Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 17

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 17
Kristján Lilliendahl Guðmundur A. Guðmundsson og Ólafur Einarsson: s Skeggþerna á Islandi Það telst til tíðinda þegar ný fuglateg- und sést á íslandi. Slfkt gerist ef til vill tvisvar á ári. Heppnin var því með okkur höfundunum föstudaginn 24. apríl 1987. Við sáum skeggþernu (Chlidonias hybri- dus), tegund sem ekki er vitað til að hafi sést áður hér á landi. Skeggþerna tilheyr- ir máfaætt (Laridae) og er í undirætt þerna (Sterninae). Fuglinn er náskyldur kríu (Sterna paradisaea), og líkist henni talsvert í útliti (1. mynd). Þennan dag vorum við að athuga komu farfugla á Reykjanesi. Veðrið var hráslagalegt, sunnan kaldi, hiti um 5 gráður og skýjað með köflum. Síðla dags ákváðum við að huga að fuglalífi í kaup- túninu Garði í Gerðahreppi í Gull- bringusýslu. í Garði eru þrjár allstórar tjarnir, sem kallaðar eru Síkin. Tjarnir þessar eru á bak við sj ávarkamb sem snýr mót norðaustri. Þegar við komum að Miðhúsasíki, sem er miðtjörnin, tókum við strax eftir fugli í ætisleit yfir vatninu. Fljótt á litið gat þetta verið kría sem fengið hefði á sig einhvern dökkan lit en við nánari athugun fékk það ekki staðist. Við áttum ekki von á kríum þarna fyrr en nokkrum dögum síðar. Augljóst var af líkamsbyggingu fuglsins að um þernu var að ræða. Höfuðið var líkt og á kríu með svarta hettu, rautt nef og hvíta kinn. Að hettunni slepptri virtist fuglinn allur jafn- grár að ofanverðu. Grái liturinn var ívið dekkri en á kríu, nánast öskugrár. Háls og bringa voru dökkgrá, en síða og fremri hluti kviðar voru enn dekkri, grá- svört. Aftari hluti kviðar var dökkgrár að framan en síðan ljósari aftur undir stéli og undirstélþökur voru hvítar. Und- irvængur virtist að mestu ljósgrár en nokkrar af ystu handflugfjöðrunum voru dökkar í endann og sú ysta var einnig dökk á útjaðri. Kom þannig fram grann- ur dökkur jaðar bæði á fram- og aftur- brún vængs. Þessi jaðar var minna áber- andi að ofanverðu en sjá mátti að endar handflugfjaðra voru misdökkir (2. og 3. mynd). Stél var frekar stutt og lítillega sýlt en ekki klofið eins og á kríu. Fætur voru rauðir eins og nefið. Vængirnir voru hlutfallslega styttri og breiðari heldur en kríuvængir. Stærð fuglsins var borin saman við hettumáfa (Larus ridi- bundus) sem einnig voru þarna á flugi. Álitum við stærðina vera svipaða og kol- þernu (Chlidonias niger) sem er talsvert minni en kría. Fuglinn var greindur sem skeggþerna. Skeggþernan virtist tína æti úr yfir- borði tjarnarinnar líkt og kríur gera stundum. Hún flaug hægt á móti vindi í um 3 m hæð og tók dýfur af og til. Þegar fuglinn var kominn að enda tjarnarinnar flaug hann til baka yfir tjörnina og beitti upp í vindinn á nýjan leik. Athugunin hófst klukkan 18.15 og stóð yfir til 19.00 nema hvað skeggþernan hvarf í um tíu mínútur, eftir að hettumáfur hafði ráðist Náttúrufræöingurinn 58 (1), bls. 17-20,1988 17
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.