Morgunblaðið - 08.03.2006, Blaðsíða 16

16 MIÐVIKUDAGUR 8. MARS 2006 MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
MEIRA en 240 konur í 50 ríkjum
hafa sakað Kofi Annan, fram-
kvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna,
um að styðja aðeins jafnrétti
kynjanna í orði en ekki á borði.
Kemur þetta fram í opnu bréfi til
hans en Alþjóðakvennadagurinn er í
dag. Þrátt fyrir ótal samþykktir og
lög er staða kvenna víða mjög slæm
og í sumum heimshlutum njóta þær
ekki grundvallarmannréttinda.
Í bréfinu segjast konurnar vera
„vonsviknar og reiðar“ vegna þess,
að lítil áhersla sé á að auka hlut
kvenna samtímis þeirri uppstokkun
og breytingum, sem unnið sé að inn-
an SÞ. Gangi það þvert á fyrri sam-
þykktir og markmið.
„Konum í ábyrgðarstöðum innan
samtakanna fækkar stöðugt og það
er algerlega ólíðandi með stofnun,
sem hefur það að markmiði að vinna
að auknu jafnrétti karla og kvenna,“
segir í bréfinu.
Á Vesturlöndum er staða kvenna
betri en annars staðar en á mörgum
sviðum eiga þær þó enn undir högg
að sækja, ekki síst í launamálum.
Víða annars staðar fá þær ekki að
njóta einföldustu mannréttinda og
ofbeldi gegn þeim er látið óátalið.
Sem dæmi er nefnt, að á Indlandi
létu um 7.000 konur lífið 2004 vegna
deilna um heimanmund þótt hann
hafi verið bannaður í meira en 40 ár.
Í mörgum löndum múslíma er litið á
ofbeldi gagnvart konum sem fjöl-
skyldumál og jafnvel í Japan, öðru
stærsta hagkerfi í heimi, er það erf-
itt og jafnvel áhættusamt fyrir kon-
ur að skýra frá ofbeldi gagnvart
þeim. Þannig er það víða í Asíu.
Skelfilegt ástand
í Afganistan
Líklega er staða konunnar einna
verst í Afganistan. Þar eiga konur til
jafnaðar 6,6 börn, helmingi fleiri en
til jafnaðar í heiminum. Þar er
barnadauði mikill og næstum því tí-
unda hver kona deyr af barnsförum.
Vannæring er mikil og ævilíkur
kvenna ekki nema 44 ár. Ofbeldi
gagnvart konum er eitt mesta heil-
brigðisvandamálið í Afganistan en
samt er varla litið á nauðgun og mis-
þyrmingar á þeim sem glæp.
Segja má, að stríðsátök hafi verið í
Afganistan meira eða minna í 23 ár
og með öllum þeim afleiðingum, sem
það hefur fyrir landsmenn, einkum
konur og börn. Vegna alls þessa eru
sjálfsmorð orðin svo tíð meðal
kvenna, að stjórnvöld eru jafnvel
farin að tala um ástandið sem „þjóð-
arskömm“.
Ekki er staðan betri í Pakistan
þar sem hópnauðganir eru tíðar en
landinu hefur stundum verið líkt við
„svarthol“ í mannréttindamálum,
einkum kvenna. Í sumum Persaflóa-
ríkjanna hefur nokkuð áunnist í rétt-
indabaráttu kvenna að undanförnu
en það á ekki við um Sádi-Arabíu
þar sem enn er að mestu farið með
konur sem húsdýr.
Segja Annan hafa brugðist
í jafnréttisbaráttunni
Alþjóðadagur
kvenna er í dag en
víða um heim
njóta þær ekki
enn einföldustu
mannréttinda
Eftir Svein Sigurðsson
svs@mbl.is
AP
Konur brjóta stilka chilipiparjurtar í Ahmadabad á Indlandi. Indversku konurnar fá sem samsvarar rúmum sex
krónum fyrir hver 20 kílógrömm af chilipipar sem þær vinna með þessum hætti. Alþjóðakvennadagurinn er í dag.
Gautaborg. Morgunblaðið. | Vopnað
rán var framið á Landvetter-flug-
vellinum utan við Gautaborg í Sví-
þjóð í gær. Að því er fram kom á
fréttamannafundi á flugvellinum
nokkrum klukkustundum eftir
ránið er talið að það hafi verið
þaulskipulagt og voru ræningjarn-
ir á bak og burt innan nokkurra
mínútna.
Flugvél SAS-flugfélagsins lenti
á Landvetter um kl. 12.30 eftir
flug frá London. Um borð voru
m.a. peningar sem peningaflutn-
ingabíll Securitas beið eftir, en
þessi verðmæti voru grímuklæddir
ræningjar fyrri til að nálgast. Þeir
höfðu ekið jeppa í gegnum hlið á
flugvellinum og höfðu peninga-
töskurnar á brott með sér. Nýbúið
var að opna farangursgeymslur
flugvélarinnar en farþegar voru
enn um borð og nokkrir þeirra
urðu sjónarvottar að ráninu.
Á vef Göteborgs Posten er haft
eftir öryggisstjóranum á Landvet-
ter, Dan Larsson, að ræningjarnir
hljóti að hafa haft upplýsingar frá
innanhússfólki. Þeir hljóti að hafa
vitað að verðmæti voru flutt með
einmitt þessari flugvél og hvernig
farið er að við flutning þeirra.
Ræningjarnir voru vopnaðir og
hótuðu starfsfólki Securitas og ör-
yggisvörðum Landvetter. Ekki er
komið í ljós hversu mikla fjármuni
ræningjarnir komust yfir.
Talið er að þeir hafi kveikt í
jeppanum eftir að þeir komu út af
flugvallarsvæðinu. Þá er talið að
þeir hafi skipt yfir í Volvo sem síð-
an fannst logandi inni í bænum
Landvetter þar sem talið er að
þriðji bíllinn, sem nú er leitað, hafi
beðið ræningjanna.
Minnir á ránið á
Arlanda-flugvelli
Ránið þykir minna á ránið sem
framið var á Arlanda-flugvellinum
við Stokkhólm árið 2002. T.d. var
þá einnig um að ræða SAS-vél frá
London sem hafði að geyma pen-
ingatöskur, ræningjarnir óku þá
einnig bíl í gegnum hlið og að far-
angursgeymslu flugvélarinnar,
þeir óku á brott með þrettán pen-
ingapoka alls með jafnvirði 43,9
milljóna sænskra króna í ýmsum
gjaldmiðlum. Þá var einnig kveikt
í bíl, að því er talið er til að villa
um fyrir lögreglu.
Áður en ránið var framið höfðu
ræningjarnir skilið eftir sig tor-
kennilega tösku með loftneti, við
brottfararhlið 19A í millilandaflug-
sbyggingu Landvetter, þar sem
vélin lenti. Seinnipart dags í gær
var ekki enn komið í ljós hvort
taskan innihéldi sprengju en lög-
reglan gekk út frá því við rann-
sóknina. Millilandaflugsbygging-
unni var því lokað og öllu
millilandaflugi aflýst um óákveðinn
tíma. Innanlandsflug komst fljót-
lega á áætlun.
Þaulskipulagt
rán á flugvellin-
um í Gautaborg
Washington. AFP. | Við-
brögðin við afhendingu
Óskarsverðlaunanna að-
faranótt mánudags ein-
kenndust af ágreiningn-
um milli íhaldssamra og
frjálslyndra Bandaríkja-
manna. Hinum fyrr-
nefndu þóttu margir sig-
urvegaranna og hinna,
sem voru tilnefndir en
fengu ekki verðlaunin,
koma á framfæri fé-
lagslegum og pólitískum
baráttumálum vinstri-
manna.
Hægrisinnaðir blogg-
arar og íhaldsmenn, sem
tóku þátt í símaspjall-
þáttum útvarpsstöðva,
kvörtuðu sáran yfir því
að sjónarmið þeirra hefðu ekki átt
neinn fulltrúa á meðal þeirra sem
voru tilnefndir – hvað þá þeirra sem
hrepptu helstu Óskarsverðlaunin.
„Á meðal myndanna sem voru til-
nefndar í ár voru sögur um samkyn-
hneigða smala, klæðskipting og jap-
anskar vændiskonur,“ sagði á
heimasíðu Concerned Women for
America, hreyfingar íhaldssamra
kvenna sem beita sér fyrir kristi-
legum fjölskyldugildum.
Hreyfingin kvartaði yfir því að
„yfirstéttarfólkið í Hollywood“ hefði
algerlega hunsað þær fáu myndir,
sem hreyfingin hefur lagt blessun
sína yfir, þótt þær hefðu notið mik-
illa vinsælda meðal almennings í
Bandaríkjunum og víðar í heim-
inum.
Íhaldsmenn í Bandaríkjunum
segja að kvikmyndaakademían, sem
veitir Óskarsverðlaunin, hafi oft
hunsað vinsælar myndir sem hægri-
mönnum þóknast vel og benda með-
al annars á mynd Mels Gibsons um
píslarsögu Krists sem hlaut ekki náð
fyrir augum akademíunnar í fyrra.
Núna benda þeir á aðra vinsæla
mynd með kristilegan yfirtón,
„Töfralandið Narnía: Ljónið, nornin
og skápurinn“, sem akademían
sýndi lítinn áhuga.
Family Research Council, kristi-
leg hreyfing sem beitir sér fyrir
hefðbundnum fjölskyldugildum,
sagði að seldir hefðu verið nær jafn-
margir miðar á sýningar á Narníu
og samanlagt á sýningar á öllum
myndunum fimm, sem tilnefndar
voru til Óskarsverðlauna fyrir bestu
myndina. „Akademían hefur miklu
minni áhuga á að skemmta fólki en
að reyna að móta menninguna og ná
pólitískum markmiðum,“ sagði á vef
hreyfingarinnar.
Íhaldsmenn ósáttir
við Óskarsverðlaunin
AP
Framleiðendurnir Cathy Schulman (t.v.) og Paul
Haggis eftir að mynd þeirra, Crash, var valin
besta myndin á Óskarsverðlaunahátíðinni.
London, Washington. AFP. | Stefnt er
að því, að breska herliðið í Írak verði
að mestu flutt heim fyrir mitt ár
2008. Kom þetta fram í viðtali við
breskan hershöfðingja í Bagdad.
Sagði hann, að Bandaríkjastjórn
væri með álíka áætlun.
Kom þetta fram í viðtali The Daily
Telegraph við Nick Houghton,
æðsta mann breska hersins í Bag-
dad, en í yfirlýsingu frá breska varn-
armálaráðuneytinu sagði, að það,
sem Houghton hefði nefnt, væri að-
eins ein hugmynd af mörgum.
Houghton sagði, að byrjað yrði á
því að fela íraska hernum að halda
uppi öryggisgæslu í nokkrum héruð-
um og þeim síðan fjölgað ef vel
gengi.
Ný skoðanakönnun í Bandaríkjun-
um, sem unnin var fyrir Washington
Post-ABC News, sýnir, að vel 80%
landsmanna telja átökin í Írak vera
að breytast í borgarastríð. 52% telja,
að kalla eigi bandaríska herliðið
heim strax, 65% segja stjórnvöld
ekki styðjast við neina áætlun og
59% lýsa yfir vantrausti á George W.
Bush forseta í Íraksmálum.
Segir Breta
farna 2008
STUÐNINGUR við Framfaraflokk-
inn í Noregi hefur aukist verulega að
undanförnu og mælist hann nú
stærstur norsku stjórnmálaflokk-
anna. Er fylgisaukningin rakin til
deilunnar um skopmyndirnar af Mú-
hameð en Framfaraflokkurinn berst
gegn fleiri innflytjendum í Noregi.
Væri gengið til kosninga nú fengi
Framfaraflokkurinn 31,8% atkvæða
en í síðasta mánuði mældist fylgið
við hann 27,1%. Var könnunin gerð
fyrir dagblaðið Bergens Tidende.
„Þessi mikli stuðningur er aug-
ljóslega tengdur skopmyndamál-
inu,“ sagði stjórnmálafræðingurinn
Frank Aarebrot í viðtali við blaðið en
í janúar birti kristilegt tímarit í Nor-
egi skopmyndirnar af Múhameð,
sem upphaflega birtust í danska
dagblaðinu Jyllands-Posten. Olli
birting þeirra mótmælum og morð-
hótunum í löndum múslíma.
Í könnuninni fer fylgi við Verka-
mannaflokkinn, stærsta stjórnar-
flokkinn, úr 33,1% í 28,7% en þriðji
stærstur nú er Hægriflokkurinn
með 14,4%. Tapar hann 0,2 pró-
sentustigum.
Framfara-
flokkurinn
stærstur
Tókýó. AFP. | Japanskir vísinda-
menn hafa unnið óvænt afrek:
þeim hefur tekist að búa til van-
illu með tilheyrandi angan úr
kúamykju.
Mayu Yamamoto, vísinda-
maður við Alþjóðalæknavís-
indastöðina í Japan, segir að
hægt verði að nota vanilluna,
sem unnin er úr kúamykju, í
vörur eins og hársápu og lykt-
arkerti. Segir hún að enginn
munur sé í reynd á þessari van-
illu og þeirri, sem unnin sé úr
vanillu-baunum en ekki komi
þó til þess, að hún verði sett í
matvæli. Auknar kröfur séu nú
gerðar um að gefið sé upp hvað-
an tiltekin efni í matvælum
komi og ekki sé líklegt að fólk
hafi áhuga á matvælum, sem
geyma vanillu af þessum upp-
runa.
Framleiðslukostnaður van-
illu úr kúamykju er meira en
helmingi lægri en þeirrar, sem
unnin er úr vanillu-baunum.
Búa til
vanillu úr
kúamykju