Fréttablaðið - 23.09.2006, Blaðsíða 6

STJÓRNMÁL Myndavélar með sér-
stökum linsum, hlustunartæki af
ýmsum stærðum og gerðum og
nætursjónaukar voru meðal þess
sem yfirvöldum barst að gjöf frá
bandamönnum Íslands á tímum
kalda stríðsins. Fyrsta tækjagjöf-
in kom frá bandarísku alríkislög-
reglunni árið 1950 og bárust slíkar
gjafir allt til loka kalda stríðsins.
Þetta er meðal þess sem kemur
fram í grein Þórs Whitehead sagn-
fræðiprófessors í tímaritinu Þjóð-
málum. Í greininni fjallar Þór um
aðgerðir yfirvalda til að stemma
stigu við þeim ógnum sem þau
töldu sig standa frammi fyrir
lungann úr síðustu öld.
Árið 1939 var útlendingaeftir-
liti lögreglunnar í Reykjavík falið
að sinna sérstakri eftirgrennslan,
eins og það er orðað. Tæpum ára-
tug síðar var Árni Sigurjónsson
ráðinn til lögreglunnar til að sinna
öryggismálum og gagnnjósnum
og stóð Bjarni Benediktsson dóms-
málaráðherra á bak við ráðning-
una.
Tveimur árum síðar, þegar
Bjarni var jafnframt utanríkis-
ráðherra, féll hann frá fyrri hug-
myndum um að stofna vopnað
öryggis- eða varðlið en taldi brýnt
að efla það starf sem Árni hafði
sinnt. Var sett á stofn „strang-
leynileg“ öryggisþjónustudeild
innan lögreglunnar og starfaði
hún í nánum tengslum við dóms-
málaráðuneytið.
Í greininni er birt efni minnis-
blaðs Árna frá 1950, sem Þór telur
líklegt að hafi verið ætlað lög-
reglustjóra og dómsmálaráðherra.
Í því segir að vinna beri að öflun
„upplýsinga um grunsamlega
menn og hjá fyrirtækjum ríkis og
bæjar, öðrum fyrirtækjum þjóð-
félagslega mikilvægum svo og
fyrirtækjum, sem nota má til
framdráttar flokksstarfsemi
kommúnista í landinu eða sem
tengilið við erlenda skoðanabræð-
ur þeirra.“
Höfuðstöðvar lögreglunnar í
Reykjavík voru fluttar í nýbygg-
ingu við Hverfisgötu árið 1973 og
fékk öryggisþjónustan herbergi á
þriðju hæð. Fimm höfðu lyklavöld
að herberginu en í því voru gögn
deildarinnar varðveitt auk þess
sem þar var hlerunarbúnaður.
Lögreglan hafði komið sér upp
skjalasafni um kommúnista en
1976 taldi Sigurjón Sigurðsson
lögreglustjóri rétt að farga mest-
um hluta þess. Voru gögnin brennd
við sumarbústað í nágrenni
Reykjavíkur. bjorn@frettabladid.is
6 23. september 2006 LAUGARDAGUR
WASHINGTON, AP Pervez Musharraf,
forseti Pakistans, hitti George W.
Bush að máli í gær í Hvíta húsinu.
Heimsóknin komst í hámæli vegna
ummæla sem Musharraf lét falla í
viðtali í þættinum 60 Minutes á
CBS fyrir fundinn; að Bandaríkja-
menn hefðu hótað að „sprengja
Pakistan aftur á steinöld“ ef ríkið
fylkti ekki liði í „stríðinu gegn
hryðjuverkum“.
Yfirmaður leyniþjónustu
Pakistana segir að Richard
Armitage, þáverandi aðstoðar-
utanríkisráðherra Bandaríkjanna,
hafi hótað sér þessu í samtali
stuttu eftir árásina á Tvíbura-
turnana 11. september árið 2001.
Einnig á Armitage að hafa farið
fram á að pakistönsk stjórnvöld
kæmu í veg fyrir að almenningur
í landinu sýndi opinberlega
stuðning við téða árás.
