mikla s
hjá sjúkraliðum, sem end
kjaramálum. „Ég vona auð
áður en til vinnustöðvuna
beri okkur gæfa til þess að
an í þessum kjaramálum o
að samninganefndir borgar
sjúkraliðafélagsins hafa v
Yfirgnæfandi meirihluti samþykkti ver
Morgunblaðið/K
Um 130 sjúkraliðar minntu á kjarabaráttu sína í gær. Samningar sjúkraliða hafa verið lausir í
Sjúkraliðafélag Íslands verður 10 ára í næsta mánuði og segir Kristín Á. Guðmundsdóttir, formaður
ins, félagið hafa vonast eftir einhverju öðru en mínus í afmælisgjöf frá hinu opinbera.
Boða allsherjar-
verkfall sjúkralið
Sjúkraliðar hafa samþykkt að boða
áframhaldandi verkfallsaðgerða, sem
gæta fram í miðjan desember. Verkf
mun taka til allra sjúkraliða í Sjúkr
liðafélagi Íslands, en hingað til hafa v
föllin einungis bitnað á stofnunum
ríkisins og tveimur sjálfseignarstofnu
Kjaradeilan hefur alvarleg áhrif
á starfsemi sjúkrahúsanna.