Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 55

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 55
þar yfirleitt ekki á óvart, þegar þær birt- ast. Á þessum bókmenntum okkar hefur yfirleitt verið talinn vera góður frásagnar- stfll. t>ó örlagavaldar eldfjallasögunnar séu ekki mannlegar hetjur, heldur hugtök, þá þurfa þeir sína kynningu, áður en þeir eru látnir ganga til leiks, annars verða afrek þeirra illskiljanleg og þeir verða hjárænur í sögunni. Þegar höfundur ræðir um ferli og flókna atburðarás verður texti hans óljós og tyrf- inn, en þegar hann segir frá almennri nátt- úru landsins og sögu ákveðinna svæða liðkast textinn og hnökrarnir hverfa. Þetta stendur áreiðanlega í beinum tengslum við áhugasvið höfundarins. En frásagnargleði hans í heild er ekki í samræmi við vand- virknina. Bókin öll ber þess merki að hann hefur lítinn áhuga á þeim ferlum, sem stjórna eldvirkninni, eða þeirri flóknu atburðarás í jörðinni, sem eldfjallafræð- ingar reyna að ráða fram úr. Þetta er sorg- legt, því á sumum þessara atriða veltur skilningur lesenda hans á íslenskri eld- virkni og eldvirkni almennt. Við lestur þessarar bókar er lesandinn fyrst og fremst fylltur af alls kyns fróðleik um eld- stöðvar á Islandi, en hann fær lítið eða ekkert að vita um það hvers vegna eldgos verða eða hvað stjórnar atburðarásinni. Sem höfuðmiðlunaraðferð upplýsinga, kunnáttu og skilnings er textinn í bókinni ekki nógu góður og línur hans ekki rétt lagðar. Þegar á heildina er litið, virðist mér val á ljósmyndum hafa tekist býsna vel, hvað varðar innihald myndanna og samband þess við texta bókarinnar. Varðandi myndgæðin er árangurinn misjafnari. I bókinni eru allt frá afar góðum myndum til óframbærilegra á svona vettvangi. Sem ein af miðlunaraðferðum bókarinn- ar eru kortin sem heild að mínu mati lang- best úr garði gerð og eiga þau skilið sér- stakt hrós fyrir skýrleika og góðan frágang og ekki síður fyrir að þjóna öðru efni bók- arinnar vel og rfkulega. Vegna mikilla gæða og þess hve mikið kort eru notuð í þessari bók, gefa þau henni mjög aukið gildi og gera hana bæði gagnlegri og auð- veldari afnota. Af þessu gætu margir út- gefendur og höfundar lært gagnlega lexíu. Allt of oft er þessi einfaldi en skýri mögu- leiki á miðlun upplýsinga illa notaður eða algjörlega ónotaður í íslenskri útgáfustarf- semi. Það verður hins vegar að álykta, að kunnáttu í gerð skýringarmynda hafi verið verulega áfátt við gerð þeirra sem hér birt- ast. Myndirnar eru auk þess alls ekki nægilega vandlega hugsaðar fyrir teikning- una. Þær bera merki hroðvirknislegri hugsun en þokkalegu handbragði. Sem miðlunaraðferð upplýsinga eru töflur í bókinni sjálfsagðar. Hér hefur líka tekist allvel til við gerð þeirra og frágang, en þær innihalda allt of mikið af hæpnu efni til þess að hægt sé að líta á þær sem traustan gagnabanka um eldvirknisögu Is- lands. Útskýringartextarnir við myndefnið segja í mörgum tilvikum of lítið um mynd- efnið sjáft, til þess að hægt sé að segja að myndin sjálf fullnýtist í bókinni. Með ábendingum og tilvísunum til umræðunnar í textanum (eða öfugt, þ.e.a.s. með beinni tilvísun í textann til ákveðinna mynda eða myndhluta) er hægt að gera lesandanum kleift að lesa út úr myndinni það sem hún segir um myndefnið sem jarðfræðilegt fyr- irbæri. Þar sem þessu hlutverki er ekki nógu vel sinnt, dreg ég þá ályktun að höf- undur líti á myndirnar að verulegu leyti sem bókarskreytingu en ekki sem hjálpar- gögn við textann eða frekari fyllingar efn- isins, þó það sé ekki í samræmi við orð hans hér að lútandi í formála, þar sem hann afsakar lágar kröfur um myndgæði með faglegri gagnsemi myndefnisins. Innskotstextarnir sem heild gefa bók- inni bæði skemmtilegan svip og gera hana skemmtilegri aflestrar, maður les breyttan stíl og fjölbreytilegri frásögn. Samfella megintextans er rofin með þessum inn- skotum og eins myndefninu og er það bæði kostur og galli. Staðsetningarrammarnir, sem fylgja köflunum um eldstöðvakerfin og innihald þeirra, er mjög vel til fundin ráðstöfun. Þetta er sérlega gagnlegur, fljótnuminn og skýr inngangur að efni kaflanna. Heimildalistarnir gefa greinilega ekki allt það besta, sem hægt hefði verið að velja til þess að vitna í og til að vísa les- 55
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.