Armitage neitar ásökunum, en
játar að hafa verið harðorður; að
ríkisstjórnin í Pakistan þyrfti að
ákveða hvort hún væri „með eða
á móti“ Bandaríkjunum.
Dan Bartlett, ráðgjafi Hvíta
hússins, sagðist ekki vita
nákvæmlega hvað Armitage hefði
sagt við pakistanska ráðamenn,
en það lægi fyrir að eftir árásirn-
ar hefði forseti Pakistans verið
krafinn svara af Bandaríkja-
mönnum um „hvort hann stæði
með hinum siðmenntaða heimi
eða talíbönum og al-Kaída“. - kóþ
Forseti Pakistans um stuðning ríkis síns við „stríðið gegn hryðjuverkum“:
Bandaríkin hótuðu árás
FORSETI PAKISTANS Musharraf hitti
George W. Bush, forseta Bandaríkjanna,
í Hvíta húsinu í gær. FRÉTTABLAÐIÐ/AP
Birni Bjarnasyni dómsmálaráð-
herra er ekki kunnugt um að í
dómsmálaráðuneytinu séu
ummerki um starfsemi öryggis-
þjónustu lögreglunnar.
Í grein Þórs Whitehead kemur
fram að bandaríska alríkislög-
reglan hafi gefið íslensku
öryggisþjónustunni tæki til
eftirlits og njósna árið 1950 og
hafi slíkur búnaður borist hingað
allt til loka kalda stríðsins.
Birni er ekki kunnugt um að
þau tæki séu enn brúkuð hjá yfirvöldum; telur enda að þau hafi
verið sniðin að kröfum kalda stríðsins og stöðu mála þá.
Björn Bjarnason dómsmálaráðherra:
Ekki kunnugt um ummerki
BJÖRN BJARNASON
Upplýsingar Þórs Whitehead um
hleranir og eftirlit er gömul saga
og ný fyrir Ragnari Stefánssyni,
prófessor við Háskólann á Akur-
eyri, sem var í forsvari Fylkingar-
innar, samtaka ungra vinstrisinna,
frá 1966 og fram á áttunda áratug-
inn.
„Við vissum vel af þessu,“ segir
Ragnar. Fylkingarfólk leitaði eitt
sinn staðfestingar á að símar þess
væru hleraðir. „Sagt var í símtali
að efna ætti til aðgerða á Skóla-
vörðuholti og svo fylgst með hvort
lögreglumenn kæmu aðvífandi,
sem og þeir gerðu.“
Ragnar segir fólk hafa gætt
þess að símarnir væru hleraðir og
því ekki rætt um leyndustu þrár
og óskir. „Annars var ekkert að
fela, aðgerðir okkar voru opnar
enda reyndum við að ná til sem
flestra til að fá fólk á fundi og í
kröfugöngur.“
Ragnar rifjar líka upp að yfir-
völd sendu flugumann á fund Fylk-
ingarinnar. „Hann var að sækja
um vinnu í lögreglunni og var
sendur til að afla um okkur upp-
lýsinga. Við sögðum honum ein-
hverja þvælu og á endanum sagð-
ist hann hafa verið sendur.“
Í grein Þórs kemur fram að síð-
asta heimild sem liggi fyrir um
símhleranir sé frá 1968. Ragnar
segir að sér kæmi ekki á óvart að
símar hafi verið hleraðir eftir það.
Ímyndar hann sér til dæmis að
símar hafi verið hleraðir í aðdrag-
anda fundar forseta Bandaríkj-
anna og Frakklands á Kjarvals-
stöðum í maí 1973.
Ragnar Stefánsson var í forystu Fylkingarinnar á sjöunda og áttunda áratugnum:
Vissu af hlerunum og eftirliti
RAGNAR STEFÁNSSON
GRÓÐURHÚSAÁHRIF
212 milljarðar frá Branson
Auðkýfingurinn breski Richard Bran-
son hét því á fundi með Bill Clinton
í vikunni að eyða sem samsvarar 212
milljörðum króna á næstu þremur
árum til að berjast móti gróðurhúsa-
áhrifum. Branson segist undir áhrifum
frá Al Gore, fyrrum aðstoðarmanni
Clintons.
VINNUMARKAÐUR Árni Björgvins-
son veitingamaður bauð Pólverj-
unum, sem telja sig svikna um
laun og húsnæði, greiðslu upp á
150 þúsund krónur í gær. Hann
segir að þeir hafi tekið því og
hætt svo við. Fréttablaðið birti
frétt um málið í gær.
Árni segist ekki skulda
mönnunum neitt. Þeir hafi verið
vegalausir á Íslandi og hann hafi
gefið þeim frítt fæði og útvegað
svefnstað gegn því að þeir
hjálpuðu sér og gistu í bátnum.
Aðstaðan í bátnum hafi ekki verið
slæm og miklu betri en í bílnum,
sem Pólverjarnir hafi gist í fyrstu
vikurnar á Íslandi. - ghs
Árni Björgvinsson:
Skuldar Pólverj-
unum ekkert
PÓLVERJARNIR VIÐ BÁTINN Árni
Björgvinsson veitingamaður segist ekki
skulda Pólverjunum neitt.
HÆSTIRÉTTUR Hæstiréttur hefur
staðfest úrskurð Héraðsdóms
Reykjavíkur um gæsluvarðhald
yfir síbrotamanni þar til dómur
gengur í máli hans, en þó ekki
lengur en til 27. september.
Maðurinn er grunaður um ýmiss
konar fjársvik, fjölmarga
þjófnaði, fíkniefnavörslu og
bílþjófnað.
Maðurinn á langan sakaferil
að baki og liggur undir grun um
að hafa framið fjölmörg afbrot á
síðustu dögum og mánuðum.
Héraðsdómur hafði úrskurðað að
ætla mætti að hinn ákærði myndi
halda áfram að brjóta af sér ef
hann væri frjáls ferða sinna. - þsj
Hæstiréttur staðfestir úrskurð:
Síbrotamaður
áfram í haldi
Ertu sátt(ur) við launin þín?
Já 29%
Nei 71%
SPURNING DAGSINS Í DAG:
Ætlar þú í rjúpnaveiði?
Segðu skoðun þína á visir.is
KJÖRKASSINN
Íslendingum gefin tæki til
njósna allt kalda stríðið
Bandaríska alríkislögreglan gaf öryggisþjónustu íslensku lögreglunnar njósnabúnað árið 1950. Tækjagjafir
bárust frá bandamönnum allt til loka kalda stríðsins. Lögreglan átti nokkurt safn eftirlits- og njósnatækja.
LÖGREGLUSTÖÐIN VIÐ HVERFISGÖTU Öryggisþjónustan hafði aðsetur í herbergi á þriðju hæð hússins. Í því var skjalasafn lögreglunnar um kommúnista og búnaður til
símhlerana. Fimm höfðu lyklavöld að herberginu. Sigurjón Sigurðsson lögreglustjóri lét brenna megnið af skjalasafninu við sumarbústað í nágrenni Reykjavíkur árið 1976.
FR
ÉT
TA
B
LA
Ð
IÐ
/H
EI
Ð
A
BRETLAND, AP Vilhjálmur prins,
eldri sonur Karls Bretaprins,
mun gegna herþjónustu í „Blues
and Royals“-riddaraliðssveitinni,
eins og yngri bróðir hans, Harry.
Vilhjálmur mun þó væntanlega
ekki fylgja félögum sínum í
hersveitinni til Afganistans,
skyldi hún verða send þangað,
þar sem hann er annar í erfðaröð-
inni að krúnunni og því viðbúið að
reynt verði að halda honum utan
fremstu víglínu. Harry hefur hins
vegar svarið að fylgja sveitinni í
hvert það verkefni sem henni
kann að verða falið á meðan hann
þjónar í henni. - aa
Breska konungsfjölskyldan:
Vilhjálmur
prins í herinn
VILHJÁLMUR Prinsinn var við skyldustörf
á fæðingardeild sjúkrahúss í Lundúnum
í vikunni. FRÉTTABLAÐIÐ/AP