Morgunblaðið - 08.03.2006, Blaðsíða 24

24 MIÐVIKUDAGUR 8. MARS 2006 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
OF HÆGT,
ALLT OF HÆGT
Eins sjálfsagt og það er aðríkja eigi jafnrétti millikynjanna er ótrúlega erf-
itt að koma því á í reynd. Um allan
heim eru konur kúgaðar og undir-
okaðar. Barátta kvenna fer fram á
launamarkaði, en hún er líka háð
gegn mansali og kerfisbundnum
nauðgunum og morðum í stríði. Á
heimasíðu samtakanna UNIFEM
eru nokkrar sláandi staðreyndir
um stöðu kvenna: „Konur og börn
eru 80% flóttamanna heims. Kon-
ur vinna 2⁄3 hluta allra vinnu-
stunda en eiga aðeins 1% eigna í
heiminum og fá aðeins 10% af
heimstekjum í sinn hlut. Konur
framleiða og selja 3⁄5 hluta af fæðu
í heiminum. Þriðja hver kona í
heiminum verður á lífsleiðinni
fórnarlamb kynbundins ofbeldis.“
Meira að segja í þeim löndum þar
sem jafnréttisbaráttan hefur náð
hvað lengst er staða kvenna óvið-
unandi. Jafnrétti ríkir lögum
samkvæmt, en völdin eru að
mestu leyti í höndum karla, hvort
sem það er í stjórnmálum eða at-
vinnulífi.
Enn er það svo að það þykir
frétt þegar kona verður forstjóri
fyrirtækis, stjórnandi sinfóníu,
forstöðumaður listasafns, eða er
kjörin leiðtogi ríkis vegna þess að
um konu er að ræða, eins og það
sé ekki aðalatriði hvað viðkom-
andi einstaklingur hyggst gera,
fremur en hvers kyns hann er.
Það versta er hins vegar að það er
frétt þegar kona kemst til æðstu
metorða í stjórnmálum, viðskipt-
um og listheiminum vegna þess að
þær eru svo fáar.
Dagurinn í dag, 8. mars, er al-
þjóðlegur baráttudagur kvenna.
Hver er staðan í baráttunni? Sam-
kvæmt tölum frá 200 til 2002 frá
Alþjóðavinnumálastofnuninni í
könnun sem náði til 63 ríkja er
skipting launþega þannig að 39%
eru konur, en 61% karlar. Þessi
hlutföll skila sér hins vegar ekki
til atvinnurekenda þar sem skipt-
ingin er þannig að 21% eru konur
og 79% karlar. Í þróuðum löndum
hefur hlutur kvenna í lögmanna-
stétt aukist og er nú 25% til 35%,
en hlutfall kvenna meðal meðeig-
enda á lögmannsstofum er aðeins
5% til 15%.
Það hljómar mjög vel að geta
haldið því fram að konur hafi aldr-
ei verið fleiri á þjóðþingum. En
hvert er hlutfallið? Konur eru nú
16,3% þeirra, sem sitja á þjóð-
þingum. Árið 1975 var hlutfallið
10,9%. Aukningin er sáralítil. Í
þessum tölum leynist hins vegar
gríðarlegur munur milli heims-
álfa. Á Norðurlöndunum er hlut-
fall kvenna til dæmis í kringum
40% (33,3% á Íslandi), en í þing-
um arabalandanna 7,8%.
Svo kann að virðast sem konur
séu nú í mikilli pólitískri sókn.
Angela Merkel settist í fyrra í stól
kanslara Þýskalands, í Chile var
Michele Bachelet kjörin forseti í
janúar og um svipað leyti tók Ell-
en Johnson Sirleaf við embætti
forseta í Líberíu. Margir velta því
nú fyrir sér hvort svo geti farið að
tvær konur verði í framboði til
forseta Bandaríkjanna eftir tvö
ár, Condoleezza Rice og Hillary
Clinton. Konur gegna hins vegar
aðeins æðstu valdastöðu í 11 ríkj-
um um þessar mundir.
