Morgunblaðið - 07.02.2003, Page 40

40 FÖSTUDAGUR 7. FEBRÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ






 






 
    


   
  




  
  

 
!


 
!
 

" 

   
BRÉF
TIL BLAÐSINS
Kringlunni 1 103 Reykjavík  Sími 569 1100
 Símbréf 569 1329  Netfang bref@mbl.is
Allt efni sem birtist í Morgunblaðinu og Lesbók er varðveitt í upplýsinga-
safni þess. Morgunblaðið áskilur sér rétt t i l að ráðstafa efninu þaðan, hvort
sem er með endurbirtingu eða á annan hátt. Þeir sem afhenda blaðinu efni
ti l birtingar teljast samþykkja þetta, ef ekki fylgir fyrirvari hér að lútandi.
Í HEIMILDARRITINU „Öldin
okkar“, sem tekur yfir tímann frá
1931–1950, er sagt frá eldsumbrot-
um í Vatnajökli í
marsmánuði árið
1934. Í tilefni af
ákvörðun um
virkjun á Jökulsá
langar mig að
segja frá því sem
ég man að gerðist
þá.
Ég átti heima á
Vaðbrekku í
Hrafnkelsdal, bærinn á land að Jök-
ulsá. Þegar við fréttum af gosinu í
Vatnajökli gengum við fjögur saman
systkinin upp á fjallið ofan við bæinn
á Vaðbrekku, til þess að sjá eldgosið.
Það var að kveldi dags, orðið dimmt,
en heiðskír himinn og skyggni gott,
svo að við sáum eldbjarmann vel.
Þetta var á þeim degi skemmtiferð
fyrir okkur krakkana. Ég man ekki
að við skynjuðum neinn voða af þess-
um hamförum. Seinna kom þó annað
í ljós.
Í júlí sama ár komu afleiðingarnar
við okkur með óvæntum hætti. Þá óx
vatnsrennsli í Jökulsá með þeim
ósköpum að eftirminnilegt varð.
Þannig háttaði til á Vaðbrekku að við
ætluðum að fara að heyja engi sem
var vel sprottið, en það er allgóð
grund nokkru framan við kláfinn,
sem er á Jöklu fyrir neðan bæinn
Brú á Jökuldal. Þegar áin var í sem
mestum vexti hafði myndast lón fyr-
ir framan gilið þar sem kláfurinn er
og flætt yfir allt þetta engi. Þar sá
ekki í strá, en við óðum sandinn í
skóvarp. Það var ekki heyjað þar
næstu tvö árin. Hins vegar var
vatnshæð svo mikil að það var með
öllu ófært að fara yfir á kláfnum.
Kunnugustu menn segja að þá sé
vatnsborðið hið minnsta tíu til tólf
metrum hærra en í venjulegu ár-
ferði. Þetta reyndist svo um Jökuldal
allan.
Fréttir fóru ekki með hraði á þess-
um árum. En það voru váleg tíðindi
sem bárust milli bæja næstu daga.
Maður að nafni Lúðvík Þorgríms-
son, kennari, hafði drukknað í Jök-
ulsánni. Hann hafði verið að fara yfir
á kláfnum fyrir neðan bæinn Merki.
Aðdragandi þessarar sorgarsögu er
sá að hinn 17. júlí fór Lúðvík frá Arn-
órsstöðum, ásamt ungri stúlku,
Önnu Björnsdóttur, sem var á leið að
Hákonarstöðum, þar sem hún var í
kaupavinnu. Á Arnórsstöðum
bjuggu Bergþóra Bergsdóttir og
Gunnar Jónsson, seinni maður henn-
ar, ásamt nokkrum börnum hennar
af fyrra hjónabandi og fimm ára
dóttur þeirra hjóna, Rögnu Gunn-
arsdóttur hagyrðingi, sem nú býr í
Kópavogi. Lúðvík var kvæntur dótt-
ur Bergþóru af fyrra hjónabandi,
Margréti Þorkelsdóttur, og áttu þau
von á sínu fyrsta barni.
Þegar Anna og Lúðvík komu á
móts við kláfinn komu þeir Stefán
bóndi í Merki og Benedikt sonur
hans niður að ánni að austan og
reyndu að vara Lúðvík við því að fara
í kláfinn. En hann taldi að sér væri
óhætt að fara. Anna beið svo þarna
til að sjá hvað setti. Þegar kláfurinn
var kominn út yfir miðja ána seig
hann lítið eitt undan þunga manns-
ins, sem var nóg til þess að ólgandi
straumurinn skall á kassanum; sem
hvolfdi og maðurinn hvarf. Þarna
stóðu svo þessar þrjár manneskjur
og máttu horfa á þennan harmleik án
þess að geta nokkuð að gert.
Það kom nú í hlut Önnu að snúa
við út í Arnórsstaði og flytja tengda-
fólkinu þessa sorgarfrétt. Hún
kvaddi dyra og bað að finna Gunnar.
Hann gekk út, en þær Bergþóra og
Ragna litla eltu hann fram í bæjar-
dyr. Anna, sem hefur sýnt ótrúlegt
sálarþrek, stóð þarna jafn yfirveguð
og siðprúð og hennar var vandi og
segir: „Hann Lúðvík datt í ána.“
Þetta man Ragna enn, eins og
gerst hefði í gær, því að það steinleið
yfir Bergþóru mömmu hennar og
mátti bera hana inn í rúm.
Þetta eru ógleymanlegar hamfarir
sem höfðu umtalsverð áhrif á búskap
og líf fólks. Því spyr ég mig nú:
Hvaða áhrif hefur þetta á mannvirk-
in sem nú er verið að reisa, komi
þetta fyrir aftur? Jökullinn er óræð-
ur, hvenær gerist þetta næst?
JÓHANNA
AÐALSTEINSDÓTTIR,
Dalsgerði 7e, Akureyri.
Virkjun á Jökulsá
Frá Jóhönnu Aðalsteinsdóttur:
AF og til hefur verið fjallað um of-
virkni barna í fjölmiðlum og hvort
æskilegt sé að gefa ritalín í því
magni sem gert er. Undanfarið
hafa verið skrif um þetta á síðum
Morgunblaðsins og sýnist sitt
hverjum. Á netsíðunni www.alter-
nativemedicine.com (slá inn leit-
arorðið „adhd“) er fróðleg grein
um hugsanlegt samband ofvirkni
og fæðuofnæmis. Einnig er sagt
frá vísbendingum um að skortur á
ákveðnum næringarefnum geti
verið afgerandi orsakavaldur sjúk-
dómsins. Á það er bent í greininni
að ritalín er mjög ávanabindandi (í
sama flokki og kókaín og morfín),
auk þess sem það getur valdið al-
varlegum aukaverkunum og því
eðlilegt að foreldrar reyni önnur
úrræði áður en börnum þeirra er
gefið þetta lyf. Greinin heitir
„Kicking the Ritalin habit“ og
greinir frá verulegum árangri
lækna við meðferð ofvirkni með
aðferðum eins og breyttu mat-
aræði, fyrst og fremst með því að
útiloka úr fæðunni þekkta ofnæm-
isvalda, svo sem hveiti, mjólk og
mjólkurvörur, jarðhnetur, sykur
og ávexti, einnig matvæli með rot-
varnar- og litarefnum. Einnig er
greint frá niðurstöðum rannsókna
sem birst hafa í bandarískum vís-
indaritum og benda til þess að
tengsl séu á milli ofvirkni og
skorts á ákveðnum fitusýrum,
sinki og magnesíum. Hafa menn
dregið þá ályktun að ofvirknisjúk-
lingar geti verið með fæðuofnæmi
og/eða skort á næringarefnum sem
veldur lífefnafræðilegu ójafnvægi í
heila, t.d. skorti á taugaboðefnum,
og þessir þættir séu raunverulega
undirliggjandi ástæður sjúkdóms-
ins. Nálgast má greinina eins og
fyrr er getið, en einnig má smella
beint á slóðina á netsíðunni
www.heilsa.is.
ÖRN SVAVARSSON,
Sævargörðum 6.
Ofvirkni barna
Frá Erni Svavarssyni: