Fréttablaðið - 23.09.2006, Blaðsíða 16

16 23. september 2006 LAUGARDAGUR
greinar@frettabladid.is
FRÁ DEGI TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365
RITSTJÓRAR: Kári Jónasson og Þorsteinn Pálsson AÐSTOÐARRITSTJÓRAR: Jón Kaldal og Steinunn Stefánsdóttir FRÉTTASTJÓRAR:
Arndís Þorgeirsdóttir, Sigríður Björg Tómasdóttir og Trausti Hafliðason FULLTRÚI RITSTJÓRA: Björgvin Guðmundsson
Fréttablaðið kemur út í 103.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu, Akureyri og þéttbýlissvæðum á
suðvesturhorninu. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni
blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. issn 1670-3871
Ekkert blað?
550 5600
Fyrst þú ert að lesa þetta þá hefurðu
fengið Fréttablaðið. En til vonar
og vara skaltu klippa þetta símanúmer
út og hringja ef blaðið berst ekki.
- mest lesið
Sérhverjum frjálslyndum og þjóðhollum manni hlýtur að
renna blóðið til skyldunnar þegar
nöldurseggir ætla að vega að
frjálsum viðskiptum í frjálsasta
landi heimsins og banna atvinnu-
grein sem felst í því að karlkyns
athafnamenn leigi stúlkur til að
dilla sér berar upp við súlu og selji
öðrum körlum aðgang að gjörn-
ingnum. Að sjálfsögðu verður að
forðast að umræða um þetta mál
sé sett í annarlegt samhengi þar
sem hún á ekki heima.
Umfram allt verður að forðast
hin háskalegu kynjagleraugu eða
láta sér á nokkurn hátt hug-
kvæmast að þetta mál snúist um
samskipti kynjanna, í fortíð eða
nútíð. Sú staðreynd að konur hafa
allt frá landnámi haft minni rétt
en karlar og búið við hvers konar
kúgun skiptir hér engu máli enda
er engin söguleg þróun að baki
samtímanum. Hann varð til úr
engu. Misrétti fortíðarinnar telst
nú horfið og útilokað er að það
skilji eftir sig nokkur spor.
Annað sérlega varhugavert og
háskalegt samhengi er að tengja
þetta mál við stöðu karla og
kvenna í samtímanum – hvað þá
að gefa í skyn að misrétti
fortíðarinnar sé ekki að öllu leyti
horfið. Með engu móti má tengja
þessa umræðu við hluti eins og
að atvinnutekjur kvenna eru 62
prósent af atvinnutekjum karla –
í samfélagi þar sem auður manna
er talinn helsti og merkasti
mælikvarðinn á manngildi
þeirra. Sýningar á nöktum
konum tengjast á engan ólíkri
aðstöðu kynjanna til fjáröflunar
– nema auðvitað ef okkur langar
til að halda fallega predikun um
alla peningana sem stúlkurnar
vinni sér inn með kroppasýning-
unni. En þá væri auðvitað
sérlega ósmekklegt að setja þau
laun í samhengi við hvað
athafnamaðurinn sem stendur
fyrir sýningunni ber úr býtum.
Á engan hátt tengist þetta mál
því að kynferðislegt ofbeldi er
ein af skýrustu leifum valdbeit-
ingar karlasamfélagsins gagn-
vart konum – og að dæmin um
það ganga nánast öll í eina átt.
Ekki má heldur setja klæðnað
kvenna í samhengi við félagslega
stöðu þeirra eða undirokun
gagnvart karlmönnum. Jú,
kannski er það í lagi þegar við
sjáum kappklæddar konur í
Arabaheiminum en alls ekki
þegar fáklæddar konur eru
sýndar á sviði á Vesturlöndum.
Súludans má aðeins ræða í
einu samhengi – samhengi
frjálsra viðskipta og rétti karla
til að hafa lífsviðurværi af því að
sýna öðrum körlum berar konur.
