Morgunblaðið - 07.02.2003, Qupperneq 15

BANDARÍSKA geimvísindastofnun-
in, NASA, telur ekki að skemmdir af
völdum kvoðubúts, sem lenti á vinstri
væng geimferjunnar Kólumbíu rúmri
mínútu eftir flugtak, séu meginorsök
þess að geimferjan leystist upp yfir
Texas. Ron Dittemore, yfirmaður
geimferjuáætlunar NASA, segir að
rannsóknin á slysinu beinist nú að
öðrum hugsanlegum skýringum, svo
sem árekstri við geimrusl, ef til vill
hlut frá öðru geimfari, sprengingu í
lendingarbúnaði eða einhvers konar
galla á vinstri væng ferjunnar.
Dittemore sagði að eftir gaumgæfi-
lega rannsókn á hugsanlegum
skemmdum af völdum kvoðubútsins,
sem talinn er hafa verið 51 sm langur
og kíló á þyngd, væru rannsóknar-
mennirnir að leita annarra skýringa.
„Sem stendur teljum við það ekki
ganga upp að kvoðubútur hafi verið
meginorsök þess að Kólumbía og
áhöfn ferjunnar fórust,“ sagði hann.
„Það hlýtur að vera önnur skýring.“
Dittemore sagði að rannsóknar-
mennirnir væru að kanna hvort eitt-
hvað annað hefði gerst sem farið hefði
framhjá þeim og kynni að hafa valdið
því að Kólumbía leystist upp nokkr-
um mínútum áður en hún átti að
lenda.
NASA hefur rannsakað þann
möguleika að harður kvoðubútur,
sem brotnaði af stórum eldsneytis-
geymi utan á geimferjunni 81 sek-
úndu eftir flugtak 16. janúar, hafi
skemmt hlífðarflísar sem eiga að
verja ferjuna fyrir núningshita þegar
hún fer í gufuhvolfið.
Þegar Kólumbía var enn á lofti
rannsökuðu sérfræðingar NASA
hugsanlegar skemmdir á hlífðarflís-
unum undir vinstri væng ferjunnar og
komust að þeirri niðurstöðu að
skemmdirnar hefðu verið smávægi-
legar og ekki stefnt áhöfninni í hættu.
Þessi niðurstaða byggðist á áætlaðri
stærð, þyngd og ferli kvoðubútsins.
Dittemore sagði að í rannsókninni
hefðu sérfræðingarnir tvöfaldað af-
stæðan hraða kvoðubútsins og ferj-
unnar, úr 825 km á klst. í 1.625 km á
klst., og áætlað þyngd bútsins var-
lega. Þrátt fyrir þær forsendur hefðu
þeir komist að þeirri niðurstöðu að
skemmdir hefðu verið smávægilegar.
Engin merki um ísingu
Nokkrir sérfræðingar í geimferð-
um hafa sett fram þá tilgátu að kvoðu-
búturinn hafi verið þyngri vegna ís-
ingar og valdið meiri skemmdum en
ella af þeim sökum. Dittemore kvaðst
ekki telja að þessi tilgáta væri rétt og
bætti við að einangrunarkvoðan sem
notuð var í geimferjuna hefði verið
vatnsvarin og rannsóknarmennirnir
hefðu ekki fundið nein merki um ís-
ingu þennan dag.
Dittemore sagði að síðustu mínút-
urnar áður en Kólumbía leystist upp
hefði sjálfstýringin fært stýrisfleti og
ræst stýrishreyfla í árangurslausri
tilraun til að halda ferjunni í réttri
stefnu til að hún kæmist heilu og
höldnu til jarðar. Að sögn Dittemore
gerðist eitthvað á vinstri væng Kól-
umbíu sem varð til þess að óvænt
vindmótstaða myndaðist og olli því að
ferjan leitaði til vinstri.
Hitinn hækkaði einnig á vinstri hlið
ferjunnar og hugsanlegt er að hann
hafi með einhverjum hætti stuðlað að
slysinu, til að mynda valdið spreng-
ingu í lendingarbúnaði, en Dittemore
telur það ólíklegt.
Hann sagði að síðustu 32 sekúnd-
urnar fyrir slysið hefðu rafeinda-
merkin frá geimferjunni verið of dauf
til að teljast áreiðanleg og tölvusér-
fræðingar legðu nú kapp á að vinna úr
þessum gögnum til að hægt yrði að
komast að því hvers vegna vinstri
vængur geimferjunnar varð fyrir
vindmótstöðunni.