Mun það breytast? Því hélt
Bernadette Chirac, eiginkona
Frakklandsforseta, Jacques Chi-
rac, fram þegar hún lýsti yfir
stuðningi við pólitískan andstæð-
ing manns síns, Segolene Royal,
sem líklegt þykir að verði fram-
bjóðandi franskra sósíalista í for-
setakosningunum á næsta ári. „Í
framtíðinni munu fleiri og fleiri
konur skipa mönnum fyrir,“ sagði
hún. „Það kann að verða erfitt
fyrir þá, en þannig verður það.
Tími kvenna er kominn.“
Kofi Annan, framkvæmdastjóri
Sameinuðu þjóðanna, segir í
ávarpi í dag að alþjóðasamfélagið
hafi loks gert sér grein fyrir því
að helstu áskoranir tuttugustu og
fyrstu aldarinnar snerti konur
fyllilega jafnt sem karla, hvort
sem um sé að ræða efnahagslega
eða félagslega þróun, frið eða ör-
yggi: „Og oft snertir þetta þær
meira en karla. Það er því ekki að-
eins eðlilegt heldur nauðsynlegt
að konur skuli koma að ákvarð-
anatöku fyllilega til jafns við
karla. Heimurinn er líka farinn að
skilja að ekkert er vænlegra til að
stuðla að þróun, heilbrigði og
menntun en að auka áhrif kvenna
og stúlkna. Og ég ætla að gerast
svo djarfur að bæta við að ekkert
sé lílegra til að hindra átök eða ná
sáttum eftir að átökum lýkur.“
Þetta er hárrétt hjá fram-
kvæmdastjóranum. Þessi hugsun
nær hins vegar ekki einu sinni inn
fyrir veggi Sameinuðu þjóðanna.
Í gær skrifuðu kvennahreyfingar
víða um heim opið bréf til Annans
þar sem lýst var yfir vonbrigðum
og reiði vegna þess að jafnrétti
kynjanna og aukinn hlutur
kvenna í stofnunum Sameinuðu
þjóðanna væru ekki höfð að leið-
arljósi í umbótaáætluninni fyrir
stofnunina. Tíu árum eftir að
markmið kvennaráðstefnunnar
hefðu verið sett fram væru konur
aðeins settar til málamynda í
nefndir og ráð og þeim fækkaði
jafnvel í ábyrgðarstöðum innan
samtakanna.
Er tal um jafnrétti kvenna ekk-
ert annað en gluggatjöld, sem sett
eru upp 8. mars, tekin niður aftur
og pakkað með mölkúlunum þann-
ig að hægt sé að nota þau aftur á
næsta ári? Orð eru til alls fyrst og
margt hefur áunnist í baráttu
kynjanna, en hún gengur of hægt,
allt of hægt.
H
elmut Diewald, fram-
kvæmdastjóri þróun-
arsviðs Bauhaus, er
ómyrkur í máli, þegar
kemur að tilraunum
BYKO til þess að koma í veg fyrir að
Bauhaus komi inn á íslenska bygg-
ingavörumarkaðinn. „Það er engu lík-
ara en þeir sem stjórna ferðinni hjá
BYKO vilji breyta Íslandi í BYKO-
land,“ segir Diewald og hristir höf-
uðið.
Höfum ekki kynnst slíkum
erfiðleikum annars staðar
„Við rekum um 190 stórverslanir um
alla Evrópu, þar af 25 á Norð-
urlöndum og aldrei fyrr höfum við
rekið okkur á jafnöflugar hindranir
frá verðandi samkeppnisaðilum og við
höfum gert hér á landi, einkum frá
BYKO. Vinnubrögð BYKO eru með
ólíkindum.
Þetta er algjörlega ný reynsla fyrir
okkur. Við höfum á undanförnum ár-
um opnað nýjar verslanir í löndum,
sem ég lýsi sem markaðslega erfiðum
löndum, þá á ég við lönd eins og Kró-
atíu og Tyrkland, svo dæmi séu tekin,
en þar mættum við aldrei þeim erf-
iðleikum sem við höfum mætt hér á
landi á undanförnum árum.
Við finnum að við höfum stuðning
borgaryfirvalda hér, einnig frá Neyt-
endasamtökunum og almenningi, en
hér rekum við okkur á þá sem fyrir
eru á byggingavörumarkaðnum með
mun harkalegri hætti en við eigum að
venjast, og þar á ég einkum og sér í
lagi við BYKO.“
Diewald telur að svona viðbrögð frá
samkeppnisaðilum, sem fyrir eru á
markaði, séu ekki eðlileg. „Flestir
okkar keppinauta eru mun faglegri í
baráttu sinni við okkur, en BYKO hef-
ur reynst vera. Keppinautar okkar
annars staðar vita sem er, að sam-
keppni er eðlileg og af hinu góða. Þeir
vita að þeir þurfa að lifa og starfa í
samkeppnisumhverfi og haga sér sam-
kvæmt því, með því að einblína á
sjálfa sig og það sem þeir eru að gera.
Með öðrum orðum, þeir spyrja sem
svo, hvernig get ég bætt mig, mitt
vöruúrval og mína þjónustu, svo ég
standi mig sem best í samkeppninni.
Við höfum hvergi kynnst því sem
BYKO er að reyna að gera,“ segir
Diewald og hlær við.
Hann segist ekki geta stillt sig um
smástríðni við BYKO, því hann hafi
séð að Ásdís Halla Bragadóttir, for-
stjóri BYKO og fyrrverandi bæj-
Pálma. Í tölvup
2005 slítur Jón
Bauhaus einhlið
muni nást samn
Diewald sýni
fram kemur að
samkomulag um
Bauhaus átti að
irritað.
„Síðan hækku
vegna þess að þ
því að BYKO h
vorum svo kom
niðurstöðu um
greiddum væri
eftir fjögurra m
ræður.
En það var s
viðræðunum síð
óvörum, ekki a
ann,“ segir Die
því við að hann
irvöldum í té öl
við Urriðaholt e
kunnugt um má
slitum ekki sam
gerði Jón Pálm
og tveimur dög
því í Morgunbla
hefði selt BYKO
frekari vitnann
er mikið niðri f
Getum boðið
20% lægra ve
Diewald segir a
vörumarkaðurin
„Við höfum gra
hér og það verð
smiðjan býður
geta boðið upp
vöruverð en þe
byggjum það m
og rannsóknum
tala um sömu v
arstjóri í Garðabæ, hafi lýst því yfir í
samtali við Morgunblaðið, að hún teldi
að bjóða ætti út lóðina, sem Bauhaus
hefur sótt um í landi Úlfarsfells.
„Hvað með lóðina sem BYKO fékk,
ekki svo langt frá þar sem við erum
nú að sækja um? Átti þá ekki líka að
bjóða hana út? Er það ekki augljóst,
að þetta er eftir á tekin afstaða, ein-
ungis til þess að hindra okkur í að-
gangi að markaðnum?“
Fleiri munu koma
í kjölfar Bauhaus
Diewald segir að það væri nær fyrir
þá hjá BYKO að hugsa um hvernig
fyrirtækið ætlar að bregðast við auk-
inni samkeppni frá Bauhaus og vænt-
anlega fleiri erlendum verslunum, því
ef vel takist til hjá Bauhaus, telur Die-
wald einsýnt, að fleiri erlendar versl-
anakeðjur muni skoða íslenska mark-
aðinn.
„Það eru afar margir í Evrópu sem
fylgjast með því sem Bauhaus er að
gera. Því er það mjög líklegt, að fleiri
myndu fylgja í kjölfar okkar, eftir að
við kæmum hér inn á markaðinn.“
Diewald segir að Bauhaus gangi nú
út frá því að borgarráð Reykjavíkur
samþykki úthlutun á lóð til félagsins í
landi Úlfarsfells. Miðað við að allt
gangi samkvæmt eðlilegu ferli, nokkra
mánuði geti tekið að fá byggingarleyfi,
að semja við byggingaverktaka um
framkvæmdir, innlenda eða erlenda,
þá ættu framkvæmdir vegna nýrrar
verslunar Bauhaus að geta hafist í
árslok 2006 og ný 22 þúsund fermetra
verslun Bauhaus að verða opnuð eigi
síðar en í árslok 2007.
Diewald kom hingað til lands í
fyrrakvöld og flaug aftur út síðdegis í
gær. „Ég taldi nauðsynlegt að koma í
stutta heimsókn hingað til lands, ekki
síst til þess að leiðrétta það sem rang-
hermt hefur verið í sambandi við til-
raunir okkar hjá Bauhaus til þess að
fá að byggja hér á landi,“ segir Die-
wald.
Urriðaholt sleit viðræðunum
Hann segir að það sem haft er eftir
Jóni Pálma Guðmundssyni, fram-
kvæmdastjóra Urriðaholts í Garðabæ,
í Fréttablaðinu í gær, sé rangt. Þar
segir Jón Pálmi að Bauhaus-menn
hefðu fengið lóðina sem þeir sóttust
eftir, hefðu þeir viljað, en þeir hafi
misst áhugann.
„Þetta er einfaldlega rangt,“ segir
Diewald og sýnir blaðamanni tölvu-
pósta sem gengu á milli hans og Jóns
Helmut Diewald, framkvæmdastjóri þróunarsviðs Bauh
BYKO vill gera Ísla
Helmut Diewal
Eftir tæplega þriggja ára tilraunir þýsku lágvöru-
verðskeðjunnar Bauhaus til þess að fá lóð undir stór-
verslun sína hér á landi, eygja stjórnendur fyrirtæk-
isins loksins möguleika á jákvæðri niðurstöðu. Agnes
Bragadóttir hitti Helmut Diewald, framkvæmdastjóra
þróunarsviðs Bauhaus, að máli í gær.
„ÞETTA er hluti af því að gera okkar kerfi skilvirk-
ara og til að viðbragðsáætlanir liggi fyrir,“ segir
Davíð Oddsson Seðlabankastjóri um það formlega
samráð sem komið hefur verið á milli Seðlabankans,
Fjármálaeftirlitsins (FME) og þriggja ráðuneyta,
um viðbúnað við hugsanlegum áföllum í fjármála-
kerfinu.
Davíð segir samráðið ekki til komið vegna þess að
eitthvert sérstakt tilefni sé nú til, málið hafi verið í
undirbúningi um hríð og slíkt samstarf þekkist víða
erlendis. Jafnframt sé þetta liður í því að vera betur
búinn undir það óvænta en menn ella væru. „Þannig
að það er enginn að búast við slysum en samt vilja
menn að björgunarsveitirnar séu í lagi,“ segir Davíð.
Hann segist hafa verið „hinum megin við borðið“,
þ.e. í ríkisstjórn, þegar undirbúningur
samráðsins hófst en frumkvæði að því
hafi komið frá Seðlabanka og Fjár-
málaeftirlitinu.
„Ég tel að það sé mjög gott að þessir
aðilar hafi skipulagt samstarf til að
fjalla um þessa þætti og jafnframt þá
auðveldar það mönnum að grípa inn í
atburðarás sem kynni að verða,“ segir
Davíð.
Aðspurður um til hvaða viðbragða
væri hægt að grípa ef t.d. einn stór
banki hér á landi lenti í alvarlegum erf-
iðleikum, segir Davíð erfitt að segja til
um hver þau yrðu nákvæmlega, það
færi eftir því hvernig slíkt myndi bera
að. „Seðlabankinn er stofnun sem leys-
ir úr lausafjárvanda banka ef hann kemur uppá
Viðbrögð við áföllum í fjármálak
„Björgunarsvei
Eftir Sunnu Ósk Logadóttur
sunna@mbl.is
Davíð O