Það má ekki skerða atvinnufrelsi
manna – enda er búið að skerða
það nógu mikið gegnum tíðina.
Allir sjá t.d. hvílík nauðung
það var þegar réttur karla til að
gera út vændiskonur var
afnuminn. Aðeins út af einhverj-
um hugmyndum um að mann-
eskjur væru ekki söluvara.
Vændi var þó einungis jaðar-
atvinnugrein miðað við þær
tekjur sem mátti hafa af flutn-
ingi fólks á milli heimsálfa og
sölu þess þar – þrælaversluninni.
Glæstustu og auðugustu borgir
Evrópu voru að verulegu leyti
reistar á hagnaði af slíkri
verslun á 17. og 18. öld. Á sínum
tíma voru það aðeins óðir
róttæklingar og undirróðurs-
menn sem gerðu athugasemdir
við verslunina, en þá var jafnan
gripið til kunnuglegra mótraka:
Það er rangt að skerða viðskipta-
og athafnafrelsi manna út frá
einhverjum siðferðislegum
sjónarmiðum.
Fáir líta nú þessa verslun
sömu augum og þorri málsmet-
andi manna gerði þá. Sumir
myndu jafnvel kalla það framfar-
ir að þessi tiltekna gerð af
viðskiptum var bönnuð. En það er
einmitt kjarni málsins. Það ræðst
jafnan af gildum samfélagsins á
hverjum tíma hvaða viðskipti
teljast eðlileg og hver ekki.
Hvað er það í okkar samtíma
sem gerir það að verkum að
sýningar á nöktum konum fyrir
karla sem borga fyrir það teljast
til frjálsra og eðlilegra við-
skipta? Við því fást ekkert
sérlega skýr svör ef ekki má
setja upp kynjagleraugun eða
líta á samskipti kynjanna í
sögulegu og þjóðfélagslegu
samhengi. Hvað þá ef við erum
sannfærð um að okkar kynslóð
sé hin fyrsta í sögunni sem er
frjáls og laus við kúgun – rétt
eins og íhaldsmenn fyrri tíma
hafa alltaf talið sína kynslóð
vera. Ef við trúum því í raun og
veru að ójöfnuður karla og
kvenna sé eðlilegur hluti af
frjálsu samfélagi þá er niður-
staðan sú sem leiðarahöfundar
(og hér er karlkynið ekki
einungis málfræðilegt) dagblað-
anna eru þegar búnir að komast
að: Súludans er hluti af lífi í
frjálsu samfélagi og þá skiptir
engu máli að sumir reynast þrátt
fyrir allt vera frjálsari en aðrir.
Lífið er súludans
Umræðan
Flöskuhálsar í umferðinni
Miklabrautin undirstrikaði mikil-vægi sitt í umferðarkerfi höfuð-
borgarsvæðisins í vikunni þegar vöru-
bíll með tengivagn valt og dreifði gleri
þvert yfir götuna. Atburðurinn undir-
strikar mikilvægi þess að Sundabraut
komi án tafar og að Öskjuhlíðargöng
verði forgangsverkefni frekar en mis-
læg gatnamót á Kringlumýrarbraut-
Miklubraut. Með Sundabraut og Öskju-
hlíðargöngum fengi umferðarflæðið
þrjá meginása frá austri til vesturs í
stað þess að Miklabraut einni sé ætlað það hlutverk.
Það er því furðulegt að einu viðbrögð borgarstjóra
í málinu hafi verið þau að lögreglan hafi átt að vera
fljótari að sópa. Skilaboðin eru einföld: Sundabraut
strax og Öskjuhlíðargöng í forgang. Þetta er stefna
Samfylkingarinnar.
Þetta á ekki að vera erfitt að skilja. Meirihlutinn
í borgarstjórn vill það þó ekki. Það er viðkvæmt að
viðurkenna að ofuráhersla meirhlutans á Miklu-
braut eru mistök. Eftir vel heppnaðar aðgerðir á
gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Miklubraut-
ar árið 2005 eru þau miklu öruggari og afkasta
meiru en áður. Flöskuhálsarnir eru nú
miklu frekar á gatnamótum Lönguhlíð-
ar og Miklubrautar annars vegar og
hins vegar á Kringlumýrarbraut vegna
bíla úr Hafnarfirði, Kópavogi og Garða-
bæ sem myndu nýta sér Öskjuhlíðar-
göng á leið í og úr miðborginni.
Sundabraut, Öskjuhlíðargöng og
stokkalausn á Miklubraut við Miklatún
eru því allt verkefni sem eiga að koma
á undan mislægum gatnamótum á
Kringlumýrarbraut-Miklubraut. Slík
aðgerð myndi einungis auka vandann
við Lönguhlíð og raunar draga enn
frekari umferð inn á þetta svæði og
búa til flöskuhálsa á öllum næstu
gatnamótum. Athuganir Reykjavíkurborgar og
Vegagerðarinnar sýndu enda fram á það að alls
þyrfti mislægar framkvæmdir fyrir á annan tug
milljarða á öllum næstu götuhornum ef mislæg
gatnamót á Miklubraut-Kringlumýrarbraut ættu að
greiða fyrir umferð. Þar með sætum við uppi með
eina allsherjar hörmung í hjarta borgarinnar,
Houston - Reykjavík, takk fyrir. Og litlu betra
umferðarkerfi í ofanálag – aðeins einn meginás frá
austri til vesturs.
Höfundur er oddviti Samfylkingarinnar í borgar-
stjórn Reykjavíkur.
September-umferðin
DAGUR B. EGGERTSSON
SVERRIR JAKOBSSON
Í DAG | Karlar og konur
Súludans er hluti af lífi í
frjálsu samfélagi og þá skiptir
engu máli að sumir reynast
þrátt fyrir allt vera frjálsari en
aðrir.
Almúginn á Terfel
Velski baritónsöngvarinn Bryn Terfel
kemur hingað til hljómleikahalds
á vordögum. Terfel er áhugafólki
um sígilda tónlist vel kunnur enda í
fremstu röð baritónsöngvara. Hann
er þó kunnari sumum en öðrum því
nokkrum hundruðum Íslendinga
bauðst að hlýða á hann í Háskólabíói í
fyrra. Voru það sérstak-
ir hátíðartónleikar
sem Sinfóníu-
hljómsveitin, KB
banki og forseta-
embættið stóðu
að og aðeins
útvöldum boðið til
veislunnar. Ekki er
annað vitað en
að selt verði
inn í vor með
hefðbundnum hætti, í það minnsta
gerir tónlistaráhugafólk úr röðum
almúgans sér vonir um það.
Ekkiframboð
Eins og gengur í aðdraganda kosninga
hellast framboðstilkynningar yfir. Og
eins og gengur slæðist með einstaka
tilkynning frá fólki sem segist ekki
ætla í framboð. Fyrsta slíka tilkynning
vertíðarinnar nú var send fjölmiðlum í
gær. Er hún frá Viktori B. Kjartans-
syni í Reykjanesbæ, sem segist
ekki ætla í prófkjör Sjálfstæðis-
flokksins í Suðurkjördæmi.
Segir Viktor að fjölmargir hafi
hvatt hann til framboðs og
þakkar hinum sömu fyrir. Ef
að líkum lætur eiga fleiri
slíkar tilkynningar eftir að
sjást á næstu vikum.
Afl – en hve mikið afl?
Stjórn Nýs afls ákvað á fundi í vik-
unni að leggja samtökin niður sem
stjórnmálaflokk og hvetja félagsmenn
til að ganga í Frjálslynda flokkinn.
Áhugamenn um stjórnmál velta fyrir
sér hversu mikið afl fylgi Nýju afli. Í
síðustu þingkosningum bauð flokkur-
inn fram í öllum kjördæmum og fékk
samtals 1.791 atkvæði, sem var innan
við eitt prósent greiddra atkvæða.
Til samanburðar fékk Frjálslyndi
flokkurinn 13.523 atkvæði.
Pólitískir andstæðingar Frjáls-
lyndra hafa því ekki sérstaka
ástæðu til að óttast styrk sam-
einaðs flokks, í það minnsta ef
mið er tekið af úrslitum síð-
ustu kosninga.
bjorn@frettabladid.is
Ý
msir merkir alþingismenn greina frá því um þessar
mundir að þeir gefi ekki kost á sér til endurkjörs. Til-
kynningar þar um hafa verið tilefni margvíslegra frá-
sagna af uppruna góðra málefna.
Einn þeirra þingmanna sem nú hafa tilkynnt kjós-
endum sínum að þeir verði við svo búið að leita að nýju þing-
mannsefni er Halldór Blöndal, fyrrverandi ráðherra og forseti
Alþingis. Hann hefur eðlilega eins og aðrir af þessu tilefni drepið
á hjartakær framfaramál.
En sem oft áður sker Halldór Blöndal sig úr. Hann sá ástæðu
til við þessi kaflaskil að minnast einnig á það sem hann og fleiri
bera ábyrgð á en mætti sannarlega betur fara. Þannig notaði
hann þetta tækifæri til þess að víkja að þönkum sínum um ágalla
kjördæmaskipunarinnar.
Mála sannast er að það var þörf ábending. Kjördæmaskip-
an og kosningareglum var síðast breytt 1999 í samkomulagi og
andans einingu milli allra stjórnmálaflokka. Markmið þeirrar
breytingar var góðra gjalda vert. Undan því varð ekki vikist að
jafna vægi atkvæða eftir búsetu.
Halldór Blöndal bendir hins vegar með gildum rökum á að
núverandi kjördæmi eru langtum of stór, eigi að vera nokkur
möguleiki fyrir þingmenn að hafa lifandi og persónubundin
tengsl við kjósendur. Á sjónarmið af þessu tagi var ekki hlustað
fyrir sjö árum. En það er ástæða til þess að gera það nú.
Á marga lund fer vel á því að Halldór Blöndal skuli einmitt
vekja athygli á þessu viðfangsefni. Sérstaða hans og ef til vill
styrkur sem þingmanns hefur trúlega framar öðrum þáttum átt
rætur í næmum tengslum hans við fólkið fyrir norðan.
Kjarni málsins er sá að margvíslegir gildir hagsmunir koma
til skoðunar þegar kosningakerfi og kjördæmaskipan eru
ákveðin. Fram til þessa hafa hagsmunir stjórnmálaflokkanna
sjálfra verið í fyrirrúmi við þessar ákvarðanir.
Bakþankar Halldórs Blöndals vekja hins vegar upp þá spurn-
ingu hvort ekki sé tímabært að líta í ríkari mæli til annarra
sjónarmiða um þessi efni. Hverjir eru til að mynda hagsmunir
kjósenda?
Engin tvímæli um eru að hagsmunir kjósenda eru auk annars
fólgnir í því að kosningahættirnir stuðli fremur en hitt að lifandi
tengslum við kjörna fulltrúa. Stærð kjördæma ræður miklu þar
um.
Frá kögunarhóli kjósenda er aukheldur eðlilegt að óskir komi
fram um ríkari möguleika á persónukjöri. Mikill kostnaður
við prófkjör getur einnig vakið upp spurningar af þessu tagi.
Margar þekktar lausnir eru til. Þetta er spurning um pólitískan
vilja til að virða þær.
Það er tímabært að draga fram ný sjónarmið varðandi þessi
efni. Hitt er ekki síður skynsamlegt, að líta á viðfangsefnið frá
hagsmunum kjósendanna.
Blöndalsbakþankar:
Hagsmunir fólks
eða flokka?
ÞORSTEINN PÁLSSON SKRIFAR