Dittemore sagði að brakið, sem
fundist hefur úr ferjunni hefði ekki
varpað ljósi á orsakir slyssins. Sér-
fræðingar NASA eru nú í Kaliforníu
og Arizona til að kanna hvort hæft sé í
fréttum um að brak hafi fallið þar.
Reynist þetta rétt bendir það til þess
að ferjan hafi byrjað að leysast upp
löngu áður en hún fórst yfir Texas.
Tveir Texas-búar hafa verið
ákærðir fyrir að stela hlutum sem
féllu úr ferjunni og eiga yfir höfði sér
allt að tíu ára fangelsi. Dittemore
sagði að mikilvægt væri að koma í veg
fyrir að fólk stæli hlutum úr ferjunni
því sérfræðingar NASA þyrfti að
rannsaka þá alla til að grafast fyrir
um orsakir slyssins.
NASA telur að líkamsleifar allra
geimfaranna sjö, sem fórust í slysinu,
hafi fundist.
Telja að kvoðubúturinn
hafi ekki valdið slysinu
AP
Stórt stykki úr Kólumbíu sem fannst í skógi í Louisiana.
NASA leitar annarra skýringa á Kólumbíu-slysinu
Houston. AP, AFP.
NORÐUR-Kóreumenn sögðust í gær
vera að búa sig undir stríð við Banda-
ríkin og hótuðu „fyrirbyggjandi árás“
ef Bandaríkjastjórn sendi fleiri her-
menn og herþotur til Suður-Kóreu.
Yfirhershöfðingi Norður-Kóreu,
Kim Yong-Chun, sagði á fundi norð-
ur-kóreska herráðsins að það þyrfti
að vera viðbúið stríði og lokauppgjöri
við Bandaríkin. „Hann mæltist til
þess að máttur alþýðuhersins yrði
aukinn með öllum ráðum … til að
tryggja glæstan sigur í lokauppgjör-
inu við bandarísku heimsvalda-
sinnana,“ að sögn málgagna komm-
únistastjórnar Norður-Kóreu.
Háttsettur embættismaður í utan-
ríkisráðuneyti landsins, Ri Pyong-
Gap, sagði að stjórnin í Pyongyang
myndi ekki sætta sig við að Banda-
ríkjamenn efldu herafla sinn á svæð-
inu. „Bandaríkjamenn eru ekki þeir
einu sem geta gert fyrirbyggjandi
árás. Við getum það líka ef um líf eða
dauða er að tefla,“ sagði hann. „Við
erum tilbúnir að ræða við Bandaríkja-
menn en líka til að heyja stríð við þá.“
Segja Bandaríkin undirbúa
kjarnorkuárás
George W. Bush Bandaríkjaforseti
hefur sagt að hann vilji leysa deiluna
um kjarnorkuáætlun Norður-Kóreu-
stjórnar með friðsamlegum hætti en
hún hefur sagt að markmiðið með
slíkum yfirlýsingum sé að blekkja
Norður-Kóreumenn í von um að þeir
verði ekki á varðbergi meðan Banda-
ríkjamenn undirbúi innrás.
Ri sagði Norður-Kóreustjórn hafa
miklar áhyggjur af vísbendingum um
að Bandaríkjamenn hygðust senda
fleiri hermenn, flugmóðurskip og
sprengjuflugvélar á svæðið. Hún
myndi líta á það sem innrás eða árás á
Norður-Kóreu.
Stjórnin í Pyongyang hefur oft sak-
að Bandaríkjamenn um að vera að
undirbúa kjarnorkuárás á Norður-
Kóreu og fjölmiðlar landsins sögðu í
gær að áformin um að efla bandaríska
heraflann á svæðinu væru liður í þeim
undirbúningi.
„Hernaðaruppbygging Bandaríkj-
anna bendir til þess að nýtt stríð sé
óhjákvæmilegt á Kóreuskaga og
verði kjarnorkustríð,“ sagði eitt mál-
gagna stjórnarinnar í Pyongyang.
„Norður-Kóreumenn munu svara al-
gjöru stríði með algjöru stríði.“
Daginn áður sögðust stjórnvöld í
Norður-Kóreu hafa gangsett á ný
kjarnaofna og óttast er að markmið
þeirra sé að hefja framleiðslu á plú-
toni sem notað yrði til að búa til
kjarnavopn.
Norður-Kóreumenn hóta
„fyrirbyggjandi árás“
Seoul. AFP.
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 7. FEBRÚAR 2003 15