Morgunblaðið - 12.11.2008, Blaðsíða 25

25
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 12. NÓVEMBER 2008
Gefandi Það er gefandi að gefa, þótt lítið sé. Næsta víst er að þessi fugl og fleiri hafi tekið brauðinu fagnandi sem vegfarandi gaf sér tíma til að gauka að þeim. Munum öll eftir fuglunum.
Kristinn
Friðrik Þór Guðmundsson | 11. nóv.
Mistök …
Þetta er auðvitað með
eindæmum bæði klaufa-
legt og illkvitnislegt hjá
Bjarna Harðarsyni að
hafa ætlað að koma af
stað fréttaflutningi af
óánægju framsóknarmanna með Val-
gerði Sverrisdóttur, fyrrverandi banka-
málaráðherra. Aðferðafræði Bjarna er í
raun gamalkunn í pólitískri togstreitu
manna, flokka á milli og innan flokka.
Dreifa einhverju neikvæðu um óvininn!
Hitt er annað mál að bréf framsókn-
armannanna frá Varmahlíð er réttmæt
gagnrýni á Valgerði og fjallar um hlut
hennar í hruninu mikla. Og þar erum við
að tala um miklu stærri og hroðalegri
mistök en Bjarni greyið gerði sig sekan
um. …
Meira: lillo.blog.is
Marinó G. Njálsson | 11. nóvember
Aukalán LÍN ...
Það er komin inn frétt á
vef LÍN um aukalán fyrir
námsmenn í sárri neyð
skólaárið 2008-09. Þar
segir:
„Ef námsmaður er í
sárri neyð vegna ófyrirsjáanlegrar
röskunar á stöðu hans og högum frá
því nám hófst í haust, getur hann sótt
um sérstakt aukalán, sbr. heimild í gr.
4.9 í úthlutunarreglum sjóðsins. ...Ef
slíkt aukalán verður samþykkt, þá verð-
ur það greitt út með framfærsluláni.“
Ég veit ekki hvort ég á að taka þetta
alvarlega. Námsmenn eru margir í al-
varlegum og brýnum fjárhagsvanda, en
það á að leysa hann á næsta ári! ...
Meira: marinogn.blog.is
Friðrik Hansen Guðmundsson | 11. nóv.
Landflóttinn hafinn
Þetta er skelfilegt. Nú erum við að byrja
að missa allt okkar áræðn-
asta fólk úr landi. Ekkert
virðist vera í gangi hjá
hinu opinbera nema meiri
og meiri niðurskurður, nú
síðast var verið að fresta
framkvæmdum við Búð-
arhálsvirkjun. Ætla menn að sigla án
nokkurrar viðspyrnu beint inn í færeysku
leiðina og missa heila kynslóð ungs
barnafólks úr landi? Þið sem sitjið við
stjórnvölinn, á ekkert að gera?
Meira: fhg.blog.is
ÞANN 31. október
skrifaði ég grein hér í
blaðið þar sem ég lagði
til að bæði stuðnings-
menn og andstæðingar
aðildar Íslands að ESB
og myntbandalagi Evr-
ópu sameinuðust um
það markmið að Ísland
uppfyllti hin svoköll-
uðu Maastricht-
skilyrði um efnahags-
legan stöðugleika og hæfust handa
við að móta og skilgreina leiðir að því
markmiði. Benti ég á að þótt menn
greindi á um afstöðuna í Evrópu-
málum væri öllum ljóst að það væri
lífsspursmál fyrir íslenskt efnahags-
líf að ná stöðugleika og Maastricht-
skilyrðin fælu í sér skynsamlegar
viðmiðanir í því sambandi. Sjálfsagt
væri og nauðsynlegt að Evrópu-
umræðan héldi áfram, kostir og gall-
ar væru ræddir fordómalaust, en
meira vit væri í að hefja þegar vinnu
við að ná þeim markmiðum sem við
ættum sameiginleg heldur en að
knýja fram á næstunni niðurstöðu í
þeim málum sem sundra okkur.
Í Reykjavíkurbréfi blaðsins frá 1.
nóvember er vikið að þessum sjón-
armiðum mínum og þrenns konar
rök færð fram gegn þeim. Í fyrsta er
fullyrt, án frekari skýringa, að tími
biðleikja á þessu sviði sé liðinn eftir
fjármálahrunið nú á haustdögum. Í
öðru lagi er nefnt að aðildarumsókn
myndi fela í sér sterkari skuldbind-
ingu til að ná Maastricht-skilyrð-
unum en ella og að með aðild að ESB
fengi Ísland stuðning ESB og Seðla-
banka Evrópu til að halda genginu
stöðugu en utan sambandsins sé slík-
an stuðning ekki að hafa. Í þriðja lagi
er nefnt í Reykjavíkurbréfinu að þar
sem mikill stuðningur sé við upptöku
evru í skoðanakönnunum sé í sjálfu
sér ekki ástæða til að hafa áhyggjur
af klofningi þjóðarinnar í andstæðar
fylkingar í þessum efnum.
Evra í fyrsta lagi eftir 4 til 6 ár
Um öll þessi atriði má auðvitað
hafa langt mál. Höfundi Reykjavík-
urbréfs er að sjálfsögðu velkomið að
kalla tillögu mína bið-
leik. Hún mótast hins
vegar af þeirri stað-
reynd að hvorki inn-
ganga í ESB né upp-
taka evrunnar sem
gjaldmiðils verður að
veruleika án verulegs
aðdraganda – þar er
um að ræða ferli sem
óhjákvæmilega tekur
nokkur ár. Hér innan-
lands þarf auðvitað
fyrst að útkljá marg-
víslegar pólitískar og
stjórnskipulegar spurningar. Það
þarf að ákveða hvernig staðið yrði að
aðildarumsókn – ætti það að vera
ákvörðun Alþingis og ríkisstjórnar
eða ætti að fara fram um það sérstök
þjóðaratkvæðagreiðsla eins og
margir hafa lagt til að undanförnu?
Hvernig þyrfti að breyta stjórn-
arskránni til að ESB-aðild yrði
möguleg? Hver ættu samningsmark-
mið okkar að vera, svo það helsta sé
nefnt. Þá þyrfti auðvitað líka að klára
sjálfa samningana við ESB, sem
óhjákvæmilega tæki líka nokkurn
tíma. Þann tíma má auðvitað stytta
með því að ganga skilmálalítið eða
skilmálalaust að kröfum sambands-
ins, en ólíklegt verður að teljast að
um slíka nálgun næðist mikil sam-
staða hér innanlands. Þá eru allir
sammála um að um ESB-aðild verði
ekki tekin endanleg ákvörðun fyrr
en lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu.
En jafnvel að samningum sam-
þykktum og undirrituðum væri eftir
formlegt ferli innan ESB, sem líka
tæki tíma, ekki síst vegna þess að að-
ildarsamningur þyrfti staðfestingu á
þjóðþingum allra aðildarríkjanna áð-
ur en hann tæki gildi. Og þá fyrst, að
öllu þessu loknu, tæki við formlegur
aðlögunartími að myntbandalaginu,
sem í stysta lagi tekur tvö ár miðað
við regluverk ESB, en hætt er við að
verði lengri í ljósi þess hversu langt
við eigum í land með að uppfylla hin
margnefndu Maastricht-skilyrði
miðað við stöðu efnahagsmála í dag.
Ég get ekki frekar en aðrir fullyrt
hvenær við gætum í fyrsta lagi tekið
upp evruna í ljósi allra þessara stað-
reynda. Ýmsir hafa nefnt 4 til 6 ár og
verður það að teljast frekar bjart-
sýnt mat, sem byggir á því að engir
sérstakir hnökrar verði á ferlinu.
Það má auðvitað kalla tillögu mína
biðleik, en með sama hætti mætti
kalla flesta leiki biðleiki í ljósi þess
hversu langt er þar til upptaka evr-
unnar væri möguleg.
Mun ESB-aðild sem
slík stuðla að stöðugleika?
Vissulega má færa ákveðin rök
fyrir því að aðildin sem slík og form-
legt aðlögunarferli að stöðugleika-
skilyrðum myntbandalagins myndi
auka aðhald að stjórnvöldum. Á hitt
ber að líta, að reynsla annarra þjóða
er mjög misjöfn í þessu sambandi.
Þar má benda á að Ungverjaland og
Eystrasaltsríkin eru enn mjög langt
frá því að uppfylla þessi skilyrði,
þrátt fyrir að þau hafi verið aðilar að
ESB í fjögur ár og allan þann tíma
stefnt að því að taka upp evruna. Í
opinberum gögnum frá Ungverja-
landi kemur fram að þarlend stjórn-
völd telji að enn geti liðið 4 til 6 ár áð-
ur en af gjaldmiðilsbreytingunni geti
orðið. Og benda má á að staða þeirra
innan ESB megnaði ekki að forða
þeim frá fjármálakreppu, ekki ólíkri
þeirri sem við búum við, og stuðn-
ingur Seðlabanka Evrópu við Ung-
verja kom ekki til sögunnar fyrr en
nú fyrir fáeinum dögum, eða um
sama leyti og þeir voru að semja við
Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um stuðn-
ing með sama hætti og við erum að
vinna að þessa dagana. Þetta sýnir
svo ekki verður um villst að það er
hæpið að fullyrða, eins og margir
ESB-sinnar gera, að ESB-aðild, eða
jafnvel bara yfirlýsing um að sækja
um ESB-aðild, fæli í sér einhverja
sérstaka vörn fyrir íslenskt efna-
hagslíf. Ég er hræddur um að slík
viðhorf mótist meira af óskhyggju en
raunsæi.
Óhjákvæmileg átök
Þriðja atriðið, sem höfundur
Reykjavíkurbréfs víkur að í skrifum
sínum, er að engin ástæða sé til að
hafa áhyggjur af klofningi þjóð-
arinnar í þessum málum ef mikill
meirihluti þjóðarinnar vilji aðild að
ESB og upptöku evru. Meirihlutinn
eigi auðvitað að ráða og minnihlutinn
verði að sætta sig við þá niðurstöðu.
Þetta er auðvitað rétt svo langt sem
það nær. Bréfritari horfir hins vegar
fram hjá því að á leiðinni til aðildar
og evru þarf að taka margar ákvarð-
anir, sem óhjákvæmilega verða um-
deildar og munu skipta þjóðinni í
andstæðar fylkingar. Það þarf engan
sérstakan spámann til að sjá fyrir
þær deilur, sem munu verða um
ákvörðun um aðildarumsókn,
ákvörðun um samningsmarkmið,
breytingu á stjórnarskránni til að
heimila fullveldisframsal og hvað þá
hina endanlegu ákvörðun um aðild í
þjóðaratkvæðagreiðslu. Engin skref
verða tekin á þessari leið nema að
undangengnum miklum umræðum
og átökum.
Það er áreiðanlega rétt mat að við
Íslendingar getum ekki vikist undan
því að fara í gegnum þessar umræð-
ur á næstu árum. Hér er um að ræða
stórmál, sem auðvitað verður að
leiða til lykta fyrr eða síðar. Þegar
kemur að því að útkljá ágreininginn
munu þessi átök yfirskyggja öll önn-
ur viðfangsefni á vettvangi stjórn-
málanna. Ekki er við öðru að búast
enda er um að ræða ákvarðanir sem
verða afdrifaríkar fyrir allt þjóðfé-
lagið um langa framtíð. Verði tekin
ákvörðun um ESB-aðild er ljóst að
þar er ekki um að ræða neina bráða-
birgðaákvörðun til að mæta til-
teknum erfiðleikum eða tímabundn-
um vanda. Slíkri ákvörðun er ætlað
að standa um áratugaskeið. Spurn-
ingin sem ég velti fyrir mér er sú,
hvort þessar deilur séu brýnasta
verkefnið í dag og á næstu mánuðum
eða hvort ekki væri nær að við
reyndum að sameinast um þau við-
fangsefni, sem við blasa í efnahagslífi
þjóðarinnar og krefjast úrlausnar
þegar í stað. Ég taldi – og tel enn –
að það geti verið raunhæft fyrir okk-
ur að ná breiðri samstöðu um að
vinna að því að uppfylla Maastricht-
skilyrðin, enda miða þau óumdeil-
anlega að þeim efnahagslega stöð-
ugleika, sem enginn getur efast um
að við þurfum sárlega á að halda.
Eftir Birgi
Ármannsson »… væri ekki nær að
við reyndum að sam-
einast um þau viðfangs-
efni, sem við blasa í
efnahagslífi þjóðarinnar
og krefjast úrlausnar
þegar í stað.
Birgi Ármannsson
Höfundur er þingmaður
Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
ESB og evra – óskhyggja
og raunveruleiki
BLOG